Кіріспе

Халықаралық орман шаруашылығы зерттеулер орталығы (CIFOR) – коммерциялық емес ғылыми зерттеу ұйымы, дамушы елдердегі тропикалық ормандарға баса назар аудара отырып, ормандарды пайдалану және басқару саласында зерттеулер жүргізеді. 2019 жылдың 1 қаңтарында World Agroforestry (ICRAF аббревиатурасымен белгілі) ұйымымен біріккен CIFOR – Халықаралық ауыл шаруашылығы зерттеулері жөніндегі консультативтік топтың (CGIAR) орман және агроорман шаруашылығы зерттеу орталығы. CGIAR – тұрақты даму үшін ауыл шаруашылығы зерттеулеріне бағытталған, 15 зерттеу орталығынан тұратын халықаралық желі. Ол үкіметтермен және басқа да серіктестермен тығыз байланыс орнатып, тұрақты ауыл шаруашылығы мен табиғи ресурстарды басқаруға қатысты мәселелерді шешу үшін нақты деректерге негізделген шешімдерді әзірлеуге көмектеседі. CIFOR-ICRAF зерттеулерінің мақсаты – «жерді пайдалану және азық-түлік өндіру жолдарын өзгертетін, іс жүзіне асыруға болатын деректер мен шешімдерді ұсыну: экожүйелерді сақтау және қалпына келтіру, жаһандық климаттың өзгеруіне, нашар тамақтануға, биологиялық әртүрліліктің жоғалуына және шөлдеуге қарсы тұру». Сондай-ақ, ол БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына, Рио конвенциясына, оның ішінде Париж келісіміне және БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясына қатысты міндеттемелерді орындауға үлес қосады.

Шолу

CIFOR-тың зерттеулері мен сарапшылар талдаулары саясатты қалыптастыруға, тропикалық ормандарды басқаруды жақсартуға және өмір сүру үшін ормандарға тәуелді адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектеседі. CIFOR-дың көп салалы тәсілі орманның жойылуы мен бүлінуінің түпкі себептерін қарастырады, олар көбінесе орман шаруашылығы саласынан тыс жатыр: ауыл шаруашылығы, инфрақұрылымдық даму, сауда және инвестициялық саясат, құқық қорғау сияқты факторлар. CIFOR-тің бас кеңсесі Индонезияның Богор қаласында орналасқан. Қазіргі бас директор – Роберт Наси. Оның үш аймақтық кеңсесі бар: Буркина-Фасода (Батыс Африка), Камерунда (Орталық Африка) және Кенияда (Шығыс және Оңтүстік Африка). Эфиопия мен Замбияда (Африка), Вьетнам мен Лаоста (Азия), Бразилия мен Перуде (Латын Америкасы) жобалық кеңселер жұмыс істейді. CIFOR – Халықаралық ауыл шаруашылығы зерттеулері жөніндегі консультативтік топтың (CGIAR) 15 орталығының бірі. Зерттеулерін жүзеге асыру барысында CIFOR CGIAR-дың басқа орталықтарымен – Дүниежүзілік агроорман шаруашылығы орталығымен, Тропикалық ауыл шаруашылығы халықаралық орталығымен (CIAT) және Bioversity International-мен бірлесіп CGIAR консорциумының Орман, ағаш және агроорман шаруашылығы зерттеу бағдарламасын (CRP6 деп те аталады) жүргізеді. CRP6-ның мақсаты – орманды, агроорман шаруашылығын және ағаш генетикалық ресурстарын орманнан шаруашылыққа дейін кеңістікте пайдалану мен басқаруды жетілдіру болып табылады.

Тарих

CIFOR-дың құрылуын көптеген адамдар 1992 жылғы Жер саммитімен байланыстырады, себебі ол келесі жылы құрылған. Алайда, CIFOR-дың құрылуына әкелген талқылаулар Жер саммитінен бірнеше жыл бұрын басталған. 1991 жылы CGIAR Австралияның Халықаралық ауыл шаруашылығы зерттеулер орталығын (ACIAR) CIFOR-ды құруға және сенімгерлер кеңесін құруға жауапты орындаушы агенттік ретінде тағайындады. CIFOR-дың құрылтай шарты Австралия, Швеция, Швейцария және АҚШ тарапынан қол қойылды; Шарты Біріккен Ұлттар Ұйымына тіркелді және CIFOR-дың халықаралық ұйым ретіндегі құқықтық мәртебесі 1993 жылдың мамыр айында жаңа басқарма мен Индонезия үкіметі арасындағы Қонақ ел туралы келісіммен бекітілді. Уақыт өте келе, CIFOR ұлттық және жеке сектор институттарының жұмысын толықтыру мақсатында орман шаруашылығының немесе ағаш өсірудің техникалық аспектілеріне емес, орман саясатына зерттеулерді баса дамытты. Зертханалардың орнына CIFOR "қабырғасыз орталыққа" айналды, орман саясатындағы өзгерістерді шешу үшін серіктестермен бірлесіп, салааралық зерттеу топтарын біріктіретін болды.

