Кіріспе

Американдық әнші

Пол Дрессер (туған жылы Иоганн Пол Дрейзер кіші; 22 сәуір, 1857 – 30 қаңтар, 1906) – американдық әнші, ән жазушы және комедиялық актер. Дрессер ондаған жылдар бойы саяхатшы минестрель және дәрілік фургон шоуларында, сондай-ақ водевильде өнер көрсетті. Кейін өмірінде музыкалық баспа саласына ауысты. Оның ең үлкен хиті – "Уабаш жағасында, алыста" (1897) әні, сол заманда ең көп сатылған ән болды. Дрессер музыка композициясы бойынша формальды білім алмаса да, ол кең таралған балладалар жазды, оның ішінде сол дәуірдің ең танымал әндері де бар. Шамамен екі онжылдыққа созылған мансабында (1886-1906 жылдар) Дрессер 150-ден астам ән жазып, жариялады. "Уабаш" әнінің табысынан кейін көптеген газеттер Дрессерді танымал композитор Стивен Фостермен салыстырды. "Уабаш жағасында, алыста" әні 1913 жылы Индиана штатының ресми әні болып жарияланды. Тер-Хауттегі Пол Дрессердің туған үйі мемлекеттік қасиетті орын және ескерткіш ретінде тағайындалды. Дрессер 1970 жылы Ән жазушылардың Даңқ залына енгізілді. Дрессер үлкен отбасында өсті (оның ішінде ағасы, романист Теодор Дрейзер) және Индиана штатының Салливан және Тер-Хаут қалаларында тұрды. Оның балалық шағы қиын болды және ол түрмеде де отырды. Дрессер 16 жасында үйден шығып, саяхатшы минестрель труппасына қосылды және 1878 жылы Джон Хамлиннің "Wizard Oil" дәрілік фургон шоуына қосылғанға дейін бірнеше аймақтық театрларда өнер көрсетті. Дрессер Хамлин үшін жұмыс істеген кезде алғашқы әндерін жазды. Ол бірнеше жыл бойы Индиана штатының Эвансвилл қаласында тұрып, саяхатшы орындаушы және музыкант ретінде жұмыс істеді. Ақырында ол ұлттық деңгейде танымал болды және "The Two Johns", "A Tin Soldier" және "The Danger Signal" сияқты бірнеше саяхатшы топтарда қатысты. Дрессердің ән жазу таланты оның орындаушылық жылдарында дамыды; ол өзінің шоуларында орындалған әндерді жазудан бастады, кейін басқалар үшін әндер жазып, сатты. Дрессер Нью-Йоркке көшіп келді және 1893 жылы Нью-Йорк қаласындағы "Tin Pan Alley" музыкалық баспасының "Howley, Haviland and Company" компаниясына серіктес болып кірді. Өзінің ең жақсы кезеңінде Дрессер ұлттық деңгейде танымал ойын-сауықшы, табысты ән жазушы және ноталық музыка баспасының иесі болды. Ол жомарт, әсіресе отбасы мен достарына, және көп жұмсауға бейім болды. Ғсырдың басында оның музыкасы сәннен шығып, қаржылық қиындықтарға тап болды. 1905 жылы оның музыкалық баспа бизнесі банкротқа ұшырады. Ол келесі жылы қайтыс болды.

