Кіріспе

GPS сигналдарының тұтастығын бағалау технологиясы

Ресивердің автономды тұтастығын бақылау (RAIM) – бұл ғарыштық навигациялық спутниктік жүйеде (GNSS) қолданылатын қабылдағыш құрылымдары жинаған және өңдеген жеке сигналдардың тұтастығын бағалау үшін жасалған технология. Алған сигналдардың тұтастығы және одан шығарылған қабылдағыш орнының дұрыстығы мен қатесіздігі авиация немесе теңіз навигациясы сияқты қауіпсіздікке маңызды GNSS қолданбаларында ерекше маңызды. Глобалдық позициялау жүйесі (GPS) өзінің сигналдарының тұтастығы туралы ешқандай ішкі ақпаратты қамтымайды. GPS спутнигі навигациялық ақпаратты қате көрсетуі мүмкін, бірақ стандартты әдістерді қолдану арқылы қабылдағыш үшін мұны анықтау мүмкін емес. RAIM артық сигналдарды пайдаланып бірнеше GPS орнын анықтайды және оларды салыстырады, ал статистикалық функция кез келген сигналмен байланысты ақау бар-жоғын анықтайды. RAIM 24 немесе одан көп GPS спутнигі жұмыс істесе қолжетімді деп есептеледі. Егер GPS спутниктерінің саны 23 немесе одан аз болса, RAIM қолжетімділігін мақұлданған жердегі болжам бағдарламалық жасақтамасын қолдану арқылы тексеру қажет. GPS-ке қатысты бірнеше жүйелер GPS-тен бөлек тұтастық сигналдарын да ұсынады. Олардың бірі – WAAS жүйесі, ол осы мәселелерді тікелей көрсету үшін әртүрлі спутниктерден таратылатын жеке сигналдарды пайдаланады.

Жалпы сипаттама

RAIM GPS псевдоқашықтықтарының артықтығын өлшеу арқылы қателерді анықтайды. Яғни, позицияны анықтау үшін қажетті спутниктер санынан көп болғанда, қосымша псевдоқашықтықтардың барлығы есептелген позициямен сәйкес келуі керек. Күтілетін мәннен айтарлықтай өзгешетін псевдоқашықтық (яғни, аномалия) байланысты спутниктің ақаулығын немесе сигнал сапасының басқа да мәселесін (мысалы, ионосфералық шашырау) көрсетуі мүмкін. Традициялық RAIM тек қателерді анықтауды (FD) пайдаланады, бірақ жаңа GPS қабылдағыштары қателерді анықтау және жою (FDE) мүмкіндігін қамтиды, бұл GPS қатесі болған жағдайда да жұмысын жалғастыруға мүмкіндік береді. Тесттік статистикалық көрсеткіш псевдоқашықтық өлшеудің қалдықтарының (күтілетін өлшем мен алынған өлшем арасындағы айырмашылық) және артықтықтың деңгейіне байланысты болады. Тесттік статистикалық көрсеткіш жалған дабыл ықтималдығына (Pfa) негізделген шектік мәнмен салыстырылады.

RAIM

Қабылдаушының автономды тұтастығын бақылау (RAIM) авиациялық қолданбалар үшін GPS тұтастығын бақылауды қамтамасыз етеді. GPS қабылдағышы RAIM немесе ақауларды анықтау (FD) функциясын орындауы үшін, оған қанағаттанарлық геометриясы бар кемінде бес көрінетін спутник көрінуі тиіс. RAIM-нің әртүрлі іске асырылу түрлері бар; олардың бірі көзге көрінетін спутниктердің әртүрлі топтамаларымен алынған барлық позициялық шешімдердің сәйкестігін тексереді. Егер сәйкестікті тексеру сәтсіз болса, қабылдағыш ұшқышқа ескерту жібереді. RAIM қолжетімділігі, қауіпсіздікке маңызды қолданбаларда (мысалы, авиациялық) мұндай алгоритмдерді қолдану кезінде маңызды мәселе болып табылады; шындығында, геометрия мен спутниктік қызметтің күтімі салдарынан RAIM әрдайым қолжетімді бола бермейді, яғни қабылдағыш антеннасында кейде бес спутниктен аз көрінуі мүмкін. Қолжетімділік – RAIM алгоритмінің өнімділік көрсеткіші. Қолжетімділік – көрінетін шоқжұлдыздың геометриясы және басқа да қоршаған орта жағдайларының функциясы. Егер қолжетімділік осылай қарастырылса, алгоритм қолжетімді болуы мүмкін, бірақ ол пайда болған кезде ақауды анықтау үшін қажетті өнімділікпен емес екені анық. Осылайша, қолжетімділік – алгоритмнің жұмыс істеу факторы және әртүрлі RAIM алгоритмдері мен әдістемелерін сипаттайды.