Серіктестер

CIFOR ғылыми зерттеулер жүргізетін елдерде мемлекеттік органдармен және үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс істейді. Басты серіктестеріне CGIAR, Еуропалық Одақ, Норвегияның даму ынтымақтастығы агенттігі (NORAD), Австралия Сыртқы істер және сауда министрлігі (Australian Aid), АҚШ Халықаралық даму агенттігі (USAID), BMZ/BMUB, Жаһандық қоршаған орта қор (GEF), Ауыл шаруашылығын дамыту жөніндегі халықаралық қор (IFAD), Финляндия Сыртқы істер министрлігі, Австрия даму агенттігі, Ұлыбритания Халықаралық даму департаменті (DFID), Францияның жаһандық қоршаған орта қор және Швейцарияның даму және ынтымақтастық агенттігі кіреді.

Стратегия

CIFOR-дың 1996 жылы қабылданған алғашқы стратегиясы тропиктік аймақтардағы орман шаруашылығын түсінуге және оны іске асыруға әсер еткен зерттеулерге негіз салып, бағыт-бағдар берді. Бірақ CIFOR құрылғаннан бері әлемдегі ормандар мен олардың қабылдануы күрт өзгерді. Көптеген өзгерістердің ішіндегі ең маңыздысы – орман бүгінде климаттық өзгерістермен күресу жөніндегі жаһандық пікірталастың орталық сахнасында тұр. Жалпы көміртегі шығарылымының шамамен 20 пайызы ормандардың қырылуына байланысты, сондықтан ормандардың жойылуын тоқтату – жаһандық жылуды азайтудың бір жолы. Сонымен қатар, жаһандық жылуға алаңдаған үкіметтердің биомайды қолдауы кейбір аймақтарда ормандардың кесілуіне себеп болуда. Осы және басқа да сын-қатерлерге жауап ретінде CIFOR жаңа дәуірге лайық жаңа стратегия әзірледі. 2008 жылдың мамыр айында Қамқоршылар кеңесі бекіткен бұл стратегия CIFOR-дың 2018 жылға дейінгі жұмысын бағыттайтын болады.

CGIAR орман, ағаш және агроорман шаруашылығы жөніндегі ғылыми-зерттеу бағдарламасы

CIFOR – «Орман, ағаштар және агроорман шаруашылығы» (сонымен қатар CRP6 деп аталады) CGIAR зерттеу бағдарламасының жетекші орталығы болып табылады. Бұл бастама өз салаларында маманданған төрт орталықты біріктіреді: Дүниежүзілік агроорман шаруашылығы орталығы (ICRAF), CIFOR, Тропиктік ауыл шаруашылығының халықаралық орталығы (CIAT) және Bioversity International. Бағдарлама CGIAR жүйесіндегі сарапшыларды біріктіріп, әлемдегі зерттеу және тәжірибелік ұйымдармен серіктестік орнатады. Консорциумның зерттеу бағдарламасындағы зерттеулер бес бағытқа бөлінген, олардың мақсаты – орманнан шаруашылыққа дейінгі кеңістікте орманды, агроорман шаруашылығын және ағаштардың генетикалық ресурстарын басқару мен пайдалануды жетілдіру.

Азия ормандар саммиті

Жакартада өткен "Орман Азия" саммитіне Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің министрлері, бас директорлар, азаматтық қоғам өкілдері, даму сарапшылары және әлемнің жетекші ғалымдары жиналды. Олар аймақ өз ормандары мен ландшафттарын жақсы басқару арқылы жасыл экономикаға көшуді қалай үдетуі мүмкін екені туралы біліммен бөлісті. Халықаралық орман шаруашылығы зерттеу орталығы ұйымдастырған және Индонезияның орман шаруашылығы министрлігінің бірлескен ұйымдастыруымен өткен бұл саммит – Азиядағы соңғы жылдардағы ең ірі шара болып табылады және Оңтүстік-Шығыс Азия мен әлемнің түкпір-түкпірінен 1000-нан астам жетекші қатысушыны қамтыды. Тағы мыңдаған адам онлайн режимінде немесе жалпыұлттық телеарналар арқылы қатысты. Жасыл экономика, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тұман құбылысы, климаттық өзгерістер жөніндегі келіссөздер және Тұрақты даму мақсаттары тақырыптары бойынша жетекші әлемдік сарапшылармен арнайы оқу шаралары ұйымдастырылды.

Дүниежүзілік ландшафтық форум

Глобалды ландшафттар форумы – БҰҰ-ның климаттық келіссөздерімен бірге өтетін жыл сайынғы конференция. Оның мақсаты – климат және тұрақты даму саласындағы жаңа халықаралық келісімдерде ландшафттарды маңызды орынға қою үшін платформа құру. Іс-шараларға мыңдаған келіссөзші, әлемдік лидерлер, ғалымдар, азаматтық қоғам өкілдері, бизнес-лидерлер, сарапшылар, сондай-ақ ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және даму саласындағы саясаткерлер, қаржы ұйымдары мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысады. Бұл іс-шара БҰҰ Климат өзгеру жөніндегі конвенция тараптар конференциясынан (UNFCCC COP) тыс өткізілетін ең ірі және ықпалды шара болып табылады. Форумға қатысушылар планетадағы барлық адамдарға ортақ күрделі мәселелерді шешу үшін бірлескен ізденістердің интерактивті процесіне қатысу арқылы пайда көреді.

Жарияланымдар

Ғылыми нәтижелер халықаралық ғылыми қауымдастық пен саясаткерлерге халықаралық журналдардағы жарияланымдар, саясатты баяндамалар және оқу материалдары арқылы ұсынылады. CIFOR өз нәтижелерін ағылшын тілінде емес журналдарда, саясатты қысқаша баяндамалар, CD-ROM және нұсқаулықтар арқылы да таратуда.