Отбасылық негіздер

Пол Дрессер 1858 жылдың 22 сәуірінде Индиана штатының Терре-Хаут қаласында Иоганн Пол Дрейзердің төртінші ұлы ретінде дүниеге келді. Жиырма жасқа келгенде ол тегін Дрессер деп өзгертті. Оның әкесі Майеннен келген неміс иммигранты, тоқымашы және бояушы болған, кейін Индианадағы жүн фабрикасының басқарушысы болды. Дрессердің анасы Огайо штатының Дейтон қаласының жанында туған, меннонит дінін ұстанған, үйден қашып кеткені үшін діннен шеттетілген. Дрессердің үш үлкен ағасы нәресте кезінде қайтыс болғаннан кейін, ол отбасының он баласының ең үлкені болды. Дрессердің бір әпкесі оның "семіздігіне" байланысты "Падли" деп лақап ат қойды. Дрессердің інісі Теодор Дрейзер белгілі жазушы атанды. 1863 жылдың шілде айында отбасы Индиана штатының Салливан қаласына көшіп келді, онда Дрессердің әкесі жаңа ашылған Салливан жүн фабрикасының бригадирі болды. Әкесі Огайо мен Индиана штаттарында басқа жүн фабрикаларында жұмыс істесе де, ол табысты кәсіпкер немесе фабрика басқарушысы бола алмады. Дрессердің жастық шағында отбасы кедейлік пен қиындықтармен күресті. 1865 жылы Дрессердің әкесі Салливан фабрикасының өртенуінен кейін уақытша жұмысынан айырылды, бір жылдан кейін жұмысына байланысты бас жарақатын алды. 1867 жылы әкесі мен екі серігі жаңа фабриканы сатып алып, басқарды, бірақ бизнес дауыл кезінде шатырын жоғалтып, оны зиянмен сатуға мәжбүр болды. Салливан қаласында тұрған кезінде Дрессер алғашқы минестрель топтарын және саяхатшылық дәріханалардың қойылымдарын көрген болуы мүмкін. Қалаға көптеген карнавалдарда, фестивальдерде, цирктерде және жәрмеңкелерде сол дәуірдің танымал және патриоттық әндерін орындайтын топтар жиі келіп тұратын. 1871 жылы Дрессердің отбасы Терре-Хаутқа оралды, онда оның әкесі тағы бір жүн фабрикасында жұмыс тапты. 1874 жылы Терре-Хаутқа оралғаннан кейін Дрессер мен оның әкесі арасындағы шиеленіс қайтадан жанданды. Дрессер де бұрынғы әдетіне оралып, қылмыскерлермен уақыт өткізіп, ішімдік ішті. Он алты жасында Дрессер Индиана штатының Бразилия қаласындағы католик шіркеуінде мұғалім және музыкант болып жұмыс істеді, бірақ бір жылдан кейін жұмысты тастады. Одан кейін Чарли Келли, саяхатшы музыкант, Дрессерді өзінің қойылымына пианист ретінде шақырды. Олар Оңтүстік Индианада кез келген жерде ойнап, азын-малын табу үшін саяхат жасады. Бірнеше айдан кейін Келли қойылым кезінде ақшасымен бірге жоғалып кетті, Дрессерде олардың баспанасы мен тамақ ақысын төлеуге ақша қалмады. Дрессер жаза ретінде екі күн түрмеде отырды. Бостандыққа шыққаннан кейін Дрессер жұмыс іздеп Индианаполиске барып, қалаға жақында көшіп келген өзінің ұстазы – отец Аллердингпен қайта кездесті. Дрессер жасөспірім болса да, Аллердинг оған Сент-Жозеф католик шіркеуінде мұғалімдік жұмыс берді. 1876 жылы, бір жыл бойы сабақ берген соң, Дрессер Терре-Хауттағы отбасына оралды. Ол бірден бұрынғы өмір салтына оралып, жинаған ақшасының көп бөлігін жергілікті барда ішімдікке жұмсады. Ақшасы таусылып бара жатқанда, Дрессер қылмысқа бет бұрып, түнде жабылған екі салоннан виски мен ақша ұрлады. Дрессер сотқа дейін он апта түрмеде отырды, айыпты деп танылып, айыппұл төлеп, тағы бір айға түрмеге қамалды. 1876 жылдың маусым айында босатылған Дрессер, әлі жиырмаға толмаған, ата-анасының үйіне ұятпен оралды.

