Кіріспе

Аргентинада табылған метеориттер

Campo del Cielo – темір метеориттер тобы және олардың Аргентинада табылған аймағы. Бұл аймақ Чако және Сантьяго-дель-Эстеро провинцияларында орналасқан, Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласының солтүстік-батысында және Парагвайдың Асунсьон қаласының оңтүстік-батысында жатыр. Кратерлік алаң кем дегенде 26 кратерді қамтиды, олардың ең ірісі . Кратерлердің жасы шамамен 4-5 мың жыл деп есептеледі. Олар туралы алғаш рет 1576 жылы хабарланды, бірақ бұл жердің түпкі тұрғындары оларды бұрыннан-ақ білген. Кратерлер мен төңіректегі аумақта темір метеориттің көптеген сынықтары кездеседі. Барлығы шамамен 100 тонна сынықтар табылды, бұл кез келген метеорит табылуының арасында ең көп көрсеткіш. Ең үлкен екі сынық – 30,8 тонналық Ганседо және 28,8 тонналық Эль-Чако – Жер бетінде табылған ең ауыр бір бөліктен тұратын метеориттердің қатарында, 60 тонналық Хоба метеоритінен және 31 тонналық Кейп-Йорк метеоритінің сынығынан кейін.

Тарих

1576 жылы Солтүстік Аргентинаның губернаторы әскерге үлкен темір массасын іздестіруді тапсырды, ол туралы жергілікті тұрғындар қару жасау үшін қолданған екен. Жергілікті тұрғындар бұл масса аспаннан құлап түскенін айтты және оны Пигем Нонральта деп атады, испандықтар оны Campo del Cielo ("Аспанның (немесе көктің) өрісі") деп аударды. Экспедиция топырақтан шығып тұрған үлкен металл массасын тауып, ерекше тазалығымен көзге түсетін бірнеше үлгі жинады. Губернатор экспедиция туралы есеп дайындап, Испанияның Севилья қаласындағы Индия архивіне жіберді, бірақ ол тез ұмытылып, кейінгі есептерде жергілікті аңыздар ғана қайталанды. Аңыздарға сүйене отырып, 1774 жылы Дон Бартоломе Франсиско де Магуна бұл темір массаны қайта ашты және оны el Mesón de Fierro ("Темір үстел") деп атады. Магуна бұл масса темір кенінің үстіңгі бөлігі деп ойлады. 1783 жылы Рубин де Селис басқарған келесі экспедиция массаның айналандағы жерді жарылғыш заттармен тазалап, оның бір тас екенін анықтады. Селис оның массасын 15 тоннаға бағалап, оны пайдасыз деп санады. Ол бұл массаның метеорит емес, жанартаудың атқылауынан пайда болғанына сенді. Дегенмен ол үлгілерін Лондон Корольдік қоғамына жіберіп, есебін Корольдік қоғамның философиялық еңбектерінде жариялады. Кейіннен бұл үлгілер талданды және құрамында 90% темір және 10% никель бар екені анықталды, олар метеориттік шығу тегіне жатқызылды. Крейтерлік алаңның ашылуынан бері бірнеше миллиграмнан 34 тоннаға дейін салмағы бар жүздеген темір бөліктері табылды. 1803 жылы шамамен 1 тонна салмақты Otumpa табылды. Бұл массаның бір бөлігі 1813 жылы Буэнос-Айреске жеткізіліп, кейін Британ мұражайына сыйға тартылды. Басқа ірі фрагменттер төмендегі кестеде көрсетілген. El Taco деп аталатын массаның бастапқы салмағы белгісіз, бірақ қалған ең үлкен фрагментінің салмағы ... құрайды. 1969 жылы El Chaco (екінші ең үлкен масса, салмағы ...) металл іздеуші арқылы жер астынан табылды. 1990 жылы Аргентина жол полициясының офицері Роберт Хагтың El Chaco-ны ұрлау әрекетін тоқтатты. Ол Campo del Cielo-ға қайтарылды және қазір провинциялық заңмен қорғалады. 2015 жылы полиция қорғалған метеориттерден ... ұрлық жасауға тырысқан төрт контрабандисті ұстады. 2016 жылы осы аймақтағы ең үлкен метеорит табылды. Жақын орналасқан Gancedo қаласының атымен аталған Gancedo метеориті, массасы ... (El Chaco-ның бастапқы шамаланған массасынан кем) құрайды. 1980 жылы El Chaco салмағын өлшеуде дәлдік жетіспегендіктен, ол бірнеше жылдан кейін сол аспаптармен қайта өлшенді және салмағы ... екені анықталды, бұл Gancedo-ны Campo del Cielo-дан табылған ең үлкен фрагмент етті.