Кіріспе
Фрэнк Фридман Оппенгеймер (14 тамыз 1912 – 3 ақпан 1985) – американдық бөлшектер физигі, мал өсіруші, Колорадо университетінің физика профессоры және Сан-Францискодағы Exploratorium-ның негізін қалаушы. Әйгілі физик Дж. Роберт Оппенгеймердің кіші інісі Франк Оппенгеймер Манхэттен жобасы кезінде ядролық физиканың кейбір мәселелерін зерттеді және уранды байытуға үлес қосты. Соғыстан кейін Оппенгеймердің бұрынғы Америка Коммунистік партиясымен байланысы оны күдік тудырып, Миннесота университетіндегі физикалық қызметінен кетуге мәжбүр етті. Оппенгеймер Маккартизмнің құрбаны болды және 1957 жылға дейін АҚШ-та физикадан оқытушылық қызмет табудан айырылды, содан кейін Колорадодағы орта мектепте ғылым оқытуға рұқсат алды. Осы оңалту оған Колорадо университетінде физикадан оқытушы болып жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 1969 жылы Оппенгеймер Сан-Францискода Exploratorium-ды құрды және 1985 жылы қайтыс болғанға дейін оның алғашқы директоры болды.
Frank Friedman Oppenheimer (14 August 1912 – 3 February 1985) was an American particle physicist, cattle rancher, professor of physics at the University of Colorado, and the founder of the Exploratorium in San Francisco. The younger brother of renowned physicist J. Robert Oppenheimer, Frank Oppenheimer conducted research on aspects of nuclear physics during the time of the Manhattan Project, and made contributions to uranium enrichment. After the war, Oppenheimer's earlier involvement with the American Communist Party placed him under scrutiny, and he resigned from his physics position at the University of Minnesota. Oppenheimer was a target of McCarthyism and was blacklisted from finding any physics teaching position in the United States until 1957, when he was allowed to teach science at a high school in Colorado. This rehabilitation allowed him to gain a position at the University of Colorado teaching physics. In 1969, Oppenheimer founded the Exploratorium in San Francisco, and he served as its first director until his death in 1985.
Ерте өмір және білім
Фрэнк Фридман Оппенгеймер 1912 жылы Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Элла (құрметті есімі Фридман), суретші, және Юлиус Селигман Оппенгеймер, Пруссия Корольдігінің Ханау қаласынан шыққан, сәтті тоқыма импорттаушысы болған. Бала кезінде ол сурет салуды оқыған. Сонымен қатар, ол ұлттық деңгейде танымал ұстаз Джордж Баррерадан флейта сабақтарын алды, флейташы мамандығын қарастыратындай жеткілікті біліктілікке ие болды. Ол өмірі бойы ағасы Робертпен жақын қарым-қатынаста болды. Оппенгеймер этикалық мәдениет мектебінде оқуын бастады, онда жетінші сыныпқа дейін білім алды. Орта білімін Ривердейлдегі Филдстон мектебінде аяқтады, бұл мектеп этикалық мәдениет қоғамының басқаруында болды. Ағасы Роберттің кеңесімен, ол кәсіби физик болды. 1930 жылы Джонс Хопкинс университетінде оқуға түсіп, үш жылдан кейін физика ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1935 жылы Флоренциядағы (Италия) Арцетри институтында ядролық бөлшектерді санауға арналған құралдарды жасау бойынша жұмыс істеді. Калифорния технология институтында докторлық диссертациясын аяқтаған кезде Оппенгеймер Берклидегі Калифорния университетінің экономика факультетінің студенті Жакенетт Кваннмен кездесіп, ол Жастар Коммунистік лигасының белсенді мүшесі болды. Ағасы Роберттің кеңесіне қарамастан, Оппенгеймер мен Джеки 1936 жылы үйленді және екеуі де ағасының кеңесіне қарсы Америка Коммунистік партиясына қосылды. Оппенгеймер мен оның әйелі дінге сенбейтін, атеист болған. Оппенгеймер 1939 жылы докторлық ғылымын қорғап, Стэнфорд университетінде екі жылдық докторантурадан кейін оқуын аяқтады. 1943 жылдың соңында ол Лос-Аламос зертханасына келді, онда Кеннет Т. Бэйнбридждің тікелей басшылығымен жұмыс істеді. Оның міндеттеріне Нью-Мексикодағы Тринити сынақ алаңы үшін құрал-жабдықтарды жасау кірді. Бұл ұйым ядролық энергияның халықаралық бейбіт бақылауын қолдады. Кейін ол Америка ғалымдарының федерациясына қосылды және Америка физика қоғамының мүшесі болды, онда ол ауыр ғарыш сәулелерінің ядроларын ашуға қатысты.
