Кіріспе

Кәсіпорын архитектурасының құрылымы

Zachman Framework – бұл кәсіпорынның онтологиясы және кәсіпорынды қарау мен анықтаудың формалды және құрылымдалған тәсілін ұсынатын кәсіпорын архитектурасының негізгі құрылымы. Онтология – екі тарихи жіктелімнің қиылысын көрсететін екі өлшемді жіктелім схемасы. Біріншісі – бастапқы сұрақтар: Не?, Қалай?, Қашан?, Кім?, Қайда? және Не үшін?. Екіншісі – абстракті идеяны нақтырақ түрге айналдыру философиялық концепциясынан туындаған. Zachman Framework-тегі реефикациялық түрлендірулер: идентификация, анықтама, бейнелеу, спецификация, конфигурация және инстанциялау. Zachman Framework – әдістеме емес, себебі ол сипатталған ақпаратты жинау, басқару немесе пайдалану үшін нақты әдіс немесе процесс ұсынбайды; керісінше, ол архитектуралық артефакттарды (яғни, жобалау құжаттары, спецификациялар және модельдер) ұйымдастыру схемасы болып табылады, артефакт кімге бағытталған (мысалы, бизнес-иесі және құрылысшы) және қандай мәселе (мысалы, деректер және функционалдық мүмкіндіктер) қарастырылып жатқанын ескеру үшін қолданылады. Фреймворк өзінің авторы Джон Закманның атымен аталады, ол алғаш рет 1980-ші жылдары IBM-де осы тұжырымдаманы әзірлеген. Одан бері бірнеше рет жаңартылды.

Тарих

1980 жылдары Джон Закман IBM компаниясында бизнес-жүйелік жоспарлауды (BSP) әзірлеуге қатысты, ол ұйымдардың ақпараттық архитектурасын талдау, анықтау және жобалау әдісі болды. 1982 жылы Закман осы талдаулар жүйелерді автоматтандырудан және деректерді басқарудан асып, стратегиялық бизнес жоспарлау және жалпы басқару ғылымы салаларына жете алатынын түсінді. Оны корпоративтік архитектураның (сол кезде одан бетер құпия деп есептелген) салаларында, деректерге негізделген жүйелерді жобалауда, деректерді жіктеу критерийлерінде және тағы да басқа салаларда қолдануға болады. Закман "архитектура" терминін ақпараттық жүйелер мамандары бос қолданатынын және жоспарлаушылар, дизайнерлер, бағдарламашылар, коммуникация мамандары және басқалар үшін әртүрлі мағынада қолданылатынын атап өтті. Ақпараттық жүйелер архитектурасының негізін жасау үшін объективті, тәуелсіз база іздеу барысында Закман классикалық архитектура және өнеркәсіптегі әртүрлі күрделі инженерлік жобаларды зерттеді. Ол ұқсас тәсілді байқап, архитектураның көптеген деңгейде болатынын және кемінде үш перспективаны қамтитынын қорытындылады: шикізат немесе деректер, процестердің функциясы және орналасуы немесе желілер.

Тұжырымдама

Закман аясының негізгі идеясы – бір күрделі нәрсе немесе объектіні әртүрлі мақсаттар үшін, әртүрлі тәсілдермен сипаттауға болады, мұнда әртүрлі сипаттамалар қолданылады (мысалы, мәтіндік, графикалық). Закман аясы кез келген нәрсені толық сипаттау үшін қажетті отыз алты санатты ұсынады; әсіресе, өндірілген тауарлар (мысалы, тұрмыстық техника), салынған құрылыстар (мысалы, ғимараттар) және кәсіпорындар (мысалы, ұйым және оның барлық мақсаттары, адамдары мен технологиялары) сияқты күрделі объектілерді. Аяқ абстрактілі идеяны алты түрлі перспективадан қарастырады (детальдылығын арттырмай, түрлендіреді). Бұл әртүрлі адамдарға бір нәрсені әртүрлі көзқараспен қарауға мүмкіндік береді. Осы арқылы ортаны тұтас көруге болады, бұл мүмкіндік суретте көрсетілген.

Ерекшелік деңгейіндегі икемділік

Закман аясының күшті жақтарының бірі – ол кәсіпорын архитектурасымен қарастырылатын көріністердің толық жиынтығын нақты көрсетеді. Закман аясын коммерциялық компанияларда да, мемлекеттік органдарда да қолдануға болады. Мемлекеттік ұйымда бұл аяны абстрактілі деңгейде бүкіл агенттікке, немесе түрлі ведомстволарға, кеңселерге, бағдарламаларға, бөлімшелерге және тіпті негізгі операциялық бірліктерге қолдануға болады.

Закман негіздемесіне негізделген стандарттар

Zachman Framework стандарттарды сипаттау үшін де қолданылады, мысалы, денсаулық сақтау және денсаулық сақтау ақпараттық жүйесінің стандарттары. Framework-тің әрбір жасушасы денсаулық сақтау және денсаулық сақтау ақпараттық жүйесі үшін мұндай стандарттар тізбегін қамтиды.