Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Газдың кейбір материалдың ішіндегі босауы Газ шығару (кейде газсыздандыру деп аталады, әсіресе үй ішіндегі ауа сапасына қатысты) – газдың еріген, тұтқындалған, қатып қалған немесе кейбір материалға сіңген күйден шығуы. Газ шығаруға сублимация және булану (заттың газға фазалық өтуі), сондай-ақ десорбция, жарықтардан немесе ішкі көлемдерден сіңу және баяу химиялық реакциялардың газ тәрізді өнімдері кіруі мүмкін. Қайнау, әдетте, газ шығарудан бөлек құбылыс ретінде қарастырылады, себебі ол сұйықтықтың сол заттың буына фазалық өтуінен тұрады.
Release of a gas that was inside of some material
Outgassing (sometimes called offgassing, particularly when in reference to indoor air quality) is the release of a gas that was dissolved, trapped, frozen, or absorbed in some material. Outgassing can include sublimation and evaporation (which are phase transitions of a substance into a gas), as well as desorption, seepage from cracks or internal volumes, and gaseous products of slow chemical reactions. Boiling is generally thought of as a separate phenomenon from outgassing because it consists of a phase transition of a liquid into a vapor of the same substance.
Вакуумда
Газ шығару таза жоғары вакуум ортасын жасау және сақтау үшін қиындық тудырады. НАСА және ЕКА ғарыш кемелерінде пайдалануға жарамды, газ шығару қасиеттері төмен материалдардың тізімдерін ұстап тұрады, себебі газ шығару өнімдері оптикалық элементтерге, жылу радиаторларына немесе күн жасушаларына конденсацияланып, оларды бүркемелей алады. Әдетте сіңіретін деп есептелмейтін материалдар да өндірістік немесе ғылыми вакуум процестеріне бөгет жасайтын жеңіл молекулаларды жеткілікті мөлшерде бөліп шығара алады. Ылғал, герметиктер, майлау материалдары және жабыстырғыштар ең көп таралған көздері, бірақ тіпті металдар мен шынылар да жарықтардан немесе қоспалардан газ шығарады. Газ шығару жылдамдығы температура жоғарылағанда артады, себебі бу қысымы мен химиялық реакция жылдамдығы өседі. Көптеген қатты материалдар үшін өндіріс және дайындау әдісі газ шығару деңгейін айтарлықтай төмендете алады. Беттерді тазалау немесе жеке компоненттерді немесе бүкіл құрастырманы қыздыру ("печьтеу" деп аталатын процесс) ұшқыш заттарды сыртқа шығарады. НАСА-ның Stardust ғарыш зондының кескінінің сапасы төмендеді, себебі навигациялық камераның CCD сенсорында белгісіз ластанушы зат конденсацияланған. Ұқсас мәселе Cassini ғарыш зондының тар бұрышты камерасына да әсер етті, бірақ жүйені 4 °C-қа дейін қайта-қайта қыздыру арқылы түзетілді. ЕКА-ның Rosetta ғарыш кемесі үшін газ шығару әсерін жан-жақты сипаттау үшін массалық спектрометрлерді пайдалану мүмкін болды. Табиғи газ шығару кометаларда кең таралған.
Outgassing is a challenge to creating and maintaining clean high vacuum environments. NASA and ESA maintain lists of materials with low outgassing properties suitable for use in spacecraft, as outgassing products can condense onto optical elements, thermal radiators, or solar cells and obscure them. Materials not normally considered absorbent can release enough lightweight molecules to interfere with industrial or scientific vacuum processes. Moisture, sealants, lubricants, and adhesives are the most common sources, but even metals and glasses can release gases from cracks or impurities. The rate of outgassing increases at higher temperatures because the vapor pressure and rate of chemical reaction increases. For most solid materials, the method of manufacture and preparation can reduce the level of outgassing significantly. Cleaning of surfaces, or heating of individual components or the entire assembly (a process called "bake out") can drive off volatiles. NASA's Stardust space probe suffered reduced image quality due to an unknown contaminant that had condensed on the CCD sensor of the navigation camera. A similar problem affected the Cassini space probe's Narrow Angle Camera, but was corrected by repeatedly heating the system to 4 °C. A comprehensive characterisation of outgassing effects using mass spectrometers could be obtained for ESA's Rosetta spacecraft. Natural outgassing is commonplace in comets.