Саяси бақылау және қара тізімге енгізу
1947 жылдың 12 шілдесінде «Вашингтон Таймс Геральд» газеті Оппенгеймердің 1937–1939 жылдары Коммунистік партия мүшесі болғанын жариялады. Бастапқыда ол бұл хабарларды жоққа шығарды, бірақ кейін олардың рас екенін мойындады. 1949 жылдың маусым айында соғыс кезінде «атомдық құпиялардың» дұрыс пайдаланылмауы мүмкін екенін зерттеу аясында, ол АҚШ Конгресінің Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комитетіне (HUAC) шақырылды. Комитет алдында ол әйелімен бірге шамамен үш жарым жыл бойы Коммунистік партияның мүшесі болғанын мәлімдеді. 1937 жылы олар Пасадена қаласындағы қоғамдық бассейндегі сегрегацияны жоюға бағытталған жергілікті әрекеттерге қатысты, ол бассейн тек сәрсенбі күндері ақ емес адамдарға ашық болатын. Оппенгеймер және оның әйелі Ұлы депрессияның соңғы кезеңінде АҚШ-тағы жоғары жұмыссыздық деңгейіне жауап іздеген кезде партияға қосылғанын айтты. Ол тағы басқа мүшелердің есімдерін атаудан бас тартты. Бұл жайт ақпарат құралдарында Ж. Роберт Оппенгеймердің інісінің бұрынғы Коммунистік партия мүшесі болғаны туралы қызу талқылау тудырды және Оппенгеймердің Миннесота университетіндегі қызметінен кетуіне себеп болды. Коммунист деп танылғаннан кейін Оппенгеймер АҚШ-та физика саласында жұмыс таба алмады, сонымен қатар шетелде жұмыс істеуге рұқсат берілмей, оған паспорт та берілмеді.
Оқытушылыққа оралу
1957 жылы Қызыл қорқыныш басылғандықтан, Оппенгеймерге жергілікті орта мектепте ғылым пәнін оқытуға рұқсат берілді. Фрэнк Колорадо штатындағы Пагоса-Спрингс орта мектебінде химия, физика, биология және жалпы ғылым сияқты ғылым саласындағы бірнеше пәнді оқытты. Оның оқытуға деген ынтасы жастармен білімін және дағдыларын бөлісіп, оларды ғылым саласында жоғары білім алуға дайындау болды. Оппенгеймердің жетекшілігімен Пагоса-Спрингс орта мектебінің бірнеше оқушысы Колорадо штатының ғылым жәрмеңкесінде бірінші орынды жеңіп алды.
Барлау ордасы
1965 жылы Оппенгеймер физика тарихын зерттеу және Лондон университетінің колледжінде көпіршік камераларын зерттеу үшін Гуггенхайм стипендиясын алды, онда ол алғаш рет еуропалық ғылым музейлерімен танысты. Сан-Франциско қоры Оппенгеймерге осы орынды ашу үшін 50 мың долларлық грант берді. Оппенгеймер өнер мен ғылымның тең дәрежеде және тығыз байланыста болуына өмір бойы сенеді. Экспонаттар музейдің кез келген бөліміне еркін қол жеткізуге мүмкіндік беретіндей етіп құрылды. Гидтердің орнына он бес-жиырмаға дейін колледж студенттері немесе орта мектеп оқушылары, сондай-ақ кейбір ересектер "түсіндірушілер" ретінде жұмысқа алынды. Олар экспонаттарды көрсетіп, оларға қатысты принциптерді түсіндірді, келушілерді бір бағытта жетектеп барудың орнына, олардың арасында жүріп.
Мұра
1985 жылы қайтыс болғанда, Оппенгеймерден екінші әйелі Милдред Дэниелсон, ұлы Майкл және қызы Джудит, сондай-ақ Колорадо университетіндегі досы мен әріптесінің әйелімен болған қарым-қатынасынан туған үшінші баласы Сара қалды. Сара анасы мен әріптесі тәрбиелеген және ол Оппенгеймермен туыстығын 2019 жылы Оппенгеймердің ұлы Майкл онымен байланысқанда ғана білді. Сара мен Майкл 2020 жылы генетикалық байланыстарын растады. Осы оқиға туралы қысқаша мәлімет Джуди Оппенгеймердің "Дидлден доктор Джудиге дейін: метаморфоз туралы естеліктер" кітабында кездеседі. Оппенгеймердің құжаттары мен мұрағаттары Берклидегі Калифорния университетінің Банкрофт кітапханасына берілді, оның ішінде 60-тан астам техникалық және техникалық емес жұмыстары бар. Банкрофт кітапханасында Эксплораториумның тарихи мұрағаттары да (1957 жылдан қазіргі уақытқа дейін) сақталады. Миннесота университеті 1946–1959 жылдар аралығында Оппенгеймердің физика саласындағы жұмыстарына қатысты мұрағаттарды сақтайды. Оппенгеймер Эксплораториум мен оның білім беру бағдарламаларын өзінің ең маңызды жетістігі және мұрасы деп есептеді. Оппенгеймердің ғылым, өнер және білім туралы таңдалған еңбектерінің жинағы Эксплораториум веб-сайтында қолжетімді. Гаррик Хагон 1980 жылы BBC-нің "Оппенгеймер" сериалында Оппенгеймер рөлін сомдады. Дилан Арнольд Кристофер Ноланның 2023 жылғы "Оппенгеймер" фильмінде Франк Оппенгеймер рөлін ойнайды.