Кіріспе
Жаңа діндерді зерттеу орталығы (CESNUR) – жаңа діни қозғалыстарды зерттейтін және антикульттік қозғалысқа қарсы тұратын, Италияның Турин қаласында орналасқан коммерциялық емес ұйым. Ол 1988 жылы Массимо Интровин, Жан-Франсуа Майер және Эрнесто Зуккинилер құрған. CESNUR «даулы діндер үшін ең белгілі лоббилік және ақпараттық топ» деп сипатталған. CESNUR ғалымдары Біріктіру шіркеуі, Саентология шіркеуі сияқты алуан түрлі топтарды қорғады. CESNUR өзін тәуелсіз ғылыми ұйым ретінде сипаттайды, бірақ ұйым зерттейтін топтармен жеке және қаржылық байланыстары бар деген айыптаулар бар; антрополог Ричард Сингеленберг 1997 жылы CESNUR-дың «тыныш және жаңа діни қозғалыстар мен секталар туралы жеткілікті сын пікірлер білдірмейді» деп күдіктенді. Әлеуметтанушы Стивен А. Кенттің айтуынша, «көптеген ғалымдар CESNUR мен INFORM-ді жақсы көреді және Франция, Германия және Бельгиядағы ‘секталарды бақылайтындарды’ сынға алады». Интровин – итальяндық интеллектуалдық меншік заңгері және социология оқытушысы, сонымен қатар топтың директоры. 1972 жылдан бері католик консервативті ұйымы Alleanza Cattolica мүшесі, Интровин 2016 жылға дейін сол топтың вице-президенті болып қызмет етті. Майер – швейцариялық тарихшы, жаңа діни қозғалыстар бойынша маманданған. Ол бір кезде Фрибург университетінде оқытушы болды және 2012 жылы Фрибург кантоны оны сол жердегі діни қауымдардың жағдайы туралы есеп дайындауға тағайындады. Зуккини – католик діни қызметкері, 2009 жылы Италиядағы Масса-Каррара Понтремоли епархиясының теология мектебінде теология профессоры болды және итальяндық мистик Мария Вальторта мен Ехоба куәгерлері туралы жариялады және дәріс берді. Католик тарихшысы және Фоджа-Бовино архиепископы Джузеппе Касале CESNUR-дің бірінші президенті болып тағайындалды. Кейіннен Луиджи Берцано CESNUR президенті болды. CESNUR-дың алғашқы конференцияларының бірінің материалдарын қарап, француз социологы Жан Сеги 1988 жылы қатысушылардың көпшілігі католик болғанын және спиритизм мен Жаңа дәуір сияқты құбылыстарға дәстүрлі католик көзқарасын ұсынғанын жазды. CESNUR басқармасының басқа мүшелеріне Луиджи Берцано, Джанни Амброзио, Реендер Краненборг, Айлин Баркер және Дж. Гордон Мелтон кіреді. Берцано, кейіннен CESNUR президенті болды, Краненборг – голландтық реформаланған теолог. Баркер «Айлық жасалуы: таңдау немесе миды жуу?» (1984) кітабын жазған социолог және 1988 жылы діни қозғалыстарға бағытталған ақпараттық желі (INFORM) құрды. Мелтон – Техас штатының Уэко қаласындағы Бейлор университетінде американдық дін тарихының құрметті профессоры. 1995 жылы Франциядағы Культтар жөніндегі парламенттік комиссиясы Күн ғибадатханасы орденінің оқиғаларынан кейін культтар туралы сыншыл есеп жариялады. Осыған ұқсас есептер басқа үкіметтерден де түсті. CESNUR бұл мәтіндер секталарға қарсы қозғалыстың ақпаратына тым көп сүйенетінін айтып, оларды, әсіресе «Секталарды тоқтату» атты кітап арқылы, жария түрде сынға алды. Канадалық ғалым Сьюзан Джин Палмер «Секталарды тоқтату» деп аударылған атау екі мағыналы және «қасақана бұрмалаушы» екенін жазды, себебі авторлар секталарды емес, оларға қарсы үкіметтік сынды тоқтатуды көздеген. Палмердің айтуынша, кітап француз билігін соншалықты ренжітті, оның авторларының бірі, француз тарихшысы Антуан Фейвр полиция тарапынан уақытша қамауға алынды (garde à vue), Парламенттік комиссия сұхбат алған адамдар туралы құпия мәліметтерді жариялағаны үшін айыпталды, бірақ ол бірнеше сағатқа ғана ұсталды және кейін судья айыптауды жойды.
