Кіріспе

Биік жерлер – таулы аймақтар, көтеріңкі таулы үстірттер немесе биік төбелер сияқты, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан жерлер. Жалпы, "биік жер" термині көбінесе төбелер тізбегін білдіреді, ал "таулы жер" әдетте төмен таулардың тізбегін көрсетеді. Дегенмен, екі термин де бір-бірін алмастырып қолданылуы мүмкін және сонымен қатар төбелі және таулы жерлер арасындағы көшімді аймақтарды да қамтиды.

Халықаралық деңгейдегі таулы аймақтар

Мүмкін, аңгаршада ең танымал аймақ ресми немесе бейресми түрде таулы жерлер деп аталады – Шотландияның солтүстігіндегі Шотландия таулы жерлері, Таулы шекаралық қабақтың солтүстігі мен батысындағы таулы аймақ. Highland кеңесі – Шотландия таулы жерлеріндегі жергілікті басқару аймағы және Ұлыбританиядағы ең ірі жергілікті басқару аймағы. Ұлыбританияда 400 м немесе одан жоғары биіктіктегі таулы жерлерге Шотландияның Оңтүстік таулы жерлері, Пеннин таулары, Солтүстік Йорк Моорс, Англиядағы Дартмур мен Эксмур және Уэльстегі Кембрий таулары жатады. Көптеген елдер мен аймақтарда таулы жерлер деп аталатын аймақтар бар. Оларға Ауғанстан, Тибет, Эфиопия, Канада, Кения, Эритрея, Йемен, Гана, Нигерия, Папуа-Жаңа Гвинея, Сирия, Түркия және Кантабрия кіреді. Басқа елдерде қолданылатын ұқсас терминдерге Жаңа Зеландияда, Жаңа Оңтүстік Уэльсте, Викторияда, Тасманияда және Австралияның Оңтүстік Квинслендінде қолданылатын «high country», АҚШ-тың кейбір аймақтарында (әсіресе Батыс Солтүстік Каролинада) қолданылатын «highveld», Оңтүстік Африкада және Тибет үшін қолданылатын «Дүние шатыры» жатады. Орталық Ауған таулы жерлері Ауғанстанның орталығында, негізінен теңіз деңгейінен 2000 мен 3000 м аралығында орналасқан. Олардың қысы өте суық, ал жазы қысқа және салқын. Бұл таулы жерлерде жаз айларында көптеген шағын өзендермен суарылатын тау жайылымдары (сардсир) бар. Сондай-ақ, қыста көршілес жылы жазықтарда (гармсир) жайылымдар бар, бұл аймақты маусымдық көшіп-қонуға өте қолайлы етеді. Австралияның таулы жерлері көбінесе 500 м биіктіктен жоғары орналасқан. Бұл аймақтарда қысқы маусымда қар жауады. Көптеген таулы жерлер Австралия Альпі, Қарлы таулар, Ұлы бөліс жотасы, Солтүстік үстел және Көк таулар сияқты үлкен альпілік немесе субальпілік таулы аймақтарға дейін жетеді. Тасманияның ең таулы аймағы – штаттың орталық-батыс бөлігінің көп бөлігін қамтитын Орталық таулы жерлер аймағы. Бұл аймақтардың көпшілігі биік таулы аймақтар болып табылады. Озарк таулары шамамен жартысын алып жатыр, бұл оны Аппалачи және Роки тауларының арасындағы ең кең таулы аймақ етеді. Бұл аймақта Солтүстік Америкадағы ең көне тау жыныстары бар. Таулардың тізбегі Жаңа Гвинея аралын кесіп өтеді, Папуа-Жаңа Гвинеяның тығыз қоныстанған таулы жерлерін және Индонезияның Таулы Папуа аймағын құрайды. Шри-Ланканың орталық таулы жерлері жаңбырлы ормандар, мұнда биіктік теңіз деңгейінен 2500 м (8200 фут) дейін жетеді. Шри-Ланканың таулы жаңбырлы ормандары орталық таулы аймақтардағы және Кнуклс тау жотасындағы 1000 м-ден жоғары таулы және таулы тоғайлардағы ылғалды ормандарды білдіреді. Шри-Ланканың эндемикалық гүлді өсімдіктерінің жартысы және омыртқалы жануарлардың 51 пайызы осы экоөңірде ғана кездеседі. Исландияның таулы жерлері елдің шамамен 40% -ын алып жатыр және көбінесе адамдарға қолайсыз. Олар әдетте 500 м-ден жоғары жерлер деп саналады. Таиландтың таулы табиғи аймағы Таиландтың солтүстігінде орналасқан. Камерон таулы жері – Солтүстік Малайзиядағы таулы аймақ және демалыс орны. Шиллонг (Үндістан, Мегалая штаты) – төңірек таулы жерлермен оралған демалыс орны. Британдықтардың Шиллонгты «Шығыстың Шотландиясы» деп атаған.

Басқа планеталар

Биік таулық құрлықтар – немесе терралар – биік шыңдар мен жартастарға толы, топографиялық тұрақсыз аймақтар. Олар Жердегі таулы аймақтарға ұқсас, бірақ бұл термин басқа планеталардағы әлдеқайда кең аумақтарға қолданылады. Оларды Меркурий, Венера, Марс және Ай бетінде кездестіруге болады.