Кіріспе

Бұрынғы британдық коммерциялық теледидар және радионы реттеуші орган – Тәуелсіз телерадио хабарларын тарату органы (IBA) Біріккен Корольдікте коммерциялық теледидар (ITV және 4 арнасы, сондай-ақ шектеулі спутниктік теледидар реттеуі – кабельдік теледидарды реттеу Кабельдік органның құзыретінде болды) және коммерциялық және тәуелсіз радио хабарларын реттеумен айналысты. IBA 1972 жылғы «Радио хабар тарату туралы заң» бойынша Тәуелсіз теледидар органына жаңа Тәуелсіз жергілікті радио (ILR) станцияларын ұйымдастыру міндеті тапсырылғанда құрылды. 1991 жылдың 1 қаңтарында Тәуелсіз теледидар комиссиясы ресми түрде IBA-ны алмастырды, алайда орган 2003 жылға дейін толыққанды таратылмады. IBA бірқатар аймақтық телебағдарламалар мен жергілікті радио бағдарламаларын жүзеге асыратын мердігерлерді тағайындады және реттеді, сондай-ақ осы бағдарламаларды тарату үшін таратушылар желісін өз инженерлік бөлімшесі арқылы салған және басқарған. Ол эфир және инженерлік қызметкерлерді даярлау үшін Ұлттық хабар тарату мектебін құрды және оны қаржыландыруға көмектесті.

Қадамдасу

IBA-ның реттеуге қатысты тәсілі оның ізбасарларына қарағанда күштірек болды және ол телерадиокомпанияның толыққанды рөлін өзіне алды (ал бүгінде теледидар лицензияларын алып отырғандар «өз құқығындағы телерадиокомпаниялар» деп аталады). IBA өте «тікелей» тәсіл қолданды және көрермендердің мүддесін кез келген нәрседен жоғары қойды. Мысалы, егер екі ITV лицензия иесі бірігуді қаласа немесе тағы біреусі эфирдегі атауын өзгертуді көздесе, мұндай әрекеттерге IBA-ның келісімі қажет болатын. Бұл тікелей тәсіл бағдарламаларға да қатысты; IBA бағдарлама сапасы төмендесе, апта сайынғы көрсететін сабын операларының санына шектеу қоя алатын (және қойды). Жарнама мазмұнына (кейбір ұсынымдар ғана, қалғаны ASA-ның жауапкершілігінде), оның саны мен уақытына қатысты нұсқаулармен қатар, IBA бағдарлама мазмұнының және эфирдегі техникалық сапаның бақылау жүйесін де іске қосты. 1972 жылдың 19 қаңтарында британ үкіметі BBC және ITV екеуінің де күн сайынғы эфир уақытын шектеуге қатысты барлық шектеулерді алып тастағанын жариялады. 1972 жылға дейін BBC және ITV әр күні эфирде бола алатын бағдарламалардың уақытымен шектелген. 1971 жылға қарай бұл шектеу күніне 8 сағатқа дейін төмендетілді, бірақ мектептерге, ересектерге арналған білім беруге, діни бағдарламаларға, мемлекеттік шараларға және спорттық жарыстарға қатысты ерекшеліктер болды. ITV үшін бұл күндізгі теледидар кестесін бастауға мүмкіндік берді, соның арқасында ITV-нің кіші компаниялары желіге бағдарламалар жасап, сата алды. IBA 1972 жылдың 16 қазанында басталған жаңа күндізгі кестелермен бірге, шектеулер алынғаннан кейін де мемлекеттік қызметтерге қатысты бағдарламалар жалғасатынын қамтамасыз етті. Мектептерге арналған бағдарламалар енді әр апта күні сағат 9:30-дан бастап 2,5 сағаттық жаңа уақыт белдеуіне орналастырылды, сонымен қатар діни бағдарламалар мен ересектерге арналған білім беру де жалғастырылды. Сондай-ақ, сыйлықтардың құнына да шектеулер қойылды. Бұл 1958 жылы Ұлыбританияда көрсетілген «Twenty One» бағдарламасымен байланысты, онда бір қатысушы көлік пен үй сатып алуға жететін ақша жеңіп алды. 1960 жылы, Америкадағы викториналық шоуларға қатысты даулардан екі жыл өткен соң, тәуелсіз теледидар басқармасы (IBA-ның алдыңғысы) сыйлықтардың құнына 1000 фунт стерлинг шегі қойды, ол 1970 жылдардың соңында 1250 фунтқа дейін, ал кейде 1981 жылға дейін 2000 фунтқа дейін көтерілді, содан кейін 2500 фунтқа дейін өсті. 1981 жылдан 1988 жылға дейін апталық ұтыстардың орташа сомасы 1750 фунт стерлингтен аспауы керек еді. Кейде бұл шек төрт апта ішінде 3500 фунтқа дейін көтерілуі мүмкін. 1989 жылдан 1992 жылға дейін апталық ұтыстар әр қатысушы үшін 5000 фунт стерлингтен немесе апталық жалпы ұтыс сомасы 6000 фунт стерлингтен аспауы керек еді. Танымал американдық викториналық шоулардың британдық нұсқаларына түзетулер енгізу қажет болды – мысалы, «$64,000 Question» бағдарламасының ең жоғары сыйлығы 1950 жылдардың соңында 64,000 алты пенс (£1,600) болды, ал 1990 жылдардың басында – бар болғаны £6,400. «Алты мың төрт жүз фунт сұрағы» апта сайын сұралмайтын, себебі ол апталық 6000 фунт шегін бұзуы мүмкін еді. 1993 жылы тәуелсіз теледидар комиссиясы мұндай шектеулерді жойды. IBA өзінің тарихы бойында, жойылғанға дейін, «Инженерлік хабарламалар» деген атаумен апта сайын қысқа бағдарлама шығарып тұрды, ол әдеттегі бағдарламалар уақытынан тыс эфирге шығарылып, бөлек жарнамаланбады. Бұл радио және теледидар саласының мамандарына құнды техникалық ақпарат берді. Бұл хабарламалар 1983 жылдың мамырына дейін ITV арнасында көрсетілді, содан кейін Channel 4 және S4C арналарында көрсетілді, ал соңғы хабарлама 1990 жылдың 31 шілдесінде эфирге шықты.