CESNUR (Centro Studi sulle Nuove Religioni, "Center for Studies on New Religions"), is a non profit organization based in Turin, Italy that studies new religious movements and opposes the anti cult movement. It was established in 1988 by Massimo Introvigne, Jean François Mayer and Ernesto Zucchini. CESNUR has been described as "the highest profile lobbying and information group for controversial religions". CESNUR's scholars have defended such diverse groups as the Unification Church, the Church of Scientology,
CESNUR describes itself as an independent scholarly organization, but the organization has met with criticism for alleged personal and financial ties to the groups it studies; anthropologist Richard Singelenberg questioned in 1997 whether CESNUR is "too friendly and does not make enough critical comments about new religious movements and sects". According to sociologist Stephen A. Kent, "many scholars, however, see both CESNUR and INFORM in a favourable light, and they share its criticism of the 'sect monitors' in France, Germany, and Belgium." Introvigne is an Italian intellectual property attorney and sociology lecturer who also serves as the group's director. A member of the Catholic conservative organization Alleanza Cattolica since 1972, Introvigne served as that group's vice president until 2016. Mayer is a Swiss historian specialized in new religious movements. He was for a time a lecturer at University of Fribourg and in 2012, he was appointed by the Canton of Fribourg to prepare a report on the situation of religious communities there. Zucchini is a Catholic priest, who became in 2009 professor of theology in the Theological School of the Diocese of Massa Carrara Pontremoli in Italy and published and lectured about the Italian mystic Maria Valtorta and about the Jehovah's Witnesses. Giuseppe Casale, a Catholic historian and Archbishop of the Archdiocese of Foggia Bovino, was appointed as the first president of CESNUR. Later, Luigi Berzano became CESNUR's president. Reviewing the proceedings of one of the first CESNUR conferences, French sociologist Jean Séguy wrote in 1988 that most participants were Catholic and presented the traditional Catholic view of phenomena such as Spiritualism and the New Age. Other members of CESNUR's board include Luigi Berzano, Gianni Ambrosio, Reender Kranenborg, Eileen Barker and J. Gordon Melton. Berzano, who later became CESNUR's president, Kranenborg is a Dutch Reformed theologian. Barker is a sociologist who wrote The Making of a Moonie: Choice or Brainwashing? (1984) and formed the Information Network Focus on Religious Movements (INFORM) in 1988. Melton is Distinguished Professor of American Religious History at Baylor University in Waco, Texas. In 1995 the French Parliamentary Commission on Cults in France, after the events of the Order of the Solar Temple, published a critical report on cults. This was followed by similar reports by other governments. CESNUR claimed these texts relied excessively on information supplied by the anti cult movement and criticized them publicly, particularly through a book called Pour en finir avec les sectes. Canadian scholar Susan Jean Palmer wrote that the title, translated as "To Put an End to the Sects", had a double meaning and was "deliberately misleading", as, rather than to sects of cults, the authors wanted to put an end to governmental criticism of them. According to Palmer, the book upset the French authorities so much so that one of its co authors, French historian Antoine Faivre, was placed by the police under temporary arrest (garde à vue), accused of having disclosed confidential details about the persons interviewed by the Parliamentary Commission, although he was detained for a few hours only and a judge later dropped the charges.
Ұйым
CESNUR-дың ресми сайтында айтылғандай, ол "әртүрлі елдердегі ғалымдардың тәуелсіз, бірақ байланысты ұйымдарының желісі болып табылады, жаңа діни сананың саласында ғылыми зерттеулерді ілгерілетуге, сенімді және жауапты ақпарат таратуға, сондай-ақ кейбір қозғалыстармен байланысты нақты проблемаларды ашыққа шығаруға арналған. Сонымен қатар, ол діни бостандықтың қағидаларын барлық жерде қорғайды." Италия билігі CESNUR-ды 1996 жылы коммерциялық емес ұйым ретінде мойындады және CESNUR жобаларына үлес қосты. Көбінесе католик ғалымдарынан құралған топ құрған CESNUR ешқандай діни топқа немесе конфессияға жатпайды және бастапқыда әртүрлі діни көзқарастағы ғалымдарды қамтыды. CESNUR сананы бақылау, ойды өзгерту және миды жуу сияқты ұғымдарды сынға алады, олардың ғылыми және академиялық тұғырнамасы жоқ екенін, көбінесе жеке тәжірибелерге негізделгенін мәлімдейді. 2018 жылы The Korea Times газеті CESNUR-ды "жаңа діни қозғалыстарды зерттеуге маманданған ғалымдардың ең ірі халықаралық қауымдастығы" деп сипаттады.
