Кіріспе

Америкалық саясаткер (1939–2023)

Бреретон Чендлер Джонс (27 маусым 1939 – 18 қыркүйек 2023) – Кентукки штатының американдық саясаткері. 1991 жылдан 1995 жылға дейін штаттың 58-ші губернаторы болды, ал 1987 жылдан 1991 жылға дейін Кентукки штатының 50-ші вице-губернаторы қызметін атқарды. Губернаторлық қызметтен кейін Кентукки жылқы өнеркәсібі үшін лоббилік ұйым – Кентукки жылқы білім беру жобасының (KEEP) төрағасы болды. Огайода туып, Батыс Вирджинияда өскен Джонс 1964 жылы Батыс Вирджиния Делегаттар палатасының ең жас мүшесі болды. Екі жылдан кейін ол палатадағы республикалық фракцияның жетекшісі болып сайланды. 1968 жылы саясаттан кетуге және жылжымайтын мүлік бизнесіне көңіл бөлуге шешім қабылдады. 1970 жылы Элизабет "Либби" Ллойдқа үйленді, ал 1972 жылы отбасы Либбидің туған жері – Кентукки штатының Вудфорд округіндегі тарихи Эйрдри фермасына көшіп келді. Сол жерде Джонс қазір халықаралық деңгейде танымал таза тұқымды жылқы шаруашылығы – Эйрдри Студті құрды. Саяси өмірден көптеп қалып, Джонс 1975 жылы Демократиялық партияға өтті және губернаторлар Джон Й. Браун және Марта Лэйн Коллинз тарапынан түрлі кеңестерге тағайындалды. 1987 жылы Джонс вице-губернаторлыққа кандидат екенін жариялады, бұл лауазымды болашақта губернатор болуға қадам деп есептейтінін мойындады. Ол сайланды, бірақ төрт жылдық мерзімі ішінде губернатор Уоллес Уилкинсонмен жаман қарым-қатынаста болды. Джонс 1991 жылы губернатор болып сайланды, демократиялық партиясының алғашқы сайлауында губернатор Уилкинсонның әйелі Мартаға қарсы жеңіске жетті. Джонс Кентукки Бас Ассамблеясымен шиеленіскен қарым-қатынасты сақтап тұрды, себебі федералдық "Боптрот" операциясынан кейін жасаған мәлімдемелеріне байланысты, бірақ өзінің көптеген мақсаттарын, мемлекеттік қызметкерлерге бір рет қайта сайлануға мүмкіндік беретін түзетулерді қабылдауға қол жеткізді. Алайда, денсаулық сақтау реформасын жүзеге асыруда толыққанды жетістікке жете алмады. Заң шығарушы орган Джонстың көптеген ұсыныстарын, мысалы, бұрыннан бар аурулары бар адамдарға сақтандырудан бас тарту тәжірибесін жою туралы ұсыныстарын қабылдады, бірақ Кентукки штатының барлық азаматтары үшін міндетті медициналық сақтандыруды бекітпеді. Губернаторлық қызметтен кейін Джонс Кентукки жылқы білім беру жобасын құрды.

Ерте өмір

Оның отбасы Батыс Вирджиния штатының Пойнт-Плезант қаласында тұрса да, Бреретон Джонс 1939 жылдың 27 маусымында Огайо штатының Галлиполис қаласында, отбасының үйіне ең жақын аурухана орналасқан жерде дүниеге келді. Батыс Вирджиния Сенатында екі мерзім қызмет еткен Э. Бартоу Джонс II және Недра Вильгельм Джонстың алты баласының бірі болған ол, Пойнт-Плезанттағы сүт фермасында өсті. Джонс Пойнт-Плезант мемлекеттік мектептерінде футболдағы жұлдыз ойыншы болды (Пойнт-Плезант орта мектебі, 1957 жылғы түлек). Бір семестр бойы Вирджиния университетінің құқық мектебінде оқыды, бірақ ол Батыс Вирджинияға қайтып оралып, жылжымайтын мүлік және құрылыс бизнесін құрды. Оның бұл шешіміне мемлекеттік саясаттағы жемқорлық туралы түсінігі де әсер етті. Жылқы бизнесіне деген қызығушылығы оны Кентукки штатының орталық бөлігіндегі Кинленд жарыс жолына бірнеше рет сапар шегуге итермеледі; осы сапарлардың бірінде ол болашақ әйелі Элизабет "Либби" Ллойдпен танысты. 1972 жылы Джонс отбасы Либбидің балалық шағын өткізген Вудфорд округіндегі Эйрдри фермасына көшіп келді. Джонс ферманың бір бөлігін қайын атасынан жалға алып, "Аирдри" ат шаруашылығын құрды, ол жылқыларымен халықаралық деңгейде танылды.