1980 жылғы франшизалық тур

ITV-дегі аймақтық бағдарламалар IBA үшін, әсіресе 1980 жылғы франшиза таңдауында маңызды мәселе болды. IBA әр франшизаның ең жақсы жергілікті қызмет көрсетуін қадағалап, Оңтүстік Англияның тарату аймағын екіге бөлді. Сәтті өтініш беруші Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс аймақтары үшін жеке жаңалықтар қызметтерін ұсынуға міндетті болды. Ал Мидлендс аймағында ATV-нің аймақтық өндіріске берген уәдесі IBA үшін ұзақ жылдар бойы даулы мәселе болып келді. 1980 жылы олар франшизаларын сақтап қалды, бірақ бірнеше қатаң талаптар қойылды.

Инженерлік жетістіктер

Эксперименттік және даму бөлімі, IBA-ның Инженерлік бөлімшесінің құрамында, радио хабарларын тарату технологиясы саласындағы көптеген прогрессивті зерттеулерге жауапты болды, сондай-ақ коммерциялық өндірушілерден сатып алу мүмкін болмаған арнайы жабдықтарды жобалау және өндіруге жауапты болды. Атап айтқанда, IBA-ның E&D бөлімі SABRE (Steerable Adaptable Broadcast Receiving Equipment) жүйесін әзірледі, ол материктегі телеарналарды Канал аралдарында қайта тарату үшін қабылдауға мүмкіндік берді. 1980 жылдардың басында E&D бөлімі Channel Four телеарнасының ұлттық хабар тарату желісін құру үшін қолданылған арнайы хабар таратуды қабылдау және бақылау жабдығын жобалап, өндірді. Кейіннен E&D инженерлері болашақ спутниктік теледидар хабарларын тарату үшін стандартты қамтамасыз ету мақсатында MAC (Multiplexed Analogue Component) деп аталатын аналогты теледидар кодтау жүйесін ұсынды, бұл жүйе жер үсті хабарларын тарату үшін қолданылатын PAL жүйесінің кеңейтілуінен гөрі артық мүмкіндіктерге ие болды. E&D инженерлері сондай-ақ спутниктік хабар таратуға арналған алғашқы цифрлық аудио жабдықтарды, оның ішінде деректер пакеттерін пайдаланатын жүйелерді жобалап, өндірді. E&D инженерлері цифрлық теледидар деректерін беру жылдамдығын төмендетуге маңызды үлес қосты, нәтижесінде стандартты аналогты PAL түсті сигналын кодтау үшін шамамен 130 Мбит/сек қажет болды, ал қазіргі сандық теледидар хабарларын таратуда 4 Мбит/сек-тан кем қолданылады.