Іс-шаралар және жарияланымдар
2017 жылдан бері CESNUR «CESNUR журналын» – жаңа діни қозғалыстар туралы мерзімді басылымды шығарып келеді. CESNUR жаңа діндер саласында жыл сайын конференциялар өткізеді. 2019 жылы Турин университетінде өткен конференцияға 200-ден астам қатысушы келді. Интровинье Еуропа қауіпсіздігі мен ынтымақтастығы жөніндегі комиссияда және Еуропа қауіпсіздігі мен ынтымақтастығы ұйымында сөз сөйледі. 1997 жылы Мелтон Сингапурдағы Халықаралық Мәсіх шіркеулерінің филиалы атынан сарапшы куәгер ретінде сөйледі, бұл топтың «культ» емес екенін дәлелдеді. Бұл куәлік Мелтонның қарсы сауалдасу кезінде 918 адамның өліміне себеп болған Гайанадағы Жонстаундағы Халық ғибадатханасы туралы ұқсас мәлімдеме жасағанын мойындауына байланысты көп назар аударды. 2001 және 2006 жылдары CESNUR Италияда діндер энциклопедиясының екі басылымын жариялады. Журнал мәлімдегендей, ол ерікті үлестермен қаржыландырылады және бес тілде күнделікті жарияланады. Журналдың бірнеше тілшілері 2018 жылдың соңында Қытай Коммунистік партиясының дінге қарсы науқандарын жариялағандары үшін ұсталды. АҚШ Мемлекеттік департаменті 2019 жылғы Адам құқықтары жөніндегі есебінің Қытайға қатысты бөлімінде «Bitter Winter» журналының 45 үлескерінің 2018 жылы ұсталғанын, ал 2019 жылы Шыңжаңда ұсталған 22 адамның 4-і босатылғанын, ал Хэнань, Фуцзянь, Чжэцзян және Шансиде ұсталған 23 адамның арасында «кейбіреулері идеологиялық оқытудан кейін босатылды» деп көрсетті, сондай-ақ «онлайн медиа Фуцзяньда ұсталғандарды полицияның азаптағанын» хабарлады. АҚШ Мемлекеттік департаменті 2018 жылғы Халықаралық діни бостандық жөніндегі есебінің Қытай бөлімінде «Bitter Winter» журналын «Қытайдағы діни бостандық және адам құқықтары туралы онлайн журнал» деп бірнеше рет сілтеме жасады. Америкалық евангелистік журнал «World» Bitter Winter-ді Қытай Коммунистік партиясының «жанындағы тікен» деп сипаттап, құпия құжатта «Қытай үкіметі Bitter Winter-ді «шетелдегі жауырық сайт» [境外敌对网站] деп атады және барлау агенттігіне, Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігіне осы топты тексеруді тапсырды» деп хабарлады.
Сын
1996 жылы "Шарли Эбдо" журналында француз эссешісі Рено Мархик CESNUR-ді "[Интровиннің] тезистерін бейжай БАҚ-қа тарату үшін пайдаланылатын ғылыми экран" деп айыптады. Ғалымдар Стивен А. Кент және Раффаэлла Ди Марцио CESNUR-дің миды жуу туралы дауды бір жақты, polemikaлық және кейде ғылыми құндылығы жоқ деп санайды, ал антрополог Ричард Сингеленберг 1997 жылы CESNUR-дің "жаңа діни қозғалыстар мен секталарға тым ықылас көрсетіп, жеткілікті сын айтпайды" деп күдіктенді. Кент одан әрі былай деп атап өтті: "Діни 'секталар' және адам құқықтарымен айналысатын көптеген неміс және француз шенеуніктері CESNUR-ді және Интровиньені ағымдағы пікірталастарда бейтарап тараптар деп қарамайды. Осының салдарынан, басқа адамдар мен ұйымдар CESNUR-мен тым жақын байланыста болғандықтан осы шенеуніктер арасында өздерінің беделін (негізді немесе негізсіз) жоғалтты". Кенттің сөзіне сүйенсек, "көптеген ғалымдар CESNUR-ді де, INFORM-ді де жағымды бағалайды және Франция, Германия және Бельгиядағы 'секталарды қадағалаушылар' туралы олардың сынымен келіседі".