Ерте мансап

1876 жылы Дрессер Маршалл қаласынан (Иллинойс штаты) келген Лемон бауырларының саяхатшы миньстрель тобында органшы және әнші болып жұмысқа орналасты. Дрессер бір жылдан астам уақыт топпен бірге болды, актер және әнші ретінде өнер көрсетті, содан соң 1877 жылдың соңында топ тарады. Одан кейін Дрессер Чикагоға барып, онда Джон Остин Хамлин оны өзінің саяхаттық шоуларында ән айту мен өнер көрсету үшін жалдады. Олар «Пауль Дрессер Әншісі» (ноталар жинағы) деп сатылып, оның өнер көрсетуінен кейін көрермендерге ұсынылды. 1878 және 1880 жылдар аралығындағы Дрессердің өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес. Шамамен 1878 жылы Дрессер Барлоу, Уилсон, Примроуз және Вест тобында жұмыс істеген болуы мүмкін, ол сол кездегі елдегі ең танымал саяхатшы миньстрельдердің бірі еді. Миньстрель шоуларымен саяхаттағаннан кейін Дрессер 1879 жылы Нью-Йоркке барды. 1898 жылғы сұхбатқа сәйкес, ол Огустин Далидің театрында жұмыс табуға үміттенеді. 1881 жылы Дрессер Индианаға оралып, Эвансвиллдегі Аполло театрында жұмысқа орналасты. Аполлода ол кейде актерлік өнер көрсетті, бірақ көбінесе пьесаларға музыка жасайтын. Дрессердің жұмысы сәтті болды және ол Бостон, Филадельфия және Нью-Йорк қалаларында, сондай-ақ Индианаполис, Луисвилл, Цинциннати және Питтсбург сияқты кішкентай қалаларда өнер көрсете алды. Шоулар арасында Дрессер Эвансвиллге оралып, онда ол үй сатып алған еді. 1882 жылы ол үш жылдан астам уақыт бойы хабарласпаған отбасына барды. Хаттасу арқылы Дрессер олардың қиын қаржылық жағдайда екенін білді. Оның әкесі және отбасының үлкен балалары Терре-Хотта тұрды, ал анасы мен кіші балалары Салливандағы фермада жұмыс істеді. Жомарттығымен танылған Дрессер анасына көп ақша жіберіп, үш кіші іні-қарындасын Эвансвиллдегі үйіне көшіріп, олардың қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Дрессер күнделік жазбағандықтан, оның жеке өмірі туралы көптеген мәліметтер ағасы Теодордан алынған. Эвансвиллде тұрғанда Дрессер жергілікті әйелмен ұзақ қарым-қатынас орнатты, оны Теодор Эвансвиллдегі ең танымал бордельдің иесі Энни Брейс деп атады. Оның кәсіби аты Салли Уокер болды және ол Дрессердің ең танымал әндерінің бірі «Менің Сал қызым» әнінің прототипі болуы мүмкін. Тарихшылар Энни Брейс және Салли Уокер екеуі де Минни Холландтың жалған есімдері болуы мүмкін деп санайды, бірақ бұл әлі расталмаған. Олар бірнеше жыл бойы қарым-қатынаста болғанмен, ешқашан үйленбеген. 1889 жылы Дрессердің басқа әйелдермен, соның ішінде жезөкшелермен жиі болған қарым-қатынасынан кейін олар ажырасып кетті. 1880-жылдардың басында Дрессер Джеймс Гудвин, Джон Лич және Эмма Ламуз сияқты водевиль әртістерінің тобымен жұмыс істеді. Олардың Чикагодағы қойылымдарына көп көрермен жиналды, себебі театр иесі кіру ақысын төмен ұстады. 1883 жылы Дрессер Хамлинмен жұмыс істеген кезінен бері алғаш рет әндерін ноталық түрде жариялады. «Теңіз үстіндегі Эсси», «Біреу менің қабірімнен гүлдер жұмасын», «Анам маған дұға етуді үйретті» әндері Артур П. Шмидт басып шығарған деп есептеледі; алайда Дрессердің өмірбаянын жазғандардың бірі «1886 жыл – Дрессердің жазған әнін жариялаған алғашқы жыл» деп хабарлады. 1883 жылдың соңы мен 1886 жылдың жазы аралығындағы кезең туралы көп мәлімет жоқ. 1884 жылы Дрессер өзінің белгісіз ауруға шалдыққанын мәлімдеді. Екі жыл бойы ол отбасысынан және мансабынан алыс, «оңтүстікке» кетіп қалды. Оның ағасы Теодор Дрессердің махаббаты болған болуы мүмкін, мүмкін ол балаға әке болған немесе сифилис жұқтырған деп болжады. Дрессердің 1887 жылы жазылған «Күрсін» әні оның өміріндегі осы кезеңге қатысты болуы мүмкін. Оның мәтіні өлген бала мен жау болған сүйікті туралы айтады. Қалай болғанда да, Дрессер 1886 жылға дейін отбасына қайтып келмеді немесе жұртшылық алдында өнер көрсетуді жалғастырмады, ол кезде Джон Стюарт Кросси оған «Екі Джон» комедиясында өнер көрсету және ән айту үшін ұсыныс жасады. Дрессер келісіп, шоу-сюжеттерде саяхаттап жүрді. Дрессер өзінің өнер мансабының шыңында да музыка жазуын жалғастырды. 1886 және 1893 жылдар аралығында ол елуге жуық ән шығарды, соның ішінде «Ешқашан келмеген хат» (1886), «Мен мұны анам маған осылай деді деп сенемін» (1887) және «Кешірім кешік келді» (1891). Осы ертедегі табыстары Дрессерді орындаушылықтан гөрі ән жазуға ынталандырған болуы мүмкін. Оның үстіне, ол музыка жариялаудың композиторлық немесе орындаушылық өнерден гөрі көбірек табыс әкелетінін түсінген болар. Дрессер, жастығынан бері ірі денелі болған және шамамен ... салмаққа ие болған, ұлттық деңгейде танымал шоуда көңілді сантехник ретінде өнер көрсетті. «Кешегі күндер» және басқа Дрессер әндері шоуға қосылды. Ол Хойтпен өзінің әндерін пайдалану және оны композитор ретінде мойындамау туралы дауға түсті. Дрессер 1891 жылдың сәуір айында қойылымды тастап, «Қауіп сигналы» спектаклімен елді аралап саяхаттады. Дрессер сонымен қатар өзінің әндерін басқа топтарға олардың өнер көрсетулерінде пайдалану үшін сата бастады. Олар оның әндерін танымал еткеннен кейін, Дрессер олардың ноталарын басып шығарып, оларды Тин Пан Аллеи фирмалары арқылы сатты. Дрессердің әндері мен қойылымдары көбінесе қайғылы және мелодрамалық болды, бірақ кейбіреулері романтикалық және көңілді болды.