Вице-губернатор

1985 жылдың соңында Джонс 1987 жылғы сайлауда вице-губернаторлыққа кандидат екенін жариялады, болашақта губернатор болып қызмет ету ниетінде екенін мойындады. Ол демократиялық партияның ішкі сайлауында кейіннен губернатор болған Пол Э. Паттон және Луисвилл қаласының бас прокуроры, соңынан қала әкімі болған Дэвид Л. Армстронгқа қарсы сенімді жеңіске жетті. Демократиялық губернаторлық ішкі сайлауда жеңіске жеткен Уоллес Г. Уилкинсон Джонсты жоғары бағалап, сайланса, Джонстың басшылығымен «көк ленталы» экономикалық даму кеңесін құратынын айтты. Уилкинсон мен Джонс жалпы сайлауда жеңіске жетті; Джонс республикалық үміткер Лоуренс Р. Вебстерді 517,811-ге қарсы 186,321 дауыспен айқын артықшылықпен жеңді. 1988 жылғы заң шығару сессиясында губернатор Уилкинсон Кентукки Конституциясына түзету ұсынды, ол мемлекеттік қызметкерлерге, оның ішінде қазіргі лауазымда отырғандарға, бір рет өзінен кейін тағылымды болуға мүмкіндік беретін еді. Сенатта төрағалық етуші ретінде Джонс, егер кандидат партиялық ішкі сайлауда көпшілік дауыс алмаса, мұндай шараға қосымша екінші тур өткізу туралы қағиданы енгізуді талап етті. Уилкинсон бұл қағидаға қарсы болды, нәтижесінде ұсыныс штаттық сенатта қабылданбады. Уилкинсонның ұсынған білім беру бағдарламасы да сессияда сәтсіз аяқталды, ал Джонс губернатордың бағдарламаны арнайы заң шығару сессиясының күн тәртібіне қосудан бұрын заң шығарушылар арасында келісімге келуін ұсынды, оны Уилкинсон 1989 жылдың қаңтарында өткізуді жоспарлаған еді. 1988 жылғы сессиядан кейін Уилкинсон Джонстың арқасынан шабуыл жасағанын айтты және оны мұрагерлік туралы түзетуді саботаждаумен айыптады. Сессиядан кейін екеуі алты ай бойы кездеспеді. Джонстың конституциялық түзетуді талап ететін ұсынысы қабылданбады. Джонс сондай-ақ, вице-губернатордың резиденциясында тұрмай, Кентукки штатының полиция күштерінің күзетке жұмсалатын санын қысқарту арқылы және кеңсеге бекітілген жеті автомобильден – өзі мен әйелі Либбиге екі, ал штаттық полиция қызметкерлері пайдаланатын бесеуін қайтару арқылы кеңсесіне 200 000 доллар үнемдегенін мәлімдеді.

Әкім

1991 жылы Джонс губернаторлық науқанының барысындағы барлық кезеңде басқа үміткерлерден оқ бойы озып кетті. Джонс пен Уилкинсон арасындағы бәсекелестік соншалықты күшті болды, тіпті Уилкинсонның әйелі Марта Демократиялық партияның ішкі сайлауында Джонстың қарсыласы болды; ол сайлауға 18 күн қалғанда өтінімін кері алды. Науқанды қаржыландыру реформасын жақтаған Джонс ішкі сайлауда 184 703 дауыс жинады, бұл Скотти Бейслерге (149 352 дауыс), доктор Флойд Пурге (132 060 дауыс) және Гейтвуд Галбрейтке (25 834 дауыс) қарсы жеңіске жеткілікті болды. Бас сайлауда Джонс Кентукки штатының 6-шы сайлау округін өкілдік еткен жеті мәрте сайланған республикашыл Ларри Хопкинспен күш сынасты. Джонс сайлауда 540 468 дауысқа қарсы 294 542 дауыспен жеңіске жетті, бұл Кентукки губернаторы сайлауындағы ең үлкен айырмашылықты құрады. Ұшқыш тікұшақты ағаштардың басына бағыттап, құлаудың күшін азайтты. Бұл, бір жағынан, Джонстың «Боптрот» операциясы бойынша жүргізілген тергеуден кейін жасаған мәлімдемелеріне байланысты болды, нәтижесінде 15 қазіргі және бұрынғы штат заң шығарушысы сотталды. Джонс бұл тергеуді «тазару процесі» деп атады; заң шығарушылар Джонстың олардан «биік тұруға» тырысып жатқанына наразылық білдірді. Джонстың сөздерінен кейін штаттық сенаттың төрағасы Джон «Эк» Роуз Джонстың ашкереу жауына айналды. Дегенмен, Джонс өзінің мерзімі ішінде көптеген заңнамалық басымдықтарын іске асыра алды. Заң шығарушылар да келесі кезекті сессияда қабылданатын заң жобасын әзірлеуге келісті.

Кейінгі өмірі

Губернаторлық мерзімі аяқталған соң Джонс Эйдри стадына зейнетке шықты. Ол "Commonwealth Broadcasting" компаниясын құрды және Кентукки мен Теннесси штаттарында бірнеше радио және теледидар станцияларын сатып алу үшін серіктестермен бірікті. Ол сайлауалды қаржы реформасы және денсаулық сақтау реформасын жария түрде қолдады, сондай-ақ мемлекеттік мектептерде Он Буйрықтың ілуін жақтады. 2004 жылы ол Кентукки жылқы шаруашылығы жөніндегі білім беру жобасын (KEEP) құрды, бұл ұйым Кентуккидің жылқы индустриясы туралы халыққа білім беруге және Жалпы Ассамблеяда жылқыға қатысты заңнаманы жақсартуға бағытталған. 2004 жылдан 2011 жылға дейін KEEP төрағасы қызметін атқарды. 2016 жылдың қазан айында Джонс "Кентукки жылқы индустриясына елеулі үлес қосканы үшін" алғашқы "Индустрия көзқарасы" сыйлығына ие болды. Джонс 2023 жылдың 18 қыркүйегінде 84 жасында Кентукки штатының Мидуэй қаласындағы Эйдри Стад фермасында ұзаққа соққан аурудан қайтыс болды. Оның табыты 25 қыркүйекте Кентукки штатының Капитолийінде қойылды. Екі күннен кейін Мидуэйдегі Форкс-оф-Элкхорн баптист шіркеуінде оның жерлеу рәсімі өтті, одан кейін жекелеген жерлеу болды.