Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз сәулетшісі (1825–1898)
French architect (1825–1898)
Жан Луи Шарль Гарнье (6 қараша 1825 – 3 тамыз 1898) – француз сәулетшісі, ең белгілі туындылары Гарнье сарайы және Монте-Карло операсы болып табылады.
Jean Louis Charles Garnier (ʃaʁl ɡaʁnje; 6 November 1825 – 3 August 1898) was a French architect, perhaps best known as the architect of the Palais Garnier and the Opéra de Monte Carlo.
Ерте өмір
Шарль Гарнье 1825 жылғы 6 қарашада Парижде, қазіргі 5-ші округте, Муффетар көшесінде дүниеге келді. Оның әкесі Жан Андре Гарнье, 1796–1865 жылдары, бастапқыда Францияның Пейс-де-ла-Луар аймағындағы Сарт департаментінен шыққан. Парижге қоныс аудармай тұрып, ол темірші, дөңгелек жасаушы және кареттер шебері болып жұмыс істеген, содан кейін ат арбасын жалға берумен айналысты. Ол француз армиясының капитанының қызы Фелисия Коллеге үйленді. Өмірінің кейінгі жылдарында Гарнье өзінің қарапайым отбасынан туғанын ұмытып, Сартты өз туған жері деп айтуды қалаған.
Charles Garnier was born Jean Louis Charles Garnier on 6 November 1825 in Paris, on the Rue Mouffetard, in the present day 5th arrondissement. His father, Jean André Garnier, 1796–1865, who was originally from Sarthe, a department of the French region of Pays de la Loire, had worked as a blacksmith, wheelwright, and coachbuilder before settling down in Paris to work in a horse drawn carriage rental business. He married Felicia Colle, daughter of a captain in the French Army. Later in life Garnier would all but ignore the fact that he was born of humble origins, preferring to claim Sarthe as his birthplace.
Білім
Гарнье Луи Ипполит Лебастың шәкірті болды, содан кейін 1842 жылдан бастап Париждегі Корольдік көркем өнер мектебінің толық уақытты студенті болды. Ол 1848 жылы жиырма үш жасында Римнің бірінші сыйлығын жеңіп алды. Оның түлектер емтиханының тақырыбы: "Өнеркәсіп өнімдерінің көрме галереясы бар өнер және қолөнер консерваториясы". Ол 17 қаңтар 1849 жылдан 31 желтоқсан 1853 жылға дейін Римдегі Франция академиясының стипендиаты болды. Ол Грекияға саяхат жасады, бұл оның төртінші курс жұмысының тақырыбына әсер етті, ол 1853 жылы Париж салонында ұсынылды. Ол Эдмон Абумен Грекияға, ал Теофил Готьемен Константинопольге барды. Ол Эгинадағы Афея храмында жұмыс істеді, онда ол түсті бояулардың қолданылуын қатыстыруға талап етті. 1874 жылы ол Франция институтының мүшесі болып, Академияның сәулет бөліміне сайланды.
Garnier became an apprentice of Louis Hippolyte Lebas, and after that a full time student of the École royale des Beaux Arts de Paris, beginning during 1842. He obtained the Premier Grand Prix de Rome in 1848 at age twenty three. The subject of his final examination was titled:"Un conservatoire des arts et métiers, avec galerie d'expositions pour les produits de l'industrie". He became a pensioner of the Académie de France à Rome from 17 January 1849 to 31 December 1853. He traveled through Greece providing him the subject of his fourth year submission, presented at the Paris Salon in 1853. He visited Greece with Edmond About and Constantinople with Théophile Gautier. He worked on the Temple of Aphaea in Aegina where he insisted on polychromy. He was named in 1874 member of the Institut de France in the architecture section of the Académie des Beaux Arts.