Хаули, Хавиленд және компания

1893 жылғы үрейдің кезінде Дрессер Фредерик Хавиланд пен Патрик Хоулимен Howley, Haviland and Company компаниясының серіктесі ретінде серіктестік құрды, Хоули серіктес емес, үнсіз инвестор болды. Кейін Теодор бүкіл елге танымал романистке айналды. "Wabash" әнінің сәттілігімен көптеген газеттер Дрессерді танымал ән жазушы Стивен Фостермен салыстырды. "Осы әнді жазуға сізді не шабызданды?" деген сұраққа Дрессер: "Ол әнді басқа Hoosier, Джеймс Уиткомб Райлидің "Old Swimmin' Hole" әнін айтуға шабызданған сол тәтті естелік" деп жауап берді. Әннің жазылған жері туралы әңгіме The Atlantic журналында Элизабет Стукки Френчтің қысқаша әңгімесінде айтылған. Ол: "Пол Дрессер "Уабаш жағалауында" әнін Мюдлавиада жазды" деп жазды. Бір кездері Дрессер елдің ең танымал ән жазушысы болды. "Wabash" - сол кездегі ең көп сатылған ән, алғашқы жылы бір миллионнан астам нотасы сатылды. "Чикаго рекорды" "Wabash" әні "барлық танымал әндердің арасында ең көп сатылған ән" деп хабарлады. Газеттер Дрессердің алғашқы жылы сатудан 50,000 доллар (2020 жылғы шамамен) пайда тапқанын хабарлады; Дрессер олардың бағалауларынан әлдеқайда көп тапқанын мақтанышпен айтты. Әннің танымалдылығы бірнеше жыл бойы сақталды. 1898 жылдың тамызында әннің аптасына 10,000-нан астам нотасы сатылып жатты. Бір музыкалық тарихшы "Wabash" әнінің табысын "сөз бен музыканың керемет үйлесіміне" байланыстырды, онда музыканың ағыны сөздерге толық сәйкес келеді. Бұл әнді АҚШ-та миллиондаған адам әндеді. Ол бүкіл елдегі концерт залдарында, водевиль сахналарында және ерлер квартеттерінің орындауында жиі орындалды. Сонымен қатар, әннің танымалдылығы халықаралық деңгейде американдық саяхатшылар жиі баратын жерлерге тарады. Басқа ән жазушылар да Дрессердің әндеріне пародиялар жазды. Мысалы, испан-американ соғысы басталған кезде "Wabash" әнінің басқаша мәтінімен халық арасында таралған нұсқасы пайда болды. "Алыста, Гавана жағалауында" атты ән соғысты сатиралады. 1900 жылы "Wabash" әнінің ноталық музыкасы әлі де "өте жақсы" сатылып жатқанда, Howley, Haviland and Company Нью-Йоркте жаңа және үлкен кеңсе ашты. Сонымен қатар, фирманың Чикаго мен Сан-Францискода кеңселері және Торонто мен Лондонда өкілдіктері болды. Дрессер сонымен қатар музыка жазу туралы кітапқа, Hits and Hitters: Secrets of the Music Publishing Business-ке үлес қосты.

