Кіріспе

Topsite – warez ортасында қолданылатын термин, ол warez релиздерін тарату, сақтау және архивтеу үшін релиз топтары мен курьерлер пайдаланатын құпия, жоғары жылдамдықты FTP серверлерін білдіреді. Topsite-тарда өте жоғары өткізу қабілеті бар интернет-қосылымдары болады, олар көбінесе секунд сайын жүздеген, тіпті мыңдаған мегабит жылдамдықты қолдайды; толық Blu-ray дискісін секундтар ішінде беруге жеткілікті. Topsite-тардың сақтау сыйымдылығы да өте жоғары, әдетте көптеген терабайттарды құрайды. Бастапқыда бұл сайттар негізінен ойындар және қосымшалар сияқты бағдарламалық қамтамасты таратып отырды, содан кейін релиз топтары қорғауды алып тастады. Қазір олар фильмдер мен музыка сияқты авторлық құқықпен қорғалған басқа да туындылардың көзіне айналды. Қауіпсіздіктің төмендеуіне байланысты контентке қол жеткізу үшін ақы алуға қатаң тыйым салынған, және мұндай іс-әрекеттерге барушы сайттар topsite қауымдастығынан жаңғырылып, қабылдамайды.

Қауіпсіздік

Кең таралған бұрынғы BBS (Bulletin Board System) жүйесінің сайттарынан айырмашылығы, топ-сайттар кеңінен жарнамаланбайды. Полицияның шабуылдарының қаупі күшейгендіктен, топ-сайттар биліктен жасырын қалу үшін күрделі қауіпсіздік шараларын қолдануға мәжбүр болды. Типтік топ-сайт конфигурациясы пайдаланушыларға белгілі бір идентификатор мен хосттан (немесе динамикалық IP-мекенжайлары бар пайдаланушылар үшін IP-мекенжайлар диапазонынан) ғана кіруге рұқсат береді және барлық FTP сессиялары SSL арқылы шифрланады. FTP-баунсерлер топ-сайттың нақты IP-мекенжайын жасыру және желілік жүктемені бөлу үшін жиі қолданылады. "Ресми атауымен" қатар, көптеген топ-сайттар warez ортасында екі немесе үш әріптен тұратын аббревиатурамен белгілі. Аббревиатура және ресми атау туралы ақпарат тіпті бір-бірімен байланысты сахна мүшелері арасында да бөліспейді. Мысалы, "Blackbox" деген гипотетикалық аты бар сайт "BBX" деп аббревиатураланып, кейіннен сайт туралы хабардар адамдар арасындағы IRC әңгімелесуінде "B**" деп аталуы мүмкін.

Сайт арналары

FTP серверіндегі қызмет туралы Sitebot жеке IRC арнасында хабарлайды, ол көбінесе шақыру арқылы ғана қолжетімді. Шақыру алу үшін пайдаланушылар сайтқа кіргеннен кейін FTP серверіне команда жіберуі керек. Бұл тек FTP-де тіркелген пайдаланушылардың ғана арнаға қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Sitebot-тар көбінесе Eggdrop IRC бот бағдарламалық құралын пайдаланады.

Дюппе (дубликат) тексеру

Шығарылған деректер базалары шығарылымдардың атауларын және олардың шығарылған күні мен уақытын тіркейді, бірақ өрістер деректер базасынан деректер базасына өзгереді. Басқа жиі кездесетін өрістерге ID3 музыкалық жанр атаулары (MP3 шығарылымдары үшін), бөлімдер және Nuke (шығарылымды қабылдамау) туралы мәліметтер жатады. Шығарылымдар деректер базалары шығарылым топтарына қолданыстағы шығарылым атауларын тексеруге мүмкіндік беру үшін (яғни, басқа топтың жұмысын қайталамау үшін) арналған. Кейбір деректер базаларында BBS дәуірінен бастап сақталған шығарылымдар туралы тарихи жазбалар бар. Мұндай деректер базалары сирек кездеседі, себебі олар мүлдем басқа шығарылым атау әдісін қолданады (ZIP файлының сипаттамасы FILE ID негізінде. DIZ, каталог атауынан өзгеше), сондай-ақ осы кезеңге қатысты ақпараттың жетіспеуіне байланысты. Шығарылымдар деректер базалары әдетте автоматты процестер арқылы жаңартылады, олар жаңа шығарылымдарды іздеу үшін таңдалған сайттарды қарап шығады (тарану) немесе сайттардың арналарынан шығарылымға дейінгі хабарламаларды қабылдайды. Top-сайттар пайдаланатын шығарылымдар деректер базасы жеке болып табылады, бірақ осыған ұқсас ақпаратты ұсынатын көптеген қоғамдық веб-сайттар бар.