Париж опера театры
1860 жылдың 30 желтоқсанында император Наполеон III-нің Екінші империясы жаңа, мемлекет қаржыландыратын опера үйінің дизайны үшін конкурс жариялады. Ле Пелетиер көшесінде орналасқан ескі опера үйі 1821 жылы уақытша театр ретінде салынған. Сол театрға көшеден кіру өте қиын болды; және 1858 жылдың 14 қаңтарында театр кіреберісінде Наполеон III-ге жасалған қастандық әрекетінен кейін, мемлекет басшысы үшін жеке, қауіпсіз кіреберісі бар жаңа опера театрын салу туралы шешім қабылданды. Өтініш берушілерге жобаларын ұсынуға бір ай мерзім берілді. Конкурс екі кезеңнен тұрды, ал Гарнье бірінші кезеңде 170-ке жуық қатысушының бірі болды. Ол бесінші орынды иеленді және екінші кезеңге іріктеліп алынған жеті финалисттің бірі болды. Екінші кезеңде конкурсанттардан бастапқы жобаларын қайта қарау талап етілді, бұл кезең күрделірек болды. Опера директоры Альфонс Ройер жазған 58 беттік бағдарлама конкурсанттарға 18 сәуірде таратылды. Жаңа ұсыныстар мамыр айының ортасында қазылар алқасына жіберілді, ал 29 мамырда Гарнье жобасы «жоспарлардың әдемі орналасуындағы сирек және жоғары сапасы, фасадтар мен бөлімдердің монументалды және ерекшеленетін сыртқы келбеті» үшін таңдалды. Гарньедің әйелі Луиза кейіннен қазылар алқасының мүшесі болған француз сәулетшісі Альфонс де Гизорс оларға Гарнье жобасының «жайлылығымен, түсініктілігімен, логикалық шешімдерімен, ұлылығымен және үш бөліктен – қоғамдық кеңістіктерден, залдан және сахнадан тұратын жоспардың ерекшеленетін сыртқы орналасуымен» ерекшеленетінін айтқан екен. Құрылыс 1861 жылдың жазында басталды, бірақ түрлі кедергілер салдарынан ол тағы он төрт жылға созылды. Қазба жұмыстары басталғанда жер астындағы су ағыны табылды, бұл жердің іргетасқа жеткілікті тұрақты болмауына себеп болды. Суды тоқтатуға сегіз ай кетті, бірақ ағынның бір бөлігі жоғарыдағы гидравликалық сахна механизмін қамтамасыз етуге арналған бесінші жертөле аймағында қалды. Гарнье екі қабатты және битуммен тығыздалған цемент пен бетоннан жасалған іргетасының кез келген ағып кетуге төтеп беруге жеткілікті мықты екенін дәлелдеді, сондықтан құрылыс жалғасты. 1870 жылы Седан шайқасында француз армиясының пруссиялықтардан жеңілуі Екінші империяның құлауына әкелді. 1871 жылы Париж қоршауы мен Париж коммунасы кезінде аяқталмаған Опера үйі тауар сақтау орны ретінде, сондай-ақ әскери түрме ретінде пайдаланылды. Опера театры ақыры 1875 жылдың 5 қаңтарында ашылды. Ашылу салтанатына Францияның жаңа Республикасының президенті маршал Макмахон, Лондонның лорд-мэрі және Испания королі Альфонсо XII сияқты Еуропаның ең беделді монархтары қатысты. Шамамен 500 метрді құрайтын алып ғимаратқа кірген адамдар оның үлкендігі мен әсем безендірілуіне таң қалды. Клод Дебюсси оны сыртынан теміржол вокзалына, ал ішін түрік моншасына ұқсататынын айтты. Гарнье шығармалары Францияда сәндік өнер дәуірінде танымал болған нео-барокко стилінде жасалған. Ол Ренессанс дәуіріндегі Палладио, Сансовино және Микеланджело сияқты италиялық шеберлердің стильдеріне ұшырады, бұл оның өмірінде Грекия мен Римге жасаған көптеген сапарларының нәтижесі болуы мүмкін. Ол сондай-ақ сәулеттің әдемілігімен қатар функционалдығын да дамытушы болды; оның операсы сол кезде бұрын-соңды болмаған металл арқалықтардың құрылысына салынған. Отқа төзімді болумен қатар, болат пен темір ағаштан әлдеқайда мықты болғандықтан, оған сансыз тонна мәрмәр және басқа да материалдарды жинап, сынбай-ақ, сәтті төтеп беруге мүмкіндік берді.
