Кіріспе

Earth Station 5 (ES5) – 2003-2005 жылдар аралығында сол аттас компаниямен жұмыс істеген, теңдес желі болды. Пайдаланушы клиенттік бағдарламасы да осы атаумен танылды. Earth Station 5 пайдаланушы анонимділігіне ерекше, тіпті шамадан тыс мән бергенімен, сондай-ақ пираттық пен авторлық құқықты бұзуды батыл түрде қолдағандығымен көзге түсті. ES5 авторлық құқықты қорғау және күзеу ұйымдарына қатысты өте қарсылықты ұстанымын білдіргендіктен, көп назар аударды және Америка кино ассоциациясына қарсы "соғыс жарияланды" деген баспасөз хабарламасымен бұл мәселе шегіне жетті. ES5 Палестина билігінің бақылауындағы Батыс жағалаудағы Женин қаласынан жұмыс істейтінін мәлімдеді, бұл аймақта авторлық құқық заңдарын орындау мүмкін емес деп сақтады. Тергеу журналистикасы компанияның Палестинадағы шығу тегіне, сондай-ақ оның көптеген басқа да мәлімдемелеріне күмән тудырды. Күні бүгінге дейін компания мен оның жетекшілері туралы көп мәлімет белгісіз немесе толыққанды білінбейді.

Теңдес-теңдес қызметтер

Earth Station 5 peer-to-peer (P2P) файлдарды бөлісу қызметі және Earth Station 5 файлдарды бөлісу клиенті негізінде құрылған. Бағдарламалық жасақтаманың бастапқы нұсқалары файлдарды ES5 желісін пайдалану арқылы ғана бөлісе немесе жүктей алатын. ES5 P2P желісі мен клиенті 2003 жылдың 9 маусымында жарияланды. ES5 желісімен байланысты адамдар бұқаралық ақпарат құралдарында желіде 16 миллионнан астам қатысушы болған деп мәлімдеді, бірақ бұл сандар расталмаған және өте күдікпен қаралды. Нақты қатысушылар саны бірнеше есе аз болған. Клиенттің екінші нұсқасы, бір жылдан кейін шығарылды, жақсы пікірлер алды. Дегенмен, пайдаланушылар әлі де танысу қызметі мен аудиовизуалды чатты қамтитын "жинақталған" мүмкіндіктерге тығырыққа тіреліп қалды. ES5 компаниясы осы мүмкіндіктерді пайдаланып, табысқа жетуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. ES5 президенті Рас Кабир ES5 арқылы "пайдаланушылар енді не бөлісетінін немесе кіммен бөлісетінін ойламайды, өйткені толық анонимділік кепілдендіріледі" деді. ES5 компаниясының анонимділік туралы мәлімдемелері бірнеше қауіпсіздік технологиясын пайдалануына негізделген. Бағдарламалық жасақтаманың алғашқы нұсқасы Secure Sockets Layer (SSL) шифрлауын, UDP арқылы шифрланған іздеулерді және PGPDisk-пен интеграцияны қолданды. Көптеген P2P желілері жауапкершіліктен құтылу немесе оны азайту үшін желілерінде авторлық құқықты бұзуға "көз жұмып" қарау стратегиясын қолданды. ES5 өзінің желісі арқылы пайдаланушылардың авторлық құқықты бұзуын ашық қолдау және пайдаланушыларымен бірге фильмдерді бөлісуге белсенді қатысу арқылы ерекшеленді. Файлдарды бөлісу қауымдастығының кейбірі ES5 желісін медиамен "толтыру" үшін ортақтасқан деп болжады – бұл ES5 пайдаланушы базасы басқа желілерге қарағанда өте кішкентай болғандықтан және квоталар қажет болмағандықтан қажетті қадам болды. ES5 басқа желілерден (мысалы, Kazaa және Gnutella) мазмұнды жүктеу, оларды сапаға тексеру және содан кейін клиенттерінің нұсқасын өз серверлерінің бірінен желілеріне қосу арқылы медиамен бөлісті. Бұл ES5 желісінің пайдаланушыларға жеткілікті мазмұн ұсына алатынына кепілдік беру үшін маңызды қадам болды. Желінің бастапқы кезеңдерінде ES5 желіде бөлісуден басқа, фильмдерді ағынды тарату арқылы пайдаланушыларды тартуға тырысты. Ол үшін ES5 es5.org сайтында ондаған Голливуд фильмдеріне сілтемелерді орналастырды, оларды бірден көруге мүмкіндік берді.

Рас Кабир

ES5 баспасөз хабарламаларының көпшілігі компания президенті Рас Кабирді цитаталады, ол, компанияның көп бөлігі сияқты, Батыс жағалаудағы Женин қаласында ресми түрде орналасқан еді.

