Кіріспе

Grokster Ltd. – 2001 жылы FastTrack протоколын пайдаланатын Grokster өзара файл алмасу клиентін құрған, Невис аралындағы (Батыс Үндістан) жеке меншік бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы. Grokster Ltd. 2005 жылдың соңында АҚШ Жоғарғы Сотының MGM Studios, Inc. v. Grokster, Ltd. ісі бойынша қабылдаған шешімімен құрылмай қалды. Сот Microsoft Windows операциялық жүйесінде жұмыс істейтін компьютерлер үшін Grokster компаниясының өзара файл алмасу бағдарламасына қарсы шешім шығарды, нәтижесінде компания қызметін тоқтатуға мәжбүр болды. Өнімнің интерфейсі мен функционалдығы Sharman Networks сатқан Kazaa және StreamCast таратқан Morpheus бағдарламаларына ұқсас болды. Grokster, Morpheus және Kazaa бірге файл алмасу бағдарламаларының екінші буыны болып саналады. Бұрынғы Napster бағдарламасынан айырмашылығы, бұл файл алмасу бағдарламалары пайдаланушыларға файлдарды тікелей бір-бірімен алмасуға мүмкіндік берді, бұл операциялар орталық сервер арқылы өтпеді. Napster сервері арқылы файл алмасуды бақылағандықтан, ол заңсыз деп танылды, себебі ол сервердегі өкілеттігін пайдаланып, авторлық құқықты бұзушы файлдарды таратқанды тоқтатуға тиіс еді. Grokster және осы екінші буынның файл алмасу бағдарламалары осы құқықтық кедергіні болдырмауға тырысты.

АҚШ соттарының ісінің тарихы

2003 жылдың сәуірінде Лос-Анджелес федералды судьясы Стивен Уилсон Американың жазба индустриясы қауымдастығы мен Американың кино ассоциациясына қарсы Grokster және Streamcast (Morpheus P2P бағдарламалық қамтамасыз етушілері) пайдасына шешім шығарды және олардың файлдарды бөлісу бағдарламалық қамтамасыз етуі заңсыз емес деп тапты. 2003 жылдың 20 тамызында RIAA және MPAA бұл шешімге шағымданды. 2004 жылдың 17 тамызында АҚШ-тың Тоғызыншы апелляциялық округінің соты Grokster-ді жақтап, ішінара шешім шығарды. Бұл шағымда пир-пир файлдарды бөлісу желілік бағдарламалық жасақтамасын таратушылар пайдаланушылардың авторлық құқықтарын бұзуы үшін тікелей немесе жанама жауапты болуы мүмкін бе деген мәселе қарастырылды. Осы іс бойынша ұсынылған мән-жайларды ескере отырып, біз жауапкерлердің авторлық құқықтарды бұзуға қатысы жоқ деп санаймыз және аудандық соттың ішінара қанағаттандырылған шағымды растаймыз. 2004 жылдың желтоқсан айында Жоғарғы Сот істі қарауға келісті. 2005 жылдың 25 наурызында миллиардер және бұрынғы Broadcast.com иесі Марк Кубан Grokster-дің Жоғарғы Соттағы күресін қаржыландыратынын мәлімдеді. 2005 жылдың 29 наурызында MGM v. Grokster ісі бойынша ауызша жарыссөздер өтті, ал 2005 жылдың маусымында сот бірауызды түрде Grokster-ді осы шешім шығарылғанға дейінгі әрекеттері үшін авторлық құқықтарды бұзу фактісі үшін сотқа шақыруға болады деп шешті. Алайда, бұл істің болашақ әсері бағдарламалық қамтамасыз ету компанияларын заңсыз жүктеуді болдырмау үшін өнімдерін мұқият жарнамалауға мәжбүр етуі мүмкін (сондай-ақ, ынталандыру ережесін қараңыз). Grokster Жоғарғы Соттың шешімінен кейін көп ұзамай талапкерлермен келісімге келді. 2006 жылдың 14 ақпанында талапкерлер қалған жауапкерлер StreamCast және Sharman жауапкершілігіне қатысты шағымды қарау үшін қысқаша шешімді талап етті. Sharman Networks 2006 жылдың тамызында алдын ала келісімге келді. 2006 жылдың 27 қыркүйегінде Калифорнияның Орталық округінің АҚШ округтік сотының судьясы Стивен Уилсон StreamCast-тың жауапкершілігіне қатысты талапкерлерге қысқаша шешім шығарды. Сот StreamCast-тың талапкерге StreamCast-тың әрекеттерінен туындаған нақты бұзушылықтарды көрсету қажет деген аргументін қабылдамады, "талапкерге тек StreamCast бұзушылықты ынталандыру ниетімен өнімді таратқанын дәлелдеу жеткілікті" деп шешті.

Заңдық қауіп-қатерлер әсері және Грокстердің өлімі

Grokster ескертуінен кейін көптеген пайдаланушылар өз IP-адрестерінің сақталып жатқанына алаңдады. Мұндай адамдарды сотқа тарту үшін прокурорлар IP-адрестің артында тұрған пайдаланушының кім екенін анықтау үшін бірнеше сотқа шақыру алуы тиіс. Grokster тоқтатылғаннан кейін, блогтар ескертуден қорқатын көптеген пайдаланушылармен толды, бірақ бұл жағдайда «анонимді шақыру» (doe subpoena) қолданылғаны туралы ешқандай хабарлама жоқ. Grokster веб-сайтындағы ескерту сияқты ескертулердің әсерін зерттеу көрсеткендей, мұндай ескертулер жеке тұлғалардың онлайн файлдармен бөлісуін айтарлықтай азайтуы мүмкін, бірақ жүктеуге қолжетімді контенттің жалпы көлемі азаймады. Сонымен қатар, зерттеушілер осы жеке файлдармен бөлісудің азаюының қаншалықты бөлігі басқа файлдармен бөлісу бағдарламаларына көшкенін анықтай алмайды. RIAA қауіп-қатер жасаған жағдайларда, ең көп файлдармен бөлісетін пайдаланушылар күнделікті транзакцияларын сотталу деңгейінен төмен деңгейге дейін төмендетті. Нәтижесінде, бұл ескертулер онлайн файлдармен бөлісуді тек қысқа мерзімге ғана азайтты.

Танымал мәдениетте

"Донт Даунлоуд Тис Сонг" әнінде "Уаир Ал Янкавич" "Грокстер" туралы айтады.