On 30 December 1860 the Second Empire of Emperor Napoleon III announced a competition for the design of a new, state funded opera house. The old opera house, located on the Rue Le Peletier and known as the Salle Le Peletier, had been constructed as a temporary theatre in 1821. Street access to that theatre was greatly constricted; and after an attempted assassination of Napoleon III at the theatre's entrance on 14 January 1858, it was decided to build a new opera house with a separate, more secure entrance for the head of state. Applicants were given a month to submit entries. There were two phases to the competition, and Garnier was one of about 170 entrants in the first phase. He was awarded the fifth place prize and was one of seven finalists selected for the second phase. The second phase required the contestants to revise their original projects and was more rigorous, with a 58 page program, written by the director of the Opéra, Alphonse Royer, which the contestants received on 18 April. The new submissions were sent to the jury in the middle of May, and on 29 May Garnier's project was selected for its "rare and superior qualities in the beautiful distribution of the plans, the monumental and characteristic aspect of the facades and sections". Garnier's wife Louise later wrote that the French architect Alphonse de Gisors, who was on the jury, had commented to them that Garnier's project was "remarkable in its simplicity, clarity, logic, grandeur, and because of the exterior dispositions which distinguish the plan in three distinct parts—the public spaces, auditorium, and stage 'you have greatly improved your project since the first competition; whereas Ginain [the first place winner in the first phase] has ruined his.'" Construction began in the summer of 1861, though setbacks would delay it for another fourteen years. During the first week of excavation, an underground stream was discovered, rendering the ground too unstable for a foundation. It required eight months for the water to be pumped out, though enough was left in the area which eventually became the fifth cellar for operating the hydraulic stage machinery above. Garnier's double walled and bitumen sealed cement and concrete foundation proved strong enough to withstand any possible leakages, and construction continued. The defeat of the French army by the Prussians at the Battle of Sedan in 1870 resulted in the end of the Second Empire. During the Siege of Paris and the Paris Commune in 1871, the unfinished Opera was used as a warehouse for goods, as well as a military prison. The opera house was finally inaugurated on 5 January 1875. Many of the most prestigious monarchs of Europe attended the opening ceremony, including the President of France's new Republic, Marshal MacMahon, the Lord Mayor of London, and King Alfonso XII of Spain. The people who entered the massive building, spanning nearly , were generally awed by its immense size and extensive ornamentation. Claude Debussy described it as resembling a railway station on the outside, and that the interior could easily be mistaken for a Turkish bath. Garnier's works represent a Neo Baroque inspired style, popular during the Beaux Arts period in France. He was influenced by the Italianate styles of Renaissance artisans such as Palladio, Sansovino, and Michelangelo, perhaps the result of his many visits to Greece and Rome during his lifetime. He was also a pioneer of architectural beauty as well as function; his opera was built on a framework of metal girders, unprecedented at the time. Aside from being fireproof, steel and iron was much stronger than wood, allowing it to successfully withstand the countless heavy tons of marble and other materials heaped upon it without breaking.
Кейінгі жұмыстар
1872 және 1873 жылдары Гарнье итальяндық Ривьерада, Борджигерада Вилла Гарнье демалыс үйін салды. Ол 1871 жылы теміржол келгеннен кейін осы жерге салғандардың біріншілерінен болды және 1898 жылы қайтыс болғанға дейін қалаға түрлі жеке және қоғамдық ғимараттар салып үлкерді. Оның басқа сәулеттік жұмыстарының ішінде Монте-Карло казиноының Ұлы концерт залы (1876/79–1879, кейіннен Монте-Карло операсы ретінде қайта жаңартылды) және Монте-Карлодағы Казино алаңында орналасқан Salle de Jeu Trente et Quarante (1880–1881); Ницца астрономиялық обсерваториясы (1879–1888); Париждегі Сен-Жермен бульвары, 117 үйіндегі Кітапхана үйі (1878–1880); Париждегі Сен-Жермен бульвары, 195 үйіндегі Hachette қонақ үйі (1878–1881); Париж қаласындағы Мариньи панорамасы (1880–1882), қазір Мариньи театры; және оның соңғы жұмысы – Париждегі Бертиер көшесіндегі Опера декорациялары қоймасы (1894–1895, қазір Эдеон театрының Berthier ательесі).