Тастан жасалған
Газ шығару – жер планеталары мен айларының көптеген сирек атмосфераларының мүмкін көзі. Көптеген материалдар сыртқы ғарыш кеңістігінің өте жоғары вакуумына қарағанда ұшқыш, сондықтан олар қоршаған орта температурасында булануы немесе тіпті қайнауы мүмкін. Ай бетіндегі материалдар бұрыннан-ақ толыққанды газ шығарып, күн желдерімен тарап кеткен, бірақ ұшқыш материалдар тереңде сақталуы мүмкін. Ай атмосферасы, әдетте, жер астындағы жылы материалдың газ шығаруынан пайда болған болар. Газдар шыққаннан кейін, олар көбінесе айналасындағы тау жыныстары мен құмнан жеңіл болады және бетке қарай сіңіп өтеді. Мысалы, лава күмбезімен шектелген су немесе магмадан шыққан басқа ұшқыш заттар жарылыспен жанартаудың атқылауына себеп болады. Жердің жаңа қыртыс қалыптасатын тектоникалық дивергенттік шекараларында гелий мен көмірқышқыл газы – мантия магмасынан шығатын ұшқыш заттардың бір бөлігі. Бастапқы радионуклидтердің (және олардың ыдырау өнімдерінің) альфа-ыдырауы жер планеталарындағы тау жыныстарынан газ шығаруды жалғастырып тұратын гелийдің көп бөлігін құрайды.
Outgassing is a possible source of many tenuous atmospheres of terrestrial planets or moons. Many materials are volatile relative to the extreme vacuum of outer space, and may evaporate or even boil at ambient temperature. Materials on the lunar surface have completely outgassed and been blown away by solar winds long ago, but volatile materials may remain at depth. The lunar atmosphere probably originates from outgassing of warm material below the surface. Once released, gases almost always are less dense than the surrounding rocks and sand and seep toward the surface. Explosive eruptions of volcanoes result from water or other volatiles outgassed from magma being trapped, for example by a lava dome. At the Earth's tectonic divergent boundaries where new crust is being created, helium and carbon dioxide are some of the volatiles being outgassed from mantle magma. Alpha decay of primordial radionuclides (and their decay products) produces the vast majority of the helium that continues to gas out of rocks on terrestrial planets.
Жабық ортада
Газ шығару, егер ол ауасы тұрақталған немесе қайта айналымдағы жабық кеңістікте жиналса, маңызды болуы мүмкін. Мысалы, жаңа машинаның иісі – жабық автомобильдегі жылудан бөлінетін газ тәрізді химиялық заттардан тұрады. Тіпті иісі жоқ ағаш сияқты материал да бірнеше ай бойы жабық қорапта сақталса, күшті иіс шығаруы мүмкін. Көптеген өнеркәсіптік өнімдерден, әсіресе пластиктен бөлінетін пластификаторлар мен еріткіштердің адам денсаулығына зиян келтіруі мүмкін деген қаулы бар. Еріткіш буларына ұзақ уақыт бойы тозу еріткішпен шақырылған созылмалы энцефалопатияға (ЭСЭ) алып келуі мүмкін. Газ шығаратын улы газдар су асты кемелері мен ғарыш станцияларын жобалау кезінде үлкен алаңдаушылық тудырады, олардың өздігінен айналымдағы атмосферасы болуы керек.
Outgassing can be significant if it collects in a closed environment where air is stagnant or recirculated. For example, new car smell consists of outgassed chemicals released by heat in a closed automobile. Even a nearly odorless material such as wood may build up a strong smell if kept in a closed box for months. There is some concern that plasticizers and solvents released from many industrial products, especially plastics, may be harmful to human health. Long term exposure to solvent vapors can cause chronic solvent induced encephalopathy (CSE). Outgassing toxic gases are of great concern in the design of submarines and space stations, which must have self contained recirculated atmospheres.
Құрылыста
Бетон қатаю кезінде бетке жақын кішкентай ауа қуыстарының газ шығаруы құрылымда тұрақты тесіктерге (бұғалар деп аталады) алып келуі мүмкін, бұл оның құрылымдық беріктігіне зиян келтіруі мүмкін.
The outgassing of small pockets of air near the surface of setting concrete can lead to permanent holes in the structure (called bugholes) that may compromise its structural integrity.