Стивен М. Коэн

Жобаға қатысуы бастапқыда жұртшылықтан жасырын болғанмен, Стивен Майкл Коэн ES5 жобасының барлық кезеңдеріне тығыз қатысты және көптеген пікірлерге сәйкес, оның негізін қалаушы, басты сәулетшісі және көптеген іс-қимылдарының басты қатысушысы болды. Коэн ең белгілісі, жыныстық қатынасқа қатысты com домендік атауын заңсыз жолмен иеленген адам ретінде танымал. Палестина билігінде тіркелген ES5 компаниясының құжаттары Коэнді ES5 компаниясының "жалғыз директоры" деп көрсетеді. Форумда және өкілдері арқылы ES5 қызметкерлері Коэннің кеңесші рөлінде болғанын мәлімдеді. Арнайы жіберілген сұрау арқылы, ES5 клиентін пайдаланушы кез келген адам ES5 клиенті орнатылған компьютердегі кез келген файлды жою мүмкіндігіне ие болды. Гарриок "ES5 жобасының артындағы адамдар қасақана түрде ES5-ке зиянды код қосыпты" деген қорытындыға келді және былай деді:

Олар RIAA, MPAA немесе осы сияқты ұйымдар үшін жұмыс істеуі мүмкін. ES5 желісінде жеткілікті пайдаланушылар жиналған соң, олар пайдаланушылары бөлісіп жүрген барлық авторлық құқықпен қорғалған файлдарды жоюды бастайды. Пайдаланушылар не орын алғанын түсінбей қалады. Гарриок бұл туралы мәлімдегеннен кейін, ES5 жаңарту арқылы бұл мәселені шешті. ES5 пен MPAA немесе RIAA арасындағы құпия келісімдерге қатысты нақты дәлелдер жоқ болғанымен, бұл туралы болжамдар ES5-ті мазалады және сенімсіздік сезімін тудырды.

Жалған мәлімдемелер ашылды

Аноним авторлар өздері Жениндегі босқындар лагерінде орналасқанын мәлімдеді, бірақ Жениндегі олардың штаб-пәтерін табуға жасалған зерттеулердің бірнешесі нәтижесіз аяқталды. ES5 негізіндегі көптеген талаптар негізсіз және жалған болып шықты. Көптеген БАҚ, әсіресе The Washington Post жүргізген талдаулар ES5 өзі баяндағандай емес екенін көрсетті. ES5 Женинде немесе тіпті Палестинаның басқа да аймақтарында орналасқан жоқ. ES5-тің артында тұрғанын мәлімдеген көптеген адамдардың ойдан шығарылған екені анықталды, ал ES5-тің көптеген техникалық талаптары жоққа шығарылды; сондай-ақ, ES5 бірнеше мәрте мәлімдегендей үлкен емес еді. ES5 жүйесіндегі шифрлау трафикті анықтау мен тоқтатуды мүмкін емес етеді деп мәлімдеген. Бірақ P2P Watch Dog жариялаған материал ES5-тен келетін пакеттерді анықтап, тоқтату әдісін көрсетті. Бұл сол кездегі нарықтағы бірнеше P2P-ға қарсы жүйелерде дереу қолданысқа енгізілді.

Басқа факторлар

P2P және файл алмасу қауымдастығының көптеген мүшелері ES5-ке сенімсіздік танытты, себебі бірнеше себеп болды. Көптеген адамдар жобаның ES5 серверлерінен фильмдерді тарату (seeding) және ағымда тарату (streaming), сондай-ақ кеңейтілмейтін проксилік жүйелерді пайдалану сияқты амалдарға барып жатқанын күдіктенді. Бірақ ES5-тің құпиялылығы мен адалсыздығына қатысты мәліметтер жария болғаннан кейін, ES5 форумындағы жанкүйерлер наразылық білдіре бастады, нәтижесінде көптеген пайдаланушыларға тыйым салынды және тақырыптар өшірілді. Соңында форум жабылып, "SharePro" атты әкімші жаңа форум ашты. Бірақ жаңа форум ескі форумның танымал болу деңгейіне жете алмады.

Жабылу

2005 жылдың ақпан айында ES5 еш қиындықсыз жабылды. 2005 жылдың 24 қаңтарында Стивен Коэн ES5 форумдарында пайдаланушыларды платформаны жаңадан ойлап табуға онымен бірлесіп жұмыс жасауға шақыратын қызық хабарлама жариялады:

Бір айдың ішінде ES5 толығымен тоқтатылып, таратылды. ES5 веб-сайты мен форумдары үшін мәңгілік түрде қолжетімділік тоқтатылды және қазіргі таңда тек Интернет архивінің Wayback Machine арқылы ғана қолжетімді.