Спутниктік хабар тарату

1980 жылдардың соңында IBA Ұлыбритания үшін алғашқы DBS (спутник арқылы тікелей хабар тарату) қызметінің реттеушісі және таратушы операторы болып тағайындалды, сондай-ақ BSB (British Satellite Broadcasting) компаниясына франшиза берді. Осыған дейін, бәсекелес Sky Television аналогтық қызмет іске қосып, Société Européenne des Satellites компаниясының RCA Astro құрастырған Astra 1A спутнигінен транспондерлерді жалға алып, BSB-ді басып өтуді жоспарлады. Шамамен бір жылдан кейін бұл компания BSB компаниясымен бірікті.

Мұрагерлік

IBA 1990 жылғы телерадио хабарларын тарату туралы заңның аясында таратылды және 1991 жылғы Жаңа жыл күні оның орнына Тәуелсіз Теледидар Комиссиясы (ITC) (ол Кабельдік Басқарманы да өз ішіне біріктірді) және Радио Басқармасы (RAu) құрылды. Бұл органдар кейіннен Телехабар тарату Стандарттары Комиссиясы (BSC) және Телекоммуникациялар Жөніндегі Офис (Oftel) сияқты басқа реттеушілермен бірігіп, бірыңғай реттеуші орган – Ofcom құрылды. IBA-ның инженерлік бөлімінің барлық қызметі, сапаны бақылау инженерлерінің шектеулі тобын қоспағанда, жаңадан құрылған жеке компания – National Transcommunications Limited (NTL) компаниясына берілді, ол бұрынғы IBA тарату мұнараларын басқаруды жалғастырды. Бұл активтер қазір Arqiva компаниясының портфеліне кіреді. 2008 жылы IBA-ның кең ауқымды мұрағаты Борнмут университетіне тапсырылды. IBA-ның Еуропалық Хабар тарату Одағына (EBU) мүшелігі Ұлыбритания Тәуелсіз Хабар тарату (UKIB) компаниясына берілді. IBA-ның бұрынғы қызметкерлерінің арасындағы мақсаттылық пен әріптестік сезімі соншалық болды, олар әлі күнге дейін қаңтар айының соңында Винчестер маңында жыл сайынғы кездесу өткізеді, онда әдетте елуден астам адам қатысады.

