Кіріспе
Орхиопексия (немесе орхидопексия) – мүшеқапқа (мұжыққа) ұрықты жылжыту және/немесе қатайту арқылы бекіту үшін жасалатын хирургиялық операция. Орхиопексия көбінесе төмен түспеген ұрықты хирургиялық жолмен түзету үшін қолданылса, мүшеқап бұрылысын (ұрық бұрылысын) жою үшін де пайдаланылады.
Orchiopexy (or orchidopexy) is a surgery to move and/or permanently fix a testicle into the scrotum. While orchiopexy typically describes the operation to surgically correct an undescended testicle, it is also used to resolve testicular torsion.
Төмен түспеген ұрық
Төмен түспеген ұрықтар еркектердің 1%-ін қамтиды, ал екі жақты жағдайда 10% құрайды. Себебі белгісіз, бірақ шағын пайыз даму аномалияларымен немесе хромосомалық бұзылыстармен байланысты. Ерте жасалған орхиопексия крипторхизм немесе төмен түспеген ұрықтарда қатерлі ісік пен сүйексіздік қаупін азайтады. Крипторхизм 1 жасқа толғаннан кейін нақты диагноз қойылады, өйткені ұрықтар туылғаннан кейін де түсуі мүмкін. 18 айға дейін хирургиялық жолмен ұрыққа орналастыру ұрық қатерлі ісігі, ұрық атрофиясы және сүйексіздік мүмкіндігін азайту үшін ұсынылады. Крипторхизм түтікшелік атрофиямен және сүйексіздікпен байланысты. Сонымен қатар, төмен түспеген ұрықтарда ұрық безі қатерлі ісігінің пайда болу қаупі 3-5 есе жоғары (атрофиялық түтікшелердегі герминативтік жасушалардың неоплазиясы). Пациенттерде қарсы жақтанғы, қалыпты түскен ұрықтарда да қатерлі ісік пен атрофия даму қаупі артады. Төмен түспеген ұрықты түзету үшін көптеген орхиопексия техникалары қолданылады, себебі ұрықтардың орналасуы әртүрлі болуы мүмкін. Процедуралардың жалпы сәттілік деңгейі жоғары.
Ауыртпалық бұрылысты бекітуге арналған
Хирургиялық бекіту үшін қолданылатын екі ерекше техника – тігілген нүктелі бекіту және Джабулай туникасын бүктеу. Көптеген зерттеулер осы екі техниканың да бекіту үшін тиімді екенін көрсетті, бірақ жедел бұрылыс жағдайында ешқайсысының артықшылығын көрсететін нақты дәлелдер жоқ.
Тарих
Крипторхизмді хирургиялық түзетуге жасалған алғашқы тырастар 1800 жылдардың басында басталды. Осыған дейін, жамбас ұрықтары, егер мұндай жағдай болса, көбінесе бау кесу немесе мойындықпен емдеуге алынған. Орхиопексия теориясы 1700 жылдары барон Альбрехт фон Галлер мен Джон Хантердің байқауларымен байланысты, олар ұрықтың анатомиясын және түсу механизмін зерттеуге кірісті. Төмен түспеген ұрықты хирургиялық жолмен түзетуге жасалған алғашқы ресми әрекет 1871 жылы Джеймс Адамс Лондон ауруханасында жасады, алайда, бұл әрекеттерді жасаған бірнеше неміс дәрігерлері туралы да мәліметтер бар (Ж. Ф. Розенмеркель 1820 жылы және М. Дж. фон Челиус 1837 жылы). Пациент процедураның жұқпалы асқынуларынан көз жұмды. Томас Аннандейл 1887 жылы үш жасар балаға алғашқы сәтті орхиопексия жасады. Ол бұл пациенттің күтімі туралы «Британдық медициналық журналында» жариялады, ұрықты ұйқы безінің түбіне бекіту идеясы үшін Томас Керлингке (Джеймс Адамспен бірге жұмыс істеген) алғыс айтты. Айта кетерлігі, Аннандейл Джозеф Листермен жақын таныс болды және бұрынғы дәрігерлер жасаған тырастарда болмаған антисептикалық техникаларды қолданды. Операциядан кейінгі жағдай «барлық жағынан қанағаттанарлық» деп баяндалды. Макс Шулер, Артур Дин Беван және Джон К. Латтимер 1900 жылдардың соңы мен 20 ғасырдың басында орхиопексияның қазіргі техникасына үлес қосты, ал стандартты орхиопексияның қадамдары 1960 жылдарға дейін қалыптасты. Осы кезде стандартты орхиопексияның көптеген төмен түспеген ұрықтарға қолданылуы 89%-дан 92%-ға дейін жоғары сәттілік көрсеткішіне ие болды. Назар жоғары орналасқан төмен түспеген ұрықтардың емделуіне аударылды, оларға стандартты орхиопексия жеткілікті тиімді болған жоқ. 1979 жылы Джонс пен Бэгли жоғары орналасқан каналдық немесе ішкі ұрықтар үшін жоғары жамбас кесімін ұсынды. Фаулер мен Стивенс қосымша қан айналымы арқылы жоғары орналасқан төмен түспеген ұрықтардың қанмен қамтамасыз етілуін сақтаудың жолын тапты. Олардың әдісі екі кезеңді операцияға бейімделді. Кейіннен, бірінші кезеңде лапароскопиялық орхиопексия қолмен анықтауға келмейтін ұрықтардың орналасқан жерін анықтау үшін, ал содан кейін терапиялық ем ретінде қолданылды.