Кредиттік жүйе

Кредиттік жүйе пайдаланушылар жүктей алатын деректердің көлемін бақылайды. Көптеген сайттар автоматтандырылған кредит жүйесі арқылы жұмыс істейді. Пайдаланушы файл жүктегенде, оның шотына жүктелген файлдың көлеміне сәйкес сома түседі, әдетте ол үш есеге көбейтіледі. Мысалы, егер пайдаланушы 15 МБ файлды жүктесе, ол 45 МБ кредит алады. Кредиттерді сайттан файлдарды жүктеу үшін пайдалануға болады. Нашар релизді жүктеп, оны жою арқылы (nuke) кредиттер жоғалуы мүмкін. Nuke көбейтуі жоғалған кредиттердің мөлшеріне әсер етеді. Nuke-тар жергілікті (сайттың ішінде) немесе әлемдік (scene) болуы мүмкін. Сайттың ережелерін бұзған жағдайда, мысалы, MP3 бөлімі үшін "VLS жоқ" ережесін бұзғанда, сайт nuke-тары шығарылады. Тағы бір кең таралған сайт nuke-ы – қайта жүктеу (backfilling), яғни релизден кейін белгілі бір уақыт өткен соң оны жүктеу, әдетте 5-15 минут. Әдетте, сайт nuke-ы үшін nuke көбейтуі кем дегенде 3x болады, яғни нашар релизді таратуға жауапты барлық хабаршылар жүктеу арқылы алған кредитінің 3 есесін жоғалтады. Бұл nuke-тар алдын ала каналдарға таралмайды, себебі олар тек жергілікті сайтқа ғана әсер етеді. Scene nuke-тары – алдын ала каналдарға таралған nuke-тар. Scene nuke-тары әдетте релиз scene ережелерін бұзғанда, мысалы, дұрыс емес кодектелген немесе релиз мүлдем нашар болғанда, мысалы, синхроннан шыққанда болады. Topsite-тардағы scene nuke үшін nuke көбейтуі әдетте 1x болады; барлық хабаршылар релизді жүктеу арқылы алған барлық кредитін жоғалтады және теңеседі.

Тіркелген ұйымдары

Warez тобы топтық сайтқа филиал ретінде (немесе "affil") қосылу мүмкіндігіне ие болады, осылайша сайт топтың негізгі тарату орталықтарының біріне айналады. Филиалдық қатынас warez тобына тиімді, себебі сайт топқа белгілі бір мөлшерде пайдаланушы тіркелгіштерін (әдетте топтың беделіне байланысты) ұсынады, ал сайт өз кезегінде топтың жаңа шығарылымдарына алғашқы қол жеткізе алатын сайттардың бірі болу арқылы өзінің беделін арттырады. Әдетте, топтар тиімді таратуды қамтамасыз ету үшін бірнеше топтық сайттармен байланыс жасайды, осылайша басқа (филиалдық емес) топтық сайттарға курьерлер арқылы материал жеткізіледі. Топ географиялық орналасуына қарай топтық сайттарды таңдайды, көбінесе елдер бойынша, кейде аймақтар бойынша, мысалы Солтүстік Еуропа немесе АҚШ-тың батысы. Ерекше жағдайларды ескермегенде, топ әрбір аймақ үшін тек бір ғана сайтты таңдайды. Топтық сайттардың көптеген филиалдары болуы мүмкін және олар көбінесе сайттың сапасын көрсету үшін құттықтау хабарламасында оларды жариялайды. Ең эксклюзивті топтық сайттар қауіпсіздік мақсатында және желілік ресурстарды жеткілікті деңгейде сақтау үшін көптеген топтармен байланыс жасаудан аулақ тұрады. Топтық сайттар сонымен қатар түрлі себептермен филиалдарды жоюы (немесе "төмендетуі") мүмкін, соның ішінде шығарылым тобының өнімділігінің жетіспеуі, сайт операторы мен топ арасындағы келіспеушіліктер және топтың сол географиялық аймақтағы басқа бір топтық сайтпен серіктестікке түсуі. Әрбір филиал топтық сайттағы жеке, жасырын каталогқа қол жеткізе алады. Бұл каталог жаңа шығарылымдарды басқа пайдаланушыларға қолжетімді етуден бұрын жүктеу үшін пайдаланылады. Жаңа шығарылым топтың барлық сайттарына жүктелгеннен кейін, оны басқа пайдаланушыларға қолжетімді каталогқа бірден көшіру үшін команда орындалады және топтық сайттың IRC арнасында хабарлама жарияланады. Бұл оқиға алдын ала шығарылым (немесе "pre") деп аталады және барлық филиалдық сайттарда бір уақытта орын алуы тиіс. Warez ортасы қатаң шығарылым стандарттарына немесе ережелерге сүйенеді, олар түрлі warez топтары тарапынан жазылып, қол қойылған.