Ақауларды анықтау және жою

RAIM-нің кейбір қабылдағыштарда қолданылатын жетілдірілген нұсқасы ақауларды анықтау және жою (FDE) деп аталады. RAIM функциясын орындау үшін қабылдағышқа навигацияға қажетті спутниктерге қоса кем дегенде бір спутник көрінуі керек; демек, RAIM-ға кем дегенде бес спутник немесе төрт спутник және барометрлік биіктік өлшегіш (барометрлік көмек, спутниктік емес кіріс көзін пайдалану арқылы GPS тұтастығын арттыру әдісі) тұтастық аномалиясын анықтау үшін қажет. Мұндай мүмкіндігі бар қабылдағыштар үшін RAIM-ға бұзылған спутниктік сигналды оқшаулап, навигациялық шешімнен шығарып тастау үшін алты спутник (немесе барометрлік көмекпен бес спутник) қажет. Анықталғаннан кейін, дұрыс ақауды жою ақау көзін анықтап, жоққа шығарады (мәселеге себеп болған нақты көзді анықтау міндетті емес), соның арқасында GNSS навигациясы үзіліссіз жалғасуы мүмкін. Орбиталардың ерекшеліктеріне байланысты RAIM және FDE қолжетімділігі ортаңғы ендіктерде сәл төмен, ал экваторлық және жоғары ендіктерде сәл жоғары болады. Бірнеше GNSS жүйелерінің спутниктерін пайдалану немесе SBAS спутниктерін қосымша қашықтық өлшеу көздері ретінде қолдану RAIM және FDE қолжетімділігін арттыруы мүмкін.

RAIM болжамы

ГНСС дәстүрлі навигациялық жүйелерден спутниктік аппараттар мен нашар жағдай көрсеткіші бар аймақтардың үнемі қозғалыста болуымен ерекшеленеді. Сондықтан, егер спутник жұмысын тоқтатса немесе техникалық қызмет көрсету үшін қызметтен алынса, әуе кеңістігінің қай аймақтарына әсер ететіні бірден анықталмайды. Мұндай тоқтап қалудың орналасуы мен ұзақтығы компьютерлік талдау көмегімен болжанып, ұшуды жоспарлау кезінде ұшқыштарға хабарланады. Алайда, бұл болжау процесі әртүрлі қабылдағыштардың модельдеріндегі барлық RAIM жүзеге асырылымдарын толыққанды көрсетпейді. Болжам жасау құралдары көбінесе консервативті болады, сондықтан ең төменгі деңгейдегі қабылдағыштарды қорғау үшін ұшу кезінде кездесетін нақты қолжетімділіктен төмен көрсеткіштерді болжайды. RAIM автономды түрде жұмыс істейтіндіктен, яғни сыртқы сигналдардың көмегінсіз, ол псевдоқашықтық өлшемдерінің артықтығын қажет етеді. 3D-позицияны анықтау үшін кемінде төрт өлшем, ақауды анықтау үшін кемінде бес өлшем, ал ақауды оқшаулау және жою үшін кемінде алты өлшем қажет, бірақ спутниктердің геометриясына байланысты одан да көп өлшемдер қажет болуы мүмкін. Әдетте, 7-ден 12-ге дейін спутниктер көрінеді. Тест статистикасы псевдоқашықтық өлшемінің қатесінен (күтілетін және байқалған өлшемдер арасындағы айырмашылық) және артықтықтың мөлшерінен туындайды. Тест статистикасы жалған дабыл ықтималдығын (Pfa) және күтілетін өлшеу шуын ескере отырып, белгіленген шектік мәнмен салыстырылады. Авиациялық жүйелерде Pfa 1/15000-ға тең. Көлденең тұтастық шегі (HIL) немесе көлденең қорғау деңгейі (HPL) – GPS позициялық шешімінің ортасынан өтетін және RAIM схемасының талаптарына сәйкес қабылдағыштың нақты орналасуын қамтитынына кепілдік беретін шеңбердің радиусын көрсетеді (яғни Pfa және Pmd-ге сәйкес). HPL өлшеулер кезінде RAIM шегі мен спутниктердің геометриясына байланысты есептеледі. RAIM қолжетімділігін анықтау үшін HPL деңгейі горизонтальдық дабыл шегімен (HAL) салыстырылады.