Кіріспе
Аргентинада табылған метеориттер
Campo del Cielo – темір метеориттер тобы және олардың Аргентинада табылған аймағы. Бұл аймақ Чако және Сантьяго-дель-Эстеро провинцияларында орналасқан, Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласының солтүстік-батысында және Парагвайдың Асунсьон қаласының оңтүстік-батысында жатыр. Кратерлік алаң кем дегенде 26 кратерді қамтиды, олардың ең ірісі . Кратерлердің жасы шамамен 4-5 мың жыл деп есептеледі. Олар туралы алғаш рет 1576 жылы хабарланды, бірақ бұл жердің түпкі тұрғындары оларды бұрыннан-ақ білген. Кратерлер мен төңіректегі аумақта темір метеориттің көптеген сынықтары кездеседі. Барлығы шамамен 100 тонна сынықтар табылды, бұл кез келген метеорит табылуының арасында ең көп көрсеткіш. Ең үлкен екі сынық – 30,8 тонналық Ганседо және 28,8 тонналық Эль-Чако – Жер бетінде табылған ең ауыр бір бөліктен тұратын метеориттердің қатарында, 60 тонналық Хоба метеоритінен және 31 тонналық Кейп-Йорк метеоритінің сынығынан кейін.
The craters are estimated to be four to five thousand years old. They were reported to the general public in 1576, but were already well known by aboriginal peoples. The craters and surrounding areas contain many fragments of an iron meteorite. In total, approximately 100 tonnes of fragments have been recovered, the most of any meteorite find. The two largest fragments, the 30.8 tonne Gancedo and 28.8 tonne El Chaco, are among the heaviest single piece meteorite masses recovered on Earth, following the 60 tonne Hoba meteorite and a 31 tonne fragment of the Cape York meteorite.
Тарих
1576 жылы Солтүстік Аргентинаның губернаторы әскерге үлкен темір массасын іздестіруді тапсырды, ол туралы жергілікті тұрғындар қару жасау үшін қолданған екен. Жергілікті тұрғындар бұл масса аспаннан құлап түскенін айтты және оны Пигем Нонральта деп атады, испандықтар оны Campo del Cielo ("Аспанның (немесе көктің) өрісі") деп аударды. Экспедиция топырақтан шығып тұрған үлкен металл массасын тауып, ерекше тазалығымен көзге түсетін бірнеше үлгі жинады. Губернатор экспедиция туралы есеп дайындап, Испанияның Севилья қаласындағы Индия архивіне жіберді, бірақ ол тез ұмытылып, кейінгі есептерде жергілікті аңыздар ғана қайталанды. Аңыздарға сүйене отырып, 1774 жылы Дон Бартоломе Франсиско де Магуна бұл темір массаны қайта ашты және оны el Mesón de Fierro ("Темір үстел") деп атады. Магуна бұл масса темір кенінің үстіңгі бөлігі деп ойлады. 1783 жылы Рубин де Селис басқарған келесі экспедиция массаның айналандағы жерді жарылғыш заттармен тазалап, оның бір тас екенін анықтады. Селис оның массасын 15 тоннаға бағалап, оны пайдасыз деп санады. Ол бұл массаның метеорит емес, жанартаудың атқылауынан пайда болғанына сенді. Дегенмен ол үлгілерін Лондон Корольдік қоғамына жіберіп, есебін Корольдік қоғамның философиялық еңбектерінде жариялады. Кейіннен бұл үлгілер талданды және құрамында 90% темір және 10% никель бар екені анықталды, олар метеориттік шығу тегіне жатқызылды. Крейтерлік алаңның ашылуынан бері бірнеше миллиграмнан 34 тоннаға дейін салмағы бар жүздеген темір бөліктері табылды. 1803 жылы шамамен 1 тонна салмақты Otumpa табылды. Бұл массаның бір бөлігі 1813 жылы Буэнос-Айреске жеткізіліп, кейін Британ мұражайына сыйға тартылды. Басқа ірі фрагменттер төмендегі кестеде көрсетілген. El Taco деп аталатын массаның бастапқы салмағы белгісіз, бірақ қалған ең үлкен фрагментінің салмағы ... құрайды. 1969 жылы El Chaco (екінші ең үлкен масса, салмағы ...) металл іздеуші арқылы жер астынан табылды. 1990 жылы Аргентина жол полициясының офицері Роберт Хагтың El Chaco-ны ұрлау әрекетін тоқтатты. Ол Campo del Cielo-ға қайтарылды және қазір провинциялық заңмен қорғалады. 2015 жылы полиция қорғалған метеориттерден ... ұрлық жасауға тырысқан төрт контрабандисті ұстады. 2016 жылы осы аймақтағы ең үлкен метеорит табылды. Жақын орналасқан Gancedo қаласының атымен аталған Gancedo метеориті, массасы ... (El Chaco-ның бастапқы шамаланған массасынан кем) құрайды. 1980 жылы El Chaco салмағын өлшеуде дәлдік жетіспегендіктен, ол бірнеше жылдан кейін сол аспаптармен қайта өлшенді және салмағы ... екені анықталды, бұл Gancedo-ны Campo del Cielo-дан табылған ең үлкен фрагмент етті.
In 1969 El Chaco (the second largest mass at ) was discovered below the surface using a metal detector. In 1990 an Argentine highway police officer foiled a plot by Robert Haag to steal El Chaco. It was returned to Campo del Cielo and is now protected by provincial law. In 2015, police arrested four alleged smugglers trying to steal more than of protected meteorites. In 2016, the largest known meteorite of the strewn field was unearthed. Named the Gancedo meteorite after the nearby town of Gancedo, which lent equipment to aid in the extraction, this nickel iron meteorite has a mass of (less than the original estimated mass of El Chaco). Due to a suspected lack of precision when El Chaco was weighed in 1980, the latter was reweighed with the same instruments and discovered to only have a mass of , making Gancedo the largest Campo del Cielo fragment recovered.