1995 жылғы Аум Шинрикёға жасалған зариндік газ шабуылы
1995 жылы Токио метросында зарин газымен шабуылдан кейін CESNUR басқарма мүшесі Дж. Гордон Мелтон және CESNUR конференциясының кейде баяндамашысы Джеймс Р. Льюис Аум Шинрикё есебінен Жапонияға ұшып барды; содан кейін олар Жапонияда баспасөз мәслихаттарын өткізіп, топтың зарин өндіруге қабілеті жоқ екеніне және олардың айыпталатынына сенетіндерін мәлімдеді. Кейіннен Мелтон өз пікірін қайта қарастырды. Интровинье «Ашулы қыс» еңбегінде қытай билігі Шығыс найзағайға жатқызған У Шуоянның 2014 жылы жасалған қырқынын талқылады. Ол 2014 жылы қытайлық «The Beijing News» газетінің мақалаларында алғаш ұсынылған, ал 2015 жылы австралиялық ғалым Эмили Данн қолдаған, қылмыскерлердің қырқын жасаған кезде Шығыс найзағай мүшелері болмағаны туралы ұстанымды жақтады. Бұл ұстанымды 2020 жылы журналист Дональд Кирк ғалымдар арасында кең таралғанын айтты. Алайда, Данн кісі өлтірген топтың екі жетекшісінің «1998 және 2007 жылдары Шығыс найзағай мүшелері ретінде бастағанын», [бірақ] олар одан өсіп кеткенін және 2014 жылы сектаның құрамына кірмегенін жазды, тіпті олар ешқашан Шығыс найзағай мүшелері болмағанын айтты. Басты ақпарат құралдары 2002 жылы Шығыс найзағай мүшелерінің Қытай Евангелистік қауымының 34 мүшесін ұрлап, екі ай бойы тұтқынға алып, оларды Шығыс найзағайға қосылуға мәжбүрлеу мақсатымен ұстағанын хабарлады. Дегенмен, Интровинье 2018 жылы Қытай Евангелистік қауымының көптеген мүшелері, соның ішінде ұлттық жетекшілері Шығыс найзағайға өткендігін ақтау үшін ұрлау оқиғасын ойлап тапқанын айтты. 2020 жылғы кітабында ол одан да бейтарап ұстанымды қабылдады, Қытай Евангелистік қауымының мүшелері сипаттаған «ұрлау» шын мәнінде «алдау» болғанын, олар шақырылып, Шығыс найзағай ұйымдастырғанын білмей, өз еркімен оқу-жаттығуларына барғанын мәлімдеді. 2019 жылы CESNUR-дің «Ашулы қыс» журналы Human Rights Without Frontiers ұйымымен бірлесіп Оңтүстік Кореяда Шығыс найзағай және Қытайдан келген ұйғыр босқындарының баспана алу құқығын қолдаған конференция өткізді. Конференцияда Шығыс найзағай өкілдері мен ұйғыр диаспорасы да сөз сөйледі.
that the perpetrators were not members of Eastern Lightning at the time of the murder. This position was described in 2020 by reporter Donald Kirk as common among scholars. However, while Dunn wrote that the two leaders of the group that committed the murder "started out as members of Eastern Lightning (in 1998 and 2007 respectively), [but] they had outgrown it" and were no longer part of the sect in 2014. that they had never been members of Eastern Lightning. Mainstream reporting held that in 2002, members of Eastern Lightning kidnapped 34 members of the China Gospel Fellowship and held them captive for two months, with the aim of coercing them to join Eastern Lighting. Introvigne, however, suggested in 2018 that China Gospel Fellowship invented the story of the kidnapping as justification for the fact that many of its members, including national leaders, had converted to Eastern Lightning. In his 2020 book, he adopted a more nuanced position, suggesting that China Gospel Fellowship members described as "kidnapping" what was in fact "deception," as they were invited, and went voluntarily, to training sessions without being told that they were organized by Eastern Lightning. In 2019, CESNUR's Bitter Winter co hosted in Seoul with Human Rights Without Frontiers a conference supporting the right of asylum of Eastern Lightning and Uyghur refugees from China living in South Korea. Members of Eastern Lightning and the Uyghur diaspora also spoke in the conference.
Синчхонджи және COVID-19 таралуы
2019 жылдың 29 қарашасында CESNUR ұйымы Сеулде семинар ұйымдастырды, онда Оңтүстік Кореяда көптеген адамдар секта деп санайтын «Синьчондзи» тобының мыңдаған мүшесі күштеп қайта тәрбиелеуге ұшырағаны туралы мәлімдеме жасалды. Интровин спикерлердің қатарында болды. 2020 жылы «Синьчондзи» ұйымының коронавирусқа байланысты жағдайға қатысы туралы CESNUR және Human Rights Without Frontiers бірлесіп ақпараттық қағаз жариялады. Ақпаратта «Синьчондзи» ұйымы дағдарысты басқаруда «қателіктер» жасағанымен, оның беделсіздігіне байланысты кемсітуге де ұшырағаны айтылды. «Синьчондзи» ұйымының негізін қалаушы Covid-19 таратудағы кінәсі үшін сотталған, бірақ 2021 жылдың 13 қаңтарында ақталды.