Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жари жобасы Бразилияда қағазға арналған целлюлоза өндіру үшін тропикалық ағаш шаруашылығын құруға жасалған әрекет болды.
The Jari project was an attempt to create a tropical tree farm in Brazil for producing pulp for paper.
Өмірбаян
"Жари" жобасы американдық кәсіпкер және миллиардер Дэниел К. Людвигтің туындысы болды. 1950 жылдары ол қағазға деген сұраныстың өсіп келе жатқанын байқады. Орта белдеудегі ормандық ресурстар толыққанды пайдаланылғандықтан, қағаз өндірісі үшін қолданылатын ағаш өнімінің көлемі шектеулі болды. Людвиг бұқаралық ақпарат құралдарының дамуына байланысты қағаз бағасының болашақта артатынын алдын ала болжады. Көптеген табиғи орман ағаштары қағаз өндірісіне жарамсыз болғандықтан, Людвиг табиғи орманды ағаш шаруашылығымен алмастыруды жоспарлады. Бұл болашақтағы қағаз өндірісін қамтамасыз ету үшін ондаған жылдар бұрын басталуы тиіс еді.
The Jari project was a brainchild of US entrepreneur and billionaire Daniel K. Ludwig. In the 1950s he noticed that demand for paper was rising. Since the forests of the temperate zone were already in use, the supply of the wood pulp for paper was fixed. Ludwig foresaw a future increase in the price of paper due to the increase of mass media. Since most of the natural forest timber was not suitable for paper production, Ludwig planned a site where the natural forest would be replaced by a tree farm. It would have to be started decades ahead to supply the future paper production.
Өсу
Людвиг өз шаруашылығына тез өсетін тропикалық ағаш – Гмелина арбореаны таңдады. Бастапқыда ол ағаш шаруашылығын Коста-Рикада орналастыруды жоспарлаған, бірақ Бразилияның әскери үкіметі оны Амазонка өзенінің саласы Рио-Жаридің төменгі ағысына қоныстануға ынталандырды. 1967 жылы Людвиг 3 миллион долларға 1,6 миллион акр (6,475 км²) жер сатып алды. Людвиг жобаны көбінесе АҚШ-тан басқарды. Ол Монте-Дурадо деген елді мекен салды, онда үйлер, мектептер, аймақтағы жалғыз аурухана, нан пісіру цехы, супермаркет, балабақшалар, көпірлер және қоғамдық ғимараттар болды. Ол сондай-ақ жолдар мен теміржолдар салды. Жерді ауыр бульдозерлермен тазалау ағаштар отырғызылатын топырақтың жоғарғы қабатына зиян келтірді. Сондықтан жерді тазалау үшін жергілікті жұмысшыларды жұмысқа алу қажет болды. Орманды алып тастау нәтижесінде күн сәулесі латериттік топырақтың қатаюына себеп болды. Гмелина қисайған сабақтармен өсті, оларды жүк көліктеріне тиеу өте қиын болды. Сонымен қатар, жаңа ағаштар Амазонка аймағында мекен ететін көптеген жәндіктердің зиянына ұшырады. Сандырақ өзен төселіне Пинус радиата отырғызылды. Өзен арғы бетінде американдық жоспарлаушылар ескере алмаған қызметтерді ұсыну үшін Бейрадао және Бейрадиньоның «еркін қалалары» пайда болды. Өркендеген кезеңінде Жари жобасында 35 000 жұмысшы жұмыс істеді. Людвиг сондай-ақ Жапонияда салынған екі үлкен кеме пішіндес платформаны тапсырыс берді, олар Жари жобасына жеткізілді. Бір баржа модулі целлюлоза зауытының целлюлоза бөлімін қамтыды. Бұл модульде қорыту, қоңыр масса, ағартқыш станция және целлюлоза машинасы орналасқан. Екінші модульде қалпына келтіру қазандығы, буландырғыштар және қайта құю бөлімдері болды. Целлюлоза зауытының баржасы 1978 жылы аяқталды және 1 ақпанда суға жіберілді. Ол Үнді мұхиты арқылы және Жақсы Үміт мүйісін айналып өтіп, 28 сәуірде Бразилияның Мунгуба қаласына жетті. Энергиялық топ модулі төрт күннен кейін келді. Екі баржа да арнайы салынған шлюздерге ие болды. Екі баржаны қолдау үшін жүздеген ағаш қазықтар жерге айдалып, орнатылды. Шлюздерді жауып, суды сорғылап алғаннан кейін баржалар көптеген қазықтарға ақырын қонды. Гмелина ағашының өсу қарқыны күтілгеннен әлдеқайда төмен екені анықталды. Целлюлоза зауытының өндірісін қамтамасыз ету үшін Бразилияның басқа аймақтарынан басқа ағаш түрлерін сатып алу қажет болды. 1981 жылдан бастап орманшылар Гмелинаны жинаған кезде эвкалипт отырғызды. Эвкалипт целлюлоза өндірісі үшін жақсы нәтижелер көрсетті, жақсы өсті және басқа көздерден ағаш сатып алу қажеттілігін азайтты.
