Кіріспе

Мұса Якоб Езекиел, сондай-ақ Мұса "Риттер фон" Езекиел (28 қазан 1844 – 27 наурыз 1917) – карьерасының көп бөлігін Римде өткізген американдық мүсінші. Езекиел – «халықаралық деңгейде танылған алғашқы американдық еврей суретшісі» болды. Езекиел өзінің жазбаларында да, туындыларында да тарихқа қатысты «Жоғалған себеп» туралы ревизионисттік көзқарасты ынталы түрде қолдады. Ол Вирджиния әскери институтының курсанты болды және Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясында, соның ішінде Нью-Маркет шайқасында қызмет етті. Соғыстан кейін ол Вирджиния әскери институтын бітіріп, бірнеше жылдан соң Берлиндегі Пруссия өнер академиясында оқыды. Содан кейін Римге көшіп, өмірінің көп бөлігін сонда тұрып, жұмыс істеді, туындыларын халықаралық деңгейде, оның ішінде АҚШ-тағы бірнеше тапсырыстар бойынша сатты. Ол «Конфедерациядан шеттеген» және «мақтан тұтатын оңтүстік адамы» ретінде сипатталды. Ескерткіш 2023 жылдың 20 желтоқсанында демонтаждалды.

Ерте өмір

Езекиел Вирджиния штатының Ричмонд қаласында, ашкеназдық еврей Джейкоб Езекиелдің (1812–1899) ұлы болып дүниеге келді. Оның анасы Катерина де Кастро Езекиел сефардтық болған. Оның ата-бабалары 1800 жылдардың басында Голландиядан көшіп келіп, алдымен Филадельфияда, содан кейін Ричмондта қоныстанды. Джейкоб 1834 жылы Ричмондқа көшіп келіп, алдымен бір, сосын тағы бір жеңгесімен құрғақ тауарлар сататын бизнес ашты. Жетінші бала Мұсаның үш ағасы мен сегіз апасы болған, бірақ төрт ағасы мен тоғыз апасы болған болуы мүмкін.

Вирджиния әскери институты және Азамат соғысы

Форт Самтерге оқ аталғанда және Вирджиния штаты бөлініп шыққанда, Езекиел Вирджиния штатының Лексингтон қаласындағы Әскери институтына оқуға түсті. 1863 жылы Лексингтондағы жерлеу рәсімінде ол Стоунволл Джексонның (Вирджиния Әскери институтының оқытушысы) табынына сүйемелдеген гвардия капралы болды. 1868 жылы ол Цинциннатиге ата-анасымен бірге көшіп келді; оның ата-анасы Ричмондтағы бизнесі өрттен жойылғаннан кейін, үлкен қызы Ханна тұратын сол қалаға көшіп кеткен еді.

Марапаттар мен құрметтер

Өмірінде Езекиел көптеген құрметтерге ие болды: оны Италия королі Умберто I марапаттады, неміс императорынан "Құрмет және өнер үшін кресті", Саксен-Майнинген князі Фридрих Иоганннан тағы бір марапат, сондай-ақ Италия королі Виктор Эммануэль III-тен "Шевалье" (Cavaliere) және "Италия тәжінің офицері" (1910) ордендері. Езекиел Италияның Палермо қаласындағы Корольдік қоғамның алтын медалін, 1904 жылы Сент-Луисте өткен Луизиана сатып алу көрмесінде күміс медальді, ал Италияның Урбино қаласындағы Суретшілер қоғамынан Рафаэль медалін алды. Езекиелге көбінесе қолданылатын "Мырза" деген құрметті атау техникалық тұрғыдан дұрыс емес, себебі Езекиелді Ұлыбритания монархы ешқашан рыцарьлық дәрежеге көтермеген. Дұрысырақ айтқанда, оның атағы итальяндық рыцарьлық ордені үшін "Cavaliere" Мұса Езекиел, немесе неміс құрметтері үшін Мұса "Риттер фон" Езекиел болатын. Езекиел өзінің итальяндық атағын ағылшын тілінде "Сэр" деп аударған, соның нәтижесінде ол ағылшын тілді елдерде осылай танымал болды. 1904 жылы Вирджиния штатының үкіметі оны Нью-Маркет шайқасына қатысқан 294 курсанттың бірі ретінде VMI-де Жаңа Маркет Құрмет кресімен марапаттады.

Қабір

Езекиел Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италияның Рим қаласындағы студиясында қайтыс болды және уақытша сол жерге жерленді. 1921 жылы ол Арлингтон ұлттық зиратының 16-бөліміндегі Конфедерация ескерткішінің табанына қайта жерленді. Оның қабіріндегі жазуда: "Моисей Дж. Езекиел, Вирджиния әскери институтының кадеттер батальонының С ротасының сержанты" деп жазылған.

Мұрағаттық материалдар

Цинциннатидегі Американдық еврей архивінде «Моисей Яков Езекиел жинағы» бар. Онда «Езекиелдің хаттары мен жазбаларының түпнұсқасы мен фотокөшірмелері, көптеген еңбектерінің фотосуреттері, өмірбаяндары, шежірелері, естеліктер, Езекиелдің өмірбаянын жазғандардың хаттары, Езекиелге қатысты мақалалар мен газеттен алынған үзінділер және әртүрлі заттар» бар. http://collections.americanjewisharchives.org/ms/ms0044/ms0044.html

Вирджиния әскери институтында Езекиелдің екі қорабы сақталған. «Онда Вирджиния әскери институтының бастығы Эдвард Уэст Николс және басқаларға 1867–1917 жылдары жолданған хаттар бар, олардың кейбіреулері Нью-Маркет шайқасының мемориалдық мүсіні «Вирджиния өліктеріне аза тұту» дизайнына қатысты; Езекиелдің қаламмен салған шамамен 67 суреті; Езекиелдің өмірбаяндық қолжазбасы «Диоклетиан ванналарынан естеліктер» және әртүрлі баспа материалдары» кіреді. Езекиелдің «Естеліктері» – маңызды дереккөз, ол 1975 жылы көптеген редакциялық жұмыстардан кейін басып шығаруға дайындалғанша, еврей одағының мұрағатында қайта жаңғырылып, бұрын белгісіз болды. Оны бір шолуда «әңгімеге құмар» десе де, «оқуға жеңіл» деп бағалады. Қосымша материал Мэри Агнес Тинкердің «Лотостағы гауһар» еңбегінде де сипатталған. «Кітаптың алғашқы беттерінде мүсінші Салатиелдің студиясы бейнеленген, оның образы романның кейіпкері – Муса Езекиел» болды. Берлиндегі Питшман оның Израиль туралы өлеңін жазды. Габриэль д’Аннунцио 1887 жылы «Моле Иезекиилге» атты өлең арнады. Лилиан В. де Бозис оның студиясын 1891 жылғы мамыр айында шыққан «kTye Esquiline» журналында сипаттады.