Кіріспе

Бірінші сыныптық мәртебесі жоқ ағылшын немесе уэльстік крикетіндегі округтер. 2020 жылға дейін Кіші округтер деп аталған Ұлттық округтер – Англия мен Уэльстің бірінші сыныптық мәртебесі жоқ крикет округтері. Ойынды Англия және Уэльс крикет кеңесінің (ЕКК) қарауындағы Ұлттық округтік крикет қауымдастығы (НККА) басқарады. Қазіргі уақытта Ұлттық округтер крикеті бойынша жиырма команда бар: Англияның тарихи округтерін білдіретін он тоғыз команда, сондай-ақ Уэльс Ұлттық округтік крикет клубы. Англияның 39 тарихи округінің 17-сінде бірінші сыныпты округтік крикет командасы бар (ал Уэльстегі Гламорган – 18-ші бірінші сыныпты округ), ал 19-ы Ұлттық округтік чемпионатқа қатысады. 2021 жылдан бастап Камберленд пен Вестморленд Ұлттық округтер чемпионатында Камбрия арқылы ұсынылады, ал қалған екі тарихи округ – Хантингдоншир мен Ратленд – басқа округтермен (Хантингдоншир – Кембриджширмен, ал Ратленд – Лестерширмен) байланыста. Осыған қарамастан, Хантингдонширдің өз крикет кеңесі бар және ол 1999 мен 2003 жылдар аралығында ағылшын ішкі бір күндік жарысына қатысқан. Тарихи тұрғыда Гэмпширдің бөлігі болған, бірақ қазір өз алдына округ құраған Уайт аралының да өз крикет кеңесі бар. 2020 жылы Кіші округтер Ұлттық округтер крикет қауымдастығы болып қайта аталды.

Тарих

Кіші округтер, яғни бірінші сыныптық мәртебеге ие еместер, 1895 жылдан бастап өз чемпионатындарын құрды. Алғашқы жылдары финалдық кестеге қатысу үшін жеткілікті матч өткізбеген командаларға қарсы өткізілген ойындардың нәтижелері, финалдық кестеге қатысқан командалардың тізіміне қосылды. Мысалы, Кембриджшир тек Норфолкпен ғана ойнады. Бес номиналды екінші сыныптық округтік клуб – Эссекс, Уорвикшир, Дербишир, Гэмпшир және Лестершир – алғаш рет округтік чемпионатқа қосылды (олардың кейбіреулері чемпионат ресми түрде құрылмас бұрын бірінші сыныпты деп есептелген кездері болған). Содан бері тағы төрт кіші округке бірінші сыныптық мәртебе берілді: Ворчестершир 1899 жылы, Нортгемптоншир 1905 жылы, Гламорган 1921 жылы және Дарем 1992 жылы. Кіші округтер чемпионаты 1983 жылы қайта ұйымдастырылды, сол кезде қазіргі екі дивизиондық аймақтық құрылым және бір күндік элиминациялық турнир енгізілді. Соңғы кезде чемпионат матчтары үш күндік форматқа дейін ұзартылды. 1987 жылы Сомерсеттің екінші құрамының шығуы Уэльстің кіші округтері құрамының құрылуына әкелді; 1992 жылы Даремнің бірінші сыныптық мәртебеге ие болуымен Херефордшир келді, бұл сол округтен шыққан команданың алғашқы рет қатысуы болды. 2020 жылы кіші округтер «Ұлттық округтер» деп қайта аталды, бұл «кіші» терминінің теріс коннотацияларына байланысты болды. Сол кезде бәсекелестік те қайта құрылды.

Жарыстар

Ұлттық округтер чемпионаты – бұрын командалар кемінде сегіз екі күндік матч ойнаған, көбінесе көршілес округтермен, бұл жарыс 1983 жылы қайта жаңартылды. Қазір ол екі дивизияға бөлінген үш күндік жарыс, әр дивизияда 10 командадан. Алғашқыда әр команда маусым ішінде басқа барлық командамен бір рет ойнаса, қазір әр команда алты матч өткізеді. Дивизия жеңімпаздары чемпионды анықтау үшін плей-офф өткізеді. НККА нокаут кубогы – шектеулі оверлермен өткізілетін жарыс. Тікелей нокаут жүйесі бойынша, финал Лордс стадионында өтеді.

Кіші округтердің командалары

Кіші округтердің командалары көп жылдар бойы бірінші сыныпты және А тізіміндегі ойындарда қатысып келді.

Бірінші сыныптық матчтар

Бірінші Кіші округтер командасы 1912 жылы Ұлыбритания мен Ирландияға гастрольдік сапармен келген Оңтүстік Африка құрамасына қарсы Сток-он-Трентте үш күндік матч өткізді, бұл құрама Үшбұрышты турнирде де қатысты. Матчтың бірінші және үшінші күндері жаңбырдың салдарынан өткізілмеді; Кіші округтердің 127 ұпайының көп бөлігі Гламорганның алғашқы бірінші сыныптық капитаны болған Норман Ричстің 51 ұпайына байланысты болды, ал екінші күні ойын аяқталғанда Оңтүстік Африканың 22 ұпайға үш қақпасы құлдырады, осы қақпаларды Дархамның орташа темпті боулингшісі Альфред Моррис алды. Оның тағы бір бірінші сыныптық матчы сол жазда австралиялықтарға қарсы "Англия XI" құрамында болды, онда ол негізінен тесттік ойыншылардан тұратын команда үшін тағы жеті қақпа алды. Кіші округтер командасы бірінші сыныптық команда ретінде келесі кездесуін 1924 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы өткізді, бірақ 1928 жылы Эксетердегі Вест-Индияға қарсы өткен үшінші матч күнтізбеде берік орын алды. Ойынды жалғастырғаннан кейін, Кіші округтер командасы 42 ұпаймен жеңіске жетті, бұл негізінен Стаффордширден шыққан (кейін бірінші сыныптық төреші болған) Аарон Локетттің 154 ұпайы мен Букингемширден келген Эдвард Хейзелтонның алты қақпасының арқасында болды. Осыдан кейін, Кіші округтердің өкілдік құрамасына әдетте гастрольдік командаға қарсы бірінші сыныптық матч ұсынылды, бірақ кейде матч екі күндік, бірінші сыныптық емес матчқа дейін төмендетілді. Кейбір жағдайларда Кіші округтер құрамына бірінші сыныптық округтердің екінші құрамаларынан немесе бұрынғы бірінші сыныптық ойыншылардан тәжірибесіз ойыншылар енді, бірақ матчтар әрқашан "нағыз" кіші округтерде өтті.