Техникалық басылымдар және мұра

IBA инженерлік қызметкерлері көптеген жылдар бойы халықаралық стандарттау топтарына және конференцияларға көптеген мақалалар ұсынды. IBA сонымен қатар қабылдағыш индустриясын және жалпы жұртшылықты қолдау үшін Инженерлік ақпарат қызметін іске қосты, ол таратушы желілер мен қабылдау мәселелері туралы ақпарат пен кеңес берді. Оның тұрақты мұрасы – 1972 жылдан 1988 жылға дейінгі 16 жыл ішінде жарияланған IBA техникалық шолуларының жиынтығы. Бұл шолулардың толық жинағы, сондай-ақ басқа да құжаттар мен жазбаларды тегін жүктеуге болады. Шолуларды негізінен IBA-ның техникалық қызметкерлері жазды, бірақ кейбір мақалаларды Тәуелсіз телекомпаниялардың басқалары және сыртқы мамандар жазды. Бірінші том 1972 жылы қыркүйекте жарық көрді, ол кезде Инженерлік бөлім 1973 жылы Винчестер маңындағы Кроули-Кортқа көшірмес бұрын Лондонның Бромптон-роуд қаласында орналасқан болатын. Бөлімнің басқа мүшелері Ұлыбританияда орналасқан тарату станциялары мен техникалық қызмет көрсету базаларында жұмыс істеді. Бұл серия 1988 жылдың қарашасында шыққан 24-ші томмен аяқталды. Басылымдардың тоқтатылуының бір себебі 1990 жылы IBA-ның таратылуы және инженерлік қызметті National Transcommunications Limited [NTL] ретінде жекешелендіру болды; бұл туралы ұсынысты ұсынған үкіметтік ақ кітап 1988 жылдың күзінде жарияланды. Бұл шолулар радио хабарларын таратудағы елеулі өзгерістер кезеңіндегі бөлімнің әртүрлі бөлімдерінің қызметін есепке алу үшін құнды. IBA қызметкерлері тек таратушы желілерді жобалау, салу және пайдаланумен ғана шектелмеді, сонымен қатар олар жаңа цифрлық хабар тарату стандарттарына және оларды іске асыруға елеулі үлес қосты. IBA зертханалары цифрлық теледидар технологиясын дамытуда алдыңғы қатарда болды, бұл кейбір шолулардан көрінеді, бірақ IBA таратылғаннан кейін NTL қазіргі заманғы Freeview хабарларын таратудың негізін құрайтын технологияны дамытуға және іске асыруға елеулі үлес қосуды жалғастырды. Бұл құжаттарға авторлық құқық бастапқыда IBA-ға тиесілі. Таратылу кезінде оның активтері Тәуелсіз теледидар комиссиясы (ITC) мен NTL арасында бөлінді, олардың әрқайсысы кейіннен басқа органдарға қосылды. ITC Ofcom компаниясына қосылды және бастапқы NTL Arqiva деп аталатын тәуелсіз компанияға айналды. Авторлық құқық қазір Ofcom-ға тиесілі.

Топтың атауы Жариялану күні

1 Өлшем және бақылау 1972 жылғы қыркүйек
2 Техникалық анықтамалық кітап, 1-басылым: 1972 жылғы қыркүйек. 2-басылым: 1974 жылғы шілде. 3-басылым: 1977 жылғы мамыр
3 Цифрлық теледидар 1973 жылғы маусым
4 Теледидар тарату станциялары 1974 жылғы қыркүйек
5 Тәуелсіз жергілікті радио 1974 жылғы қыркүйек
6 Таратқыштарды пайдалану және күтіп ұстау 1976 жылғы сәуір
7 Қызметтерді жоспарлау және тарату 1976 жылғы шілде
8 Цифрлық бейне өңдеу DICE 1976 жылғы қыркүйек
9 Цифрлық теледидар дамуы 1976 жылғы қыркүйек
10 Телерадио хабарларын тарату инженерінің анықтамалығы 1977 жылғы мамыр (қайта басылған 1979 жылғы наурыз)
11 Телерадио хабарларын тарату спутниктері 1978 жылғы шілде
12 Цифрлық теледидар үшін техникалар 1979 жылғы қаңтар
13 Теледидар және жергілікті радио станциялары үшін стандарттар 1980 жылғы қыркүйек
14 Дыбыс хабарларын таратудағы соңғы дамулар 1981 жылғы маусым
15 Теледидар және жергілікті радио станциялары үшін стандарттар 1981 жылғы қазан
16 Цифрлық кодтау стандарттары 1982 жылғы наурыз
17 Радио жиіліктері үшін стандарттар 1982 жылғы наурыз
18 Спутниктік хабар тарату үшін стандарттар 1982 жылғы наурыз
19 Тәуелсіз теледидар үшін техникалық оқыту 1982 жылғы маусым
20 Телетексттегі дамулар 1983 жылғы мамыр
21 Жоғары анықтамалы теледидар 1983 жылғы қараша
22 Жарық және түс қағидалары 1984 жылғы қараша
23 Телерадио хабарларын таратуға арналған антенналардың дамуы 1986 жылғы наурыз
24 D Mac/Packet жүйесі спутниктік және кабельдік хабар тарату үшін 1988 жылғы қараша