Кіріспе
Нейронға дамымайтын прекурсорлық жасуша. Омыртқалы жануарларда нейробласт немесе примитивті жүйке жасушасы – бұл одан әрі бөлінбейтін, көші-қон кезеңінен кейін нейронға айналатын постмитоздық жасуша. Дрозофила сияқты омыртқасыз жануарларда нейробластар – нейробласт түріне байланысты әр түрлі потенциалы бар нейробласт пен қыз жасушаны өндіру үшін асимметриялық бөлінетін нейропрогениторлық жасушалар. Омыртқалы жануарлардың нейробластары радиалды глиальды жасушалардан дифференциалданады және нейронға айналуға міндетті. Нейролық шектес жасушалар, тек симметриялық бөліну арқылы көбірек нейролық шектес жасушаларды өндіретін, біртіндеп радиалды глиальды жасушаларға өтеді. Радиалды глиальды жасушалар, сондай-ақ радиалды глиальды прогениторлық жасушалар деп те аталады, нейробласт пен жасушалық циклге қайта кіретін тағы бір радиалды глиальды жасушаны өндіру үшін асимметриялық бөлінеді.
In vertebrates, a neuroblast or primitive nerve cell is a postmitotic cell that does not divide further, and which will develop into a neuron after a migration phase. In invertebrates such as Drosophila, neuroblasts are neural progenitor cells which divide asymmetrically to produce a neuroblast, and a daughter cell of varying potency depending on the type of neuroblast. Vertebrate neuroblasts differentiate from radial glial cells and are committed to becoming neurons. Neural stem cells, which only divide symmetrically to produce more neural stem cells, transition gradually into radial glial cells. Radial glial cells, also called radial glial progenitor cells, divide asymmetrically to produce a neuroblast and another radial glial cell that will re enter the cell cycle.
Құрылу
Нейробластар радиалдық глиальды жасушалардың асимметриялық бөлінуі арқылы қалыптасады. Олар туған сәттен бастап миграциялана бастайды. Нейрогенез тек қана нейрондық шектес жасушалар радиалдық глиальды жасушаларға трансформацияланғанда ғана жүзеге асырылады. Нейробластар мидағы жарақаттар немесе аурулар салдарынан болатын жасуша жоғалуымен күресу үшін терапиялық тұрғыдан қолданылу мүмкіндігіне байланысты кеңінен зерттелуде, алайда олардың тиімділігі күмәнді.
Көші-қон
Эмбрионда нейробластар жүйке түтігі қабырғасының ортаңғы мантия қабатын құрайды, ол омыртқа миының сұр затын қалыптастырады. Мантия қабатының сыртындағы қабат – шеткі қабат, және онда нейробластардан пайда болатын миелинді аксондар орналасқан, олар омыртқа миының ақ затын құрайды. Адамдарда ересектердің субвентрикулярлық аймағындағы дің жасушаларымен өндірілген нейробластар ми жарақаттарынан кейін зақымдалған жерлерге миграциялайды. Дегенмен, олар кішкентай интернейрондарға ұқсас жасушалардың бір түрімен ғана шектеледі және стриатальды тізбектердің қызметін жақсартуға үлкен үлес қоспайды.
Клиникалық маңызы
Нейрондық көші-қон бұзылыстары деп аталатын бірнеше аурулар бар, олар ауыр проблемаларға себеп болуы мүмкін. Бұл бұзылыстар невробластардың өзінің соңғы орнына қарай қозғалыс жолының бұзылуынан туындайды. Осы аурулардың ішінде лиссенцефалия, микролиссенцефалия, пахигирия және сұр заттың гетеротопиясының түрлі нұсқалары бар.
Дрозофиладағы нейробластардың дамуы
Дрозофила меланогастер жеміс шыбығының үлгілік организмінде нейробласт – нейробласт түріне байланысты нейронды, ганглиондық аналық жасушаны (GMC) немесе аралық нейрондық аталық жасушаны өндіру үшін асимметриялық бөлінетін нейрондық аталық жасуша. Эмбриогенез кезінде эмбрионалдық нейробластар процефальдық нейроэктодермадан (ми нейробластары үшін) немесе вентральды жүйкелік бағана нейроэктодермасынан (ішек нейробластары үшін) бөлінеді. Дернәсіл дамуы кезінде оптикалық ми нейробластары сыртқы көбею орталығы деп аталатын нейроэктодермадан пайда болады. Бір жарты сегментке 800-ден астам оптикалық ми нейробластары, 105 орталық ми нейробластары және 30 ішек нейробластары (сегменттің екі жақты жартысы) тиесілі. Бұл нейробласттардың алдыңғы/артқы және дорсальды/вентральды осьтері бойындағы орналасуымен, сондай-ақ нейробласттар тізбектей бөлінулерге ұшырағанда белгілі бір ретпен экспрессияланатын транскрипция факторларының уақыттық тізбегімен байланысты.