Даңқтан құлау

XIX ғасырдың соңында американдықтардың танымал музыкаға деген талпынысы бұрынғыдай сезімталдыққа толы болмады: патриоттық әндер, рэгтайм (минстрель әндері мен кек-шоулардан гөрі афроамерикалық стильдегі әндер), кәсіби одақтар мен еңбекшілер әндері, сондай-ақ жақында көшіп келген этникалық қауымдар үшін жазылған және олардан алынған әндер. Сонымен қатар, Tin Pan Alley-де жаңа жазушылар мен композиторлар жетекшілікке ие болды, ал жазылған музыканың қарқынды өсуі ноталардың сатылымын артығымен басып өтті. Музыка баспагерлігімен айналысуды жалғастыруға бекінген Дрессер ағасы Эден қарыз алған ақшаға «Пол Дрессер компаниясын» құрды, бірақ бұл жоба да сәтсіз аяқталды.

Мұра

Дрессердің ең маңызды мұрасы – оның музыкасы. Дрессер музыка композициясы бойынша формальды білім алмағанымен, ол кең танымал болған балладалар жазды, әсіресе отбасы және ана туралы әндер, сондай-ақ жоғалған жандар мен қаһарман батырлар туралы әндері көпке таралды. Олар орта таптың көзқарасын бейнелейтін, жылы және "шынайы мейірімді" болды. Дрессердің мелодиялары мен сөздері көбінесе қайғылы болғанымен, олар "көтеріңкі және қуантарлық" немесе "көңілді және сезімтал" бола алатын, "кең және ұзаққа созылатын танымалдылығымен" ерекшеленді. Газет және журнал тілшісі Х.Л. Менкен Дрессердің туындыларына сілтеме жасап, "жүз миллион адам білетін және жақсы көретін әндер жазу – зор құрмет" деді. Индиана штатының Бас Ассамблеясы оның ең танымал әнін, "Уабаш жағасында" әнін 1913 жылдың 14 наурызында штат әні деп жариялады. Пол Дрессерді еске алу қауымдастығы 1922 жылы құрылды, бірақ Терре-Хаутқа жақын Виго округінде құрылатын монументалды ескерткіштің жоспарлары толыққанды іске аспады. Теодор Драйзер ағасының өмірбаянын 1919 жылы жарық көрген "Он екі адам" атты кітабында жазды. Дрессердің өміріне арналған академиялық зерттеу, "Уабаш жағасында, алыста: Пол Дрессердің өмірі мен музыкасы" Клейтон В. Хендерсонның еңбегі, 2003 жылы Индиана тарихи қоғамы баспасында жарияланды.