In 1872 and 1873 Garnier built a vacation home on the Italian Riviera, the Villa Garnier in Bordighera. He was one of the first to build there after the arrival of the railroad in 1871 and later contributed various private and public buildings to the town until his death in 1898. Other architectural contributions include the Grand Concert Hall of the Monte Carlo Casino (1876/79–1879, since remodeled as the Opéra de Monte Carlo) and the Salle de Jeu Trente et Quarante (1880–81), both on the Place du Casino in Monte Carlo; the Nice Astronomical Observatory (1879–88); the Cercle de la Librairie 117 boulevard Saint Germain in Paris (1878–80); the Hôtel Hachette, 195 boulevard Saint Germain in Paris (1878–1881); the Panorama Marigny in Paris (1880–82); now the Marigny Theatre); and his last work, the Magasin (storehouse) de Décors de l'Opéra on the rue Berthier in Paris (1894–95; now the Ateliers Berthier of the Odéon Théâtre de l'Europe).
Өлім
Гарнье 1896 жылы жеке сәулет практикасынан зейнетке шықты, бірақ сәулет конкурстарының қазылар алқасында жұмыс істеуді және ресми шараларға қатысуды жалғастырды. 1898 жылдың 2 тамызында таңғы сағат 4-те Париждегі үйінде бірінші инсульт алды, ал келесі күні кешкі сағат 8-де екінші инсульт болды. Ол Монпарнас зиратына жерленді. Оның қайтысынан кейін, Жан Луи Паскальдің жобасымен 1902 жылы аяқталған және Жан Батист Карпоның 1869 жылы жасаған Гарнье бюстімен безендірілген қоғамдық ескерткіш Гарнье сарайының Ротонде де л'Императордың батыс жағына орнатылды. Орасан зор әсемдікке толы граниттік тұғыр Абердин қаласында Александр Макдональд & Co компаниясымен жасалды.
Garnier retired from his private architectural practice in 1896, but continued to serve on juries for architectural competitions and to appear at official functions. He suffered a first stroke at 4 o'clock in the morning on 2 August 1898 while at home in Paris, and a second stroke the following evening, dying at 8 o'clock in the evening. He was interred in the Montparnasse cemetery. After his death a public monument (completed in 1902 to designs by Jean Louis Pascal and crowned with a copy of the bust of Garnier, which had been created by Jean Baptiste Carpeaux in 1869) was erected west of the Rotonde de l'Empereur of the Palais Garnier. The huge ornate granite pedestal was created in Aberdeen by Alexander McDonald & Co.
Цитаталар
1851 жылы Римдегі Вилла Медициде тұрғанда және Афинаға сапар барысында Гарнье Парфенонмен танысып, былай деп айқай салады: "Өнер салалары арасында таңдау жасаудың қажеті жоқ, құдай немесе сәулетші болу керек". "Инженерлердің үлкен көлемде темірді пайдалануға жиі мүмкіндіктері болады, және көптеген адамдар осы материалға жаңа архитектураның үмітін байланыстырады. Бірақ мен бірден айтамын, бұл қателік. Темір – бұл құрал ғана, ол ешқашан қағида болмайды".
In 1851 alors qu'il est pensionnaire à la Villa Médicis à Rome et à l'occasion d'un voyage à Athens, Garnier s'exclame en découvrant le Parthenon : "Il n'y a pas à choisir entre les arts, il faut être Dieu ou architecte." "Les ingénieurs ont de fréquentes occasions d'employer le fer en grandes parties, et c'est sur cette matière que plus d'un fonde l'espoir d'une architecture nouvelle. Je lui dis tout de suite, c'est là une erreur. Le fer est un moyen, ce ne sera jamais un principe."