Gillette Cup/NatWest Trophy/Cheltenham & Gloucester Trophy (Глостер мен Челтенхэм арасындағы Кубок)

Өткен маусымдағы ең үздік бес шағын округтер командасы 1964 жылы екінші рет өткізілген Гиллетт кубогының бірінші раундына жеті бірінші сыныптық округтермен бірге іріктеуге түсті. Кембриджшир, Чешир, Дарем, Гертфордшир және Уилтшир командалары ешқандай ретпен тізімделмеді, ал Дарем өз алаңында Гертфордширге қарсы ойнады, оларды оңай жеңіп, кубоктың екінші раундына өткен алғашқы шағын округтер командасы атанды (бірақ ол раундта жеңіске жеткен Суссекс командасынан қатты жеңіліске ұшырады). Бұл жарыста шағын округтердің өкілдігі 1983 жылға дейін осы деңгейде сақталды, содан кейін жарыс NatWest Trophy деп аталды. Сол маусымда жарыстың жаңа құрылымы қабылданды, бірінші раундқа барлық бірінші сыныптық округтер қатысты, ал командалардың жалпы саны 32-ге дейін Ирландия, Шотландия және 13 шағын округтер командаларының қосылуымен толықтырылды. Бірінші раундта бірінші сыныптық емес командалар бірінші сыныптық округтерге қарсы іріктеуге түсті. Шағын округтердің бұл жарысқа қатысу кезеңдерінің ешқайсысында бірінші сыныптық командалардың екінші құрамы жарысқа қатысуға құқылы деп есептелмеді, бірақ соңғы кезде шағын округтер бірінші сыныптық крикетшілерден құралған "округтік кеңес" командаларымен бірінші раундқа қатысу үшін жарысты, онда 60-қа дейін команда қатысты. Гиллетт кубогында бірінші сыныптық округті жеңген алғашқы шағын округ Дарем болды: 1973 жылы бұл округ Харрогейтте Йоркширді бес қақпамен жеңді. Барлығы 2005 жылға дейін 10 шағын округтер командасы бірінші сыныптық қарсыластарды жеңді (сондай-ақ Ирландия, Шотландия және Голландия сияқты үш команда да бірінші сыныптық округтерді жеңді). 2005 жылғы маусымнан кейін шағын округтердің жарысқа қатысуы аяқталды, өйткені кубок тек бірінші сыныптық округтерге (Ирландия және Шотландия қосылған) лига форматына өзгертілді.

Бенсон және Хеджес кубогы

1972 жылы Бенсон және Хеджес кубогы Англия мен Уэльстегі екінші А тізіміндегі кубок жарысы ретінде басталғанда, ол Гиллетт кубогынан өзге форматта ұйымдастырылды, ол нокаут жүйесі бойынша өткізілді. Бірінші кезеңде 17 бірінші сыныптық округ төрт кіші лигаға бөлінді. Санды теңестіру үшін үш қосымша команда шақырылды: Оксфорд және Кембридж университеттерінің біріктірілген құрамасы, сондай-ақ Кіші округтерден екі өкілді команда. Алғашқы төрт жыл командалар «Солтүстік Кіші округтер» және «Оңтүстік Кіші округтер» деп аталды; 1976 жылдан 1979 жылға дейін округтер географиялық орналасуы бойынша «Шығыс Кіші округтер» және «Батыс Кіші округтер» деп бөлінді. Бұл бөлінген командалардың ешқайсысы көзге түспеді: 64 матчтың 63-і ұтылып, тек бір матч Оңтүстік Кіші округтердің қатысуымен нәтижесіз аяқталды. 1980 жылдан бастап, Ирландияны Гиллетт кубогына қабылдаған соң, Шотландия да Бенсон және Хеджес кубогына қосылды, Кіші округтердің саны бір командаға дейін азайтылды. Келесі 19 маусым бойы, 1998 жылғы жарыстан кейін формат тағы өзгергенге дейін, Кіші округтер 75 матчтың алтысында жеңіске жетті, ал тағы төртеуі нәтижесіз деп танылды. Кіші округтердің алғашқы екі жеңісі, 1980 және 1981 жылдары, Глостершир және Гэмпшир командаларына қарсы үш ұпаймен болды. Ешбір кезде өкілді команда жарыстың келесі, нокаут кезеңіне өте алмады. 1999 жылы Бенсон және Хеджес кубогы бірінші сыныптың үздік сегіз командасы үшін «Суперкубок» ретінде қайта құрылды; 2000 жылы форматтағы тағы бір өзгеріс алты бірінші сыныптық округтен үш лига құруға әкелді. Бұл 2002 жылғы маусымнан кейін жаңа Twenty20 кубогы пайда болғаннан кейін тоқтатылды, ал Кіші округтер бұл жүйеде қатыспады.