Ludwig selected the fast growing tropical tree Gmelina arborea for his tree farm. At first he considered locating his tree farm in Costa Rica but the Brazilian military government encouraged him to settle on the lower reaches of the Rio Jari, a tributary of the Amazon River. In 1967, Ludwig bought 1.6 million acres (6,475 km2) for $3 million. Ludwig controlled the project mainly from the United States. He built a settlement, Monte Dourado, with houses, schools, the only hospital in the area, bakery, supermarket, nurseries, bridges and community buildings. He also built roads and railways. The clearing of the land using heavy bulldozers damaged the topsoil the trees were to be planted in. It became necessary to employ local workers instead for land clearing. Removing the forest cover allowed sunshine to harden the lateritic soil. Gmelina turned out to grow crooked stems, which were very hard to load onto trucks. Also, the new trees were damaged by the numerous insects living in the area of the Amazon. Pinus radiata was planted on the sandier river bottom soils. Other settlements, the "free cities" of Beiradão and Beiradinho, grew up across the river to provide services not contemplated by the American planners. In its heyday, the Jari Project had 35,000 workers. Ludwig had also commissioned two large ship shaped platforms that were built in Japan and floated to the Jari Project. One barge module contained the pulping sector of the pulp mill. This module housed the digesting, the brown stock, the bleach plant, and the pulp machine. The second module housed the recovery boiler, the evaporators and the recaust. The pulp mill barge was finished in 1978 and launched on 1 February. It traveled through the Indian Ocean and around the Cape of Good Hope, arriving at the Brazilian city of Munguba on 28 April. The power group module arrived four days later. Both barges were floated into specially built locks. Hundreds of gum wood piles had been driven into the ground to support the two barges. By closing the locks and pumping the water out, the barges gently settled on the many piles. It was found that the growth rate of the Gmelina wood was much lower than that predicted and anticipated. To satisfy the demand of the pulp mill production it became necessary to purchase other species of wood from other Brazilian sources. Beginning in 1981 the foresters planted Eucalyptus as they harvested the Gmelina. Eucalyptus tested well for pulping, grew quite well and reduced the demand on purchased wood from other sources.
Түрлендіру
Людвигтің тағы бір идеясы – барлық қажетті азық-түлікті, оның ішінде жұмысшыларды тамақтандыру үшін күріш өсіру болды, бірақ ол да сәтті болмады. Күріш өсіруге жәндіктерден сақтау үшін көп мөлшерде пестицидтер қажет болды, ал топырақта күріш үшін жеткілікті күкірт болмады. Людвиг аммоний сульфатын қолдану арқылы бұл жағдайды түзетті. Ол сонымен қатар қарағайлар арасында өсетін шөппен азықтандыру үшін мал шаруашылығын да енгізді. Ол үлкен каолин кенітін де тапты. Жарь өзеніндегі каолиннің қазылуы әлі де ірі көлемде коммерциялық операция болып табылады. Каолин Азия мен Еуропаның көптеген елдеріне жылтыр қағазды жабу үшін экспортталады.
Another of Ludwig's ideas was to grow all the food needed, including rice to feed the workers, which did not turn out well either. Rice growing required large amount of pesticides to keep insects at bay and the soil did not have enough sulfur for rice. Ludwig corrected the situation with the application of ammonium sulfate. He included cattle farming to feed on the grass that grew among the pine trees. He also discovered a very large source of kaolin. The mining of kaolin on the Jari river is still a large scale commercial operation. Kaolin is exported to numerous countries in Asia and Europe for coating fine paper.
Құлдырау
Сондай-ақ, проблемалар «Амазонка факторы» деп аталатын топырақ, жәндіктер, ылғал және тропикалық аурулардың күшеюіне байланысты көбейе бастады. Целлюлоза фабрикасына инженерлерді тарту қиын болды, себебі олардың әйелдері үшін ойын-сауық мүмкіндіктері шектеулі еді. Жаңадан отырғызылған ағаштарға бірнеше жыл бойы қолмен арамшөптерді тазалау қажет болды, осыған байланысты Бразилияның кедейлікке толы солтүстік-батысынан көптеген далалық жұмысшылар шақыруға тура келді. Жұмысшылардың арасында безгек қоршады. Жәндіктер егін мен жабдықты жойды. Содан кейін Бразилия үкіметінің өкілдері Людвигтің әдістерін және жер иелігінің аумағын сынап бастады. Олар жобаның салықтан босатылуын да күмәндандырды, тіпті оның басқару әдістерін де – ол жобаның он үш жылында жиырма тоғыз директорды қызметтен босатып, барлық маңызды мәселелерді өзі шешуді қалаған. Людвиг 1981 жылдың мамыр айында жобадан бас тартты. Келесі жылы ол «Жари» жобасын бразилиялық бизнесмендердің консорциумына өткізді. Ол ешқандай қаржы алмады, бірақ жүз миллиондаған долларлық қарыз жаңа иелеріне берілді. Людвиг 2026 жылға дейін болашақ табыстың азаятын үлесін алуға құқылы болды. Жаңа иелері, Людвигтің бұрынғысы сияқты, жергілікті инфрақұрылымға инвестиция жасауды талап етті. Қазіргі таңда жобаның қалдықтары «Жарсел Целлюлоза» компаниясы түрінде Бразилияда сақталған. Меншік Бразилия банктері мен холдингтік компаниялардың қолында.
Problems also began to increase because of the so called Amazon Factor the combined effects of soil, insects, humidity and tropical disease. It was very hard to keep engineers for the pulp mill, as there was little entertainment for their wives. Newly planted trees required manual weeding for a few years, which meant importing many field laborers from the poverty stricken Northwest of Brazil. Workers contracted malaria. Insects devoured the harvest and supplies. Then Brazilian government officials began to criticize Ludwig's methods and the extent of his land ownership. They also questioned the project's exemption from taxes, not to mention his methods he had fired twenty nine directors during the thirteen years of the project and preferred to decide everything essential by himself. Ludwig gave up in May 1981. The next year he turned the Jari project over to a consortium of Brazilian businessmen. He did not receive any money but the several hundreds of millions of dollars of debt were transferred to new owners. Ludwig was to receive a gradually diminishing cut of the possible profits until the year 2026. The new owners demanded as Ludwig had investment in the local infrastructure. The remains of the project remain in Brazilian hands in the form of the Jarcel Cellulose company. Ownership is in the hands of Brazilian banks and holding companies.