Кіріспе

CD қаптама форматы

Longbox – Солтүстік Америкада 1980-ші жылдар мен 1990-шы жылдардың басында кеңінен қолданылған музыкалық компакт-дискілерге арналған сыртқы қағаз картон қаптаманың бір түрі.

Өмірбаян

Компакт-дискілер бөлшек сауда дүкендерінде пайда бола бастағанда, ұзын қораптық қаптамалар өтпелі мақсатқа қызмет етті, дүкендерге жаңа компакт-дискілерді бастапқыда винилдік пластинкаларға арналған тіректемелерге орналастыруға мүмкіндік берді. Ұзын қораптар биік (стандартты 33⅓ LP пластинкасының ұзындығымен бірдей) және қажет болған жағдайда екі дискіден тұра алатын. Көптеген ұзын қораптар толық түсті, артқы жағында компакт-диск туралы ақпарат және әдетте түпнұсқа шаршы альбом мұқабасынан алынған, жаңа пішін мен өлшемге бейімделген суреттер болды. Сонымен қатар, компакт-диск мұқабасын көрсетуге арналған терезелері бар ақ ұзын қораптар, сондай-ақ баспалы ұзын қорапқа арзан балама ретінде қолданылатын мөлдір пластик нұсқалары да болды. Құтыны картон қоршауға салу пакетті үлкен әрі көлемді етіп, дүкендерден ұрлауды қиындатты. CD-лердің өзі көбірек түсті, күрделі және жекелендірілген болғандықтан (алғашқыда лейблдар CD-лерді қара түсті күміс жазбаларымен, шығарылым және оның мазмұны туралы негізгі ақпаратты көрсетіп бастырған) ұзын қораптардың танымалдылығы төмендеді. Ұзын қораптар экологиялық тұрғыдан да зиянды деп есептелді және оларды өндіру қымбатқа түсті. Солтүстік Америкада ұзын қораптарды жоюға бағытталған күш алдымен Канадада күш алды.

Мұра

Суретшілер мен тұтынушылардың қажетсіз картон қалдықтарына қатысты экологиялық алаңдаушылықтар ұзақ қораптарды пайдалануды жалғастыру туралы дау тудырды. Мысалы, Дэвид Бёрн өзінің Uh Oh альбомының қаптамасына "БҰЛ ҚОҚЫС" деген стикер жапсырды, бұл қаптамадағы артық материалдық пайдалануға сілтеме жасап, тұтынушыларды бөлшек саудагерлерге шағымдануға шақырды, ал Раффи және Питер Габриэль сияқты музыканттар өздерінің материалдарын ұзақ қораппен қаптаудан бас тартты. 1990 жылы АҚШ ойын-сауық индустриясының экологияға бағытталған Earth Communications Office коалициясы ұзақ қораптарды жою мақсатында "Қорапты тыйым салу" атты қозғалысты бастады. Сатирикалық топ Spinal Tap-тың 1992 жылғы студиялық альбомы Break Like the Wind "өте ұзын қорап" (extra long box) түрінде сатылды. Екінші жағынан, кейбір жазба компанияларының басшылары 1991 жылы Warner Music атқарушы директоры Джефф Голд R. E. M. тобымен саяси бастама туралы келіссөздер жүргізген кезде, қаптаманы маркетингтен асып түсетін пайдалы мақсатқа жұмсауға тырысты. Топ өзінің Out of Time альбомына арналған ұзақ қорапқа басылымды орналастыруға келісті, онда тұтынушылар сайлаушылардың тіркелуін жеңілдету мақсатындағы "Моторлық сайлаушы заң жобасын" қолдау үшін петиция ретінде ұзақ қорапқа өздерінің қолтаңбаларын қоюға шақырылды. Нәтижесінде, қатысқан белсенді топ Rock the Vote 10 000 қол қойылған ұзақ қорапты алып, оларды АҚШ Конгресіне заң жобасын қолдау үшін ұсынды, бірақ Президенттің бекітуі Билл Клинтон әкімшілігіне дейін күтілуге тиіс болды. Кейбір саудагерлер бұл қаптамаға наразылық білдірді, себебі ұзақ қораптар дүкен ұрыларына тауарларды жасыруды қиындатады және бөлшек саудагерлермен келіспеушіліктерді болдырмайды. Ұзақ қораптың көрсету көлеміне және ұрлықтың алдын алу мақсатына қызмет ететін жаңа қаптама түрлеріне бірнеше ұсыныстар жасалды. Көптеген жағдайларда, ауыстыру құрылғылары ретінде пластикалық рамалар (қауіпсіздік құлыптары) қолданылды, олар ұрыққа қарсы анықтау жолақтарымен жабдықталған және ұзақ қораптың шамамен бірдей өлшемдеріне ие болды, осылайша оларды жазба дүкендеріндегі бірдей сөрелерге орналастыруға болады және сатып алу кезінде кассирлер оларды алып тастайтын. Ақырында, LP өлшемді сату сөрелері тоқтатылғаннан кейін, бұл рамалар дискілік қораптардың өзінен сәл ғана үлкен болды. 1993 жылдың 1 сәуірінен бастап, дау-дамайға байланысты ұзақ қорапты қаптау ресми түрде тоқтатылды. Сонымен қатар, ірі бөлшек сауда дүкендері винилдік пластинкаларды сатуды тоқтатып, ықшамдалған зергерлік қаптамаларға көшті, бұл CD-ге деген тұтынушылардың өсіп келе жатқан сұранысын қанағаттандырып, ұзақ қораптарға деген қажеттілікті жойды. Әрі қарай, Джефф Голд Warner Music дистрибьюторларын осы қаптама түрін пайдаланудың шығынын жою арқылы 25 миллион доллар үнемдеуге және бөлшек саудагерлерге үнемдеудің жартысын беру арқылы оларды дұрыс дисплей құрылғыларына көшуге көндірді.