Жеткізушілер

Курьерлер – жаңа шығарылымдарды жүктеу және сұраныстарды орындау арқылы қол жеткізе алатын сайт пайдаланушыларының ерекше тобы. Курьер топ-сайтқа қол жеткізген кезде, олар көбінесе қысқа мерзім ішінде белгілі бір көлемді жүктеу сияқты сынақтан өтуі керек. Курьерлер бір-бірімен құрмет, кредиттер, басқа топ-сайттарға қол жеткізу және әуесқойлық үшін бәсекелеседі. Жеке курьерлер көбінесе тәуелсіз (iND) курьерлер ретінде жұмыс істейді. Кейбір курьерлер бірігіп, курьерлік топтар құрады, олар өзара қолдау мен достыққа серіктестік арқылы қол жеткізеді.

Сайт операторы

Сайттың немесе жүйе операторы (siteop/sysop) жоғары сайттың күнделікті жұмысын ұйымдастырумен жауапты. Олар серверге толық (root) кіру құқығына ие және серверде орнатылған пайдаланушыларды, топтарды, сайт скрипттерін және демондарын басқара алады. Сайт ережелерін және сайттың бөлімдерін (мысалы, TV Rips, XviD фильмдері, MP3 музыкасы сияқты) олар анықтайды. Сайт операторлары сондай-ақ сайт арнасын және sitebot-ты басқаруға жауапты.

Топ әкімшісі

Топ әкімшісі ("gadmin") – аффилиирленген топтың немесе курьерлік топтың мүшесі болып, топты басқару құқығына ие. Әр топтың алдын ала келісілген «личер» және мөлшерлік қатынас пайдаланушыларының саны немесе орындары (слоттары) болады.

Жоғалту

Бұл сайттар технологиялық жағынан озық жүйелермен қорғалған, бірақ "Буканер" операциясы (2001 жылдың желтоқсаны) және "Фастлинк" операциясы (2004 жылдың сәуір айы) сияқты құқық қорғау операциялары сайттарға кіріп, оларды жаба алды. "Дринк-Ор-Ди" тобы "Буканер" операциясы кезінде ұсталды. Он мыңдаған бағдарламалық жасақтама, ойындар, фильмдер мен музыка тек мүшелеріне арналған, аты "Өрт көлі", "Пакет Штормы", "Қателік" және "Жоғары Октаны" бар сайттарда болды. Соның бірі 1 терабайтқа дейін өсті. 2005 жылы "Операция Сайт Даун" операциясы warez саласына қарсы заң қорғау органдарының соңғы маңызды шабуылдары болды. 2006 жылдың маусым айында АҚШ-та да тұтқындалғандар болды, бір сайт бұзылып, бірнеше серверлер тартып алынды. 2006 жылдың қарашасында голландиялық пираттыққа қарсы ұйым BREIN жабық пайдаланушылар қауымдастығына кіргеннен кейін MadBiker (MB) деген сайтты алғаш рет тоқтатты. Сайтта 5.6 терабайт мазмұн бар екені және Нюенендегі супер жылдам Onsnet талшықты желісін пайдаланғаны айтылды. Халықаралық мүдделік ұйымдар MPAA, IFPI, RIAA, ESA және BSA атынан Brein желі әкімшісіне жағдайды түсіндірді, Эдутель, олар сайтты олардың өтініші бойынша жабылды. Brein бағалауынша, Нидерландыда осыған ұқсас ондаған сайт бар. Екі жылдан кейін, 2008 жылдың 26 қарашасында Brein "Топсайт" TV Land (TVL) FTP серверлерін тартып алды. 3 гигабит drFTPd сайты 45 ТБ мазмұн ұсынды, бұл оны ең үлкен сайттардың біріне айналдырды. Brein директоры Тим Куик бұл сайт пираттық пирамиданың жоғарғы жағында орналасқан деп мәлімдеді. Бұл файлдар Scenetorrents.org және басқа да үлкен торрент порталдарына таратылды. Серверлер әртүрлі провайдерлерде орналастырылды, олардың кейбіреулері Leaseweb-те орналасқан. "Smokin1" компаниясының иесі Нидерландыдан тыс жерде орналасқан, сондықтан ешқандай рейдтер мен тұтқындаулар жүргізілген жоқ. Brein айтуынша, әлемде жүздеген топ-сайттар бар, олардың үштен екісі Нидерландыда орналасқан. Сайт әкімшісі 400 ГБ-ға дейін жүктеп алуды айына 40 евроға сатады. Бұл Tweakers-ті Brein шынымен сайтқа кірген бе, әлде олар ақпаратты тегін алды ма деген сұраққа ұмтылуға мәжбүр етті. Brein компаниясының директоры Тим Куик Slyck.com-ға TV Land хабарландыруды жариялағанға дейін кіргенін айтты. Бір жылдан кейін SceneTorrents (ScT) 2009 жылдың 29 қарашасында өздерінің тұрақты түрде жабылатынын жариялады. 20 000 мүше 4,5 жылдан кейін беделді және жақсы байланысқан BitTorrent жеке трекерінде жаңа сайт табуға мәжбүр болды. Шақыруды табу қиын болды. Ішіндегілердің айтуынша, бұл оқиға екі күн бұрын SceneTorrent-тің негізгі контент-провайдерлерінің бірі болған LOOP-тың басты сайтына жасалған рейдке байланысты. Басқа да аңыздар бойынша, бұл - жоғарыдағымен байланысты емес жоспарланған операция болуы мүмкін. Кейіннен сайттағы қызметкерлердің хабарламасында бұл заңдық мәселелерге байланысты деп жазылған. Олардың қызметкерлері тұтқындалды және олар қылмыстық іс жүргізуді ескере отырып, жағдай туралы қосымша пікір білдіруден бас тартты. 27 қарашада Brein жоғары рейтингтегі LOOP-ты алып тастады. Амстердамдағы хост-серверінде 28 қатты дискіге бөлінген 40 ТБ жалпы сақтау сыйымдылығы бар екі серверге рейд жасалды. Сайтқа кіру қиын болды, себебі сізге қызметкер шақыруы керек еді. Куик айтуынша, әлемде осыған ұқсас бірнеше жүз ғана сайт бар. 2008 жылдың 16 желтоқсанында, "TV Land" телеарнасынан кейін бір айдан аз уақыт өткенде, Brein тағы бір топ-сайтты алып тастады. Sparta-да 65 ТБ контент бар еді, сондықтан Brein ең үлкен топ-сайтты алып тастадым деп тағы да айтуға болады. Гонконг кедені 2009 жылдың маусым айында "авторлық құқық саласындағы өкілдер" оларға хабарлағанда, Азиядағы алғашқы жағдайды анықтады. Халықаралық консорциум заңсыз тарату үшін бір сайтты пайдаланып, авторлық құқықтарды бұзатын фильмдер, музыка, компьютерлік бағдарламалар және бейнеойындар сияқты материалдарды жүктеді. 2010 жылдың қыркүйегінде екі жыл бойы жоспарланғаннан кейін полиция Еуропаның 14 елінде файлдарды ортақтастыру рейдін өткізді. Белгия билігі бастаған бұл іс Бельгиядағы бір топқа кірген деп күтілуде. Қамқорлықпен қамтылған кейбір орындар: BAR, LOST, DLR және SC. 2010 жылдың желтоқсан айында швед полициясы "Devil" деп аталатын сайтты қарақшылыққа қарсы топтан ақпарат алғаннан кейін рейдке алды. Кем дегенде он екі компьютер мен сервер тәркіленді, оларда 200 терабайттан астам ақпарат бар. 2011 жылдың қаңтар айында голландиялық BREIN пираттыққа қарсы ұйымы олардың ең үлкен топ-сайтын: Swan (бұрынғы ATS) алып тастады деп мәлімдеді. BREIN мәліметінше, ол 12 серверде 220 ТБ дерек сақтаған, бірақ Swan операторы, MrTB Коста-Рикада, ол тек 8 серверде 175 ТБ дерек сақтағанын айтты. Сайт хостинг провайдері WorldStream алып тастады және сот процесі болмай, BREIN оның серверлерін тартып алды. Серверлердің иелері BREIN-ге жеке өмірге және мүлік құқығын бұзғаны үшін сотқа шақыруы мүмкін, өйткені BREIN жеке ұйым және ешқандай арнайы заңдық немесе тергеу билігіне ие емес. Барлық алып тастаулар сәтті бола бермейді. "Операция Бахоф" (2005 жылдың наурызы) шенеуніктер жарғыға кірмеген аумаққа кіргенде сәтсіз аяқталды. Олар терабайттармен заңсыз материалдар бар бірнеше арнайы серверлерді тапқан болса да, олар заңсыз шабуыл жасағаны және мазақтағаны үшін сотталды, тіпті Antipiratbyrån (шведтік пираттыққа қарсы топ) қызметкерлерінің бірі дәлелдерді жинау үшін оқиғаға кіргенін және осылай Швеция заңдарын бұзғанын айтты.

Бағдарламалық жасақтама

Топсайттарды іске қосуға қолданылатын кейбір бағдарламалық құралдар.