Карлос Ласерда: Бразилия саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Бразилиялық саясаткер Карлос Фредерико Вернек де Ласерда (30 сәуір 1914 – 21 мамыр 1977) – бразилиялық журналист және саяси қайраткер.

Өмірбаян

Рио-де-Жанейрода туған Ласерда, Рио-де-Жанейро штатының Вассурас қаласынан шыққан саясаткерлер отбасының ұлы болды. Ол саясаткер, трибуна және жазушы Маурисио де Ласерданың (1888–1959) және Ольга Каминхоа Вернектің (1892–1979) ұлы, сондай-ақ Жоғарғы Федералды Сот министрі және Пруденте де Мораис үкіметіндегі Көлік министрі Себастьяо Ласерданың немересі еді. Анасының тарапынан қарағанда, ол ботаник Жоаким Монтейро Каминхоаның шөбересі, Рибейрао баронының шөбересі, Инасио де Соса Вернектің тікелей ұрпағы, оның отбасы аймақта маңызды саяси және экономикалық ықпалға ие болды; Мачамбара баронының, Канея виконтының, Авелар-э-Альмейда баронының, Вернек бароншасының, Санта-Фе баронының және Санта-Жустаның бірінші баронының немересі болды. Заң факультетінде оқып жүргенде Ласерда солшыл идеяларға бейімделді, бірақ 1940 жылдары ол бейшара коммунизмге қарсы және консерваторға айналды. Журналистік мансабын 1929 жылы Diário de Notícias (ағылш. Daily News) газетінде бастады. 1949 жылы Tribuna da Imprensa (ағылш. Press Tribune) газетін құрды. 1947 жылы саяси мансабын бастаған Ласерда Рио-де-Жанейро қаласының заң шығарушы жиналысына (қалалық кеңес) сайланды. 1950 жылы ол Рио штатынан Ұлттық демократиялық одақтың өкілі болып Депутаттар палатасына сайланды. Президент Гетулио Варгас үкіметіне қатыгез қарсылығымен танылды және тіпті Варгастың құлатылуын талап етті. 1954 жылдың тамыз айында Руа Тонелеро көшесінде болған оқ атысу кезінде ол өлтіруге талпыныс жасады. Тарихшылардың пікірінше, бұл Грегорио Фортунатоның ("Қара періште") бұйрығымен әрекет еткен адамдар жасаған. Бразилия әуе күштерінің майоры Рубенс Ваз қаза тапты, ал Ласерда жеңіл жарақат алды. Бұл саяси дағдарысқа әкелді, нәтижесінде Варгас өзіне-өзі қол жұмсады. Ласерда 1954 жылы Депутаттар палатасына басқа кандидаттарға қарағанда көп дауыспен қайта сайланды. Ол сондай-ақ президент Юсселино Кубичек үкіметіне де қарсы болды. Ласерда 1960 жылы Рио қаласын қамтитын Гуанабара штатының губернаторы болып сайланды. Оның басшылығы АҚШ үкіметі мен ХВҚ-сы Рионың сумен жабдықтау, қоғамдық көлік және тұрғын үй сияқты созылмалы проблемаларын шешуге жасаған күш-жігері үшін мақтады. Осы мақсатта Ласерда қаланың әдетте құрылыс салушылардың назарында болатын аймақтарын тұрғындардан тазартуға бұйрық берді. Осы кезеңде 140 мыңға жуық адам, көбінесе қаланың оңтүстік аймағындағы жағажайларға жақын орналасқан Родриго де Фрейтас лагунасындағы үш фавеладан шығарылды. Пікір білдіруге бейім және даулы саясаткер Ласерда 1961 жылы президент Янио Квадростың отставкасына байланысты туған дағдарысқа қатысты және Жоао Гуларттың президенттігіне қарсы артықшылықтар жасады. 1965 жылғы сайлауда президент болып сайлануға үміттене Ласерда бастапқыда 1964 жылғы әскери төңкерілді қолдады және UDN кандидаттығына ұсынылды. Әскерилер билікті тастағысы келмегендіктен, 1965 жылғы сайлаулар жойылды, ал Ласерда әскерилердің ықыласынан толығымен айырылды. 1968 жылы Бразилияда демократияны қалпына келтіруге жасаған күш-жігері оны бұрынғы жауы Кубичек пен Гулартпен одақтастырды, Ласерда қысқа мерзімге тұтқындалды және он жылға саяси лауазымға үміткер болу құқығынан айырылды. Содан кейін ол саясаттан шығып, журналистика және баспа ісімен айналысты. 1977 жылы Рио-де-Жанейрода жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды, ал оның әйелі Летисия 1990 жылы қайтыс болды.

Born in Rio de Janeiro, Lacerda was the son of a family of politicians from Vassouras, Rio de Janeiro state. He was the son of the politician, tribune and writer Maurício de Lacerda (1888–1959) and Olga Caminhoá Werneck (1892–1979), being the paternal grandson of Sebastião Lacerda, Minister of the Supreme Federal Court and Minister of Transport in the government of Prudente de Morais. For his maternal family, he was great grandson of botanist Joaquim Monteiro Caminhoá, great grandson of the baron of Ribeirão, a direct descendant of Inácio de Sousa Vernek, whose family had important political and economic influence in the region; great nephew of the baron of Maçambara, of the viscount of Cananeia, of the baron of Avelar e Almeida, of the baroness of Werneck, great nephew of the baron of Santa Fé and great nephew of the 1st baron of Santa Justa. When he was a law student, Lacerda became sympathetic to left wing ideas, but by the 1940s, he had transformed into a staunch anticommunist and conservative. He started his journalism career at Diário de Notícias (English: Daily News) in 1929. In 1949 he founded the newspaper Tribuna da Imprensa (English: Press Tribune). Starting his political career in 1947, Lacerda was elected to the legislative chamber (city council) of the city of Rio de Janeiro. In 1950, he was elected a National Democratic Union representative for the state of Rio in the Chamber of Deputies. He became well known for his uncompromising opposition of the government of President Getúlio Vargas and even demanded the overthrow of Vargas. He survived an assassination attempt in the Rua Tonelero shooting in August 1954. It is widely believed by historians to have been made by men acting under the orders of Gregório Fortunato, O Anjo Negro (Portuguese for "The Black Angel"), a black man, who was the head of Vargas' personal bodyguards. Brazilian Air Force Major Rubens Vaz was killed in the attempt, and Lacerda was slightly injured. That sparked a political crisis that culminated with the suicide of Vargas. Lacerda was re elected to the Chamber of Deputies later in 1954, with more votes than any other candidate. He also opposed the government of President Juscelino Kubitschek. Lacerda was elected governor of Guanabara State, comprising Rio, in 1960. His administration was praised by the US government and the IMF for his efforts to solve some chronic problems of Rio such as water services, public transportation and housing. As part of this drive, Lacerda ordered areas of the city often areas targeted by developers to be cleared of the inhabitants. Over this period, up to 140,000 people were evicted, mostly from the three favelas on the Rodrigo de Freitas lagoon, located near the beaches of the city's south zone. An opinionated and controversial politician, Lacerda was involved in the crisis of the resignation of President Jânio Quadros in 1961 and conspired against the presidency of João Goulart. Hoping to be elected president in the 1965 elections, Lacerda initially supported the military coup d'état of 1964 and was nominated the UDN candidate. Since the military was not willing to give up power, the 1965 elections were cancelled, and Lacerda definitely fell from the military's favor. In 1968, his efforts to restore democracy in Brazil made him ally with his old enemies, Kubitschek and Goulart, and Lacerda was arrested for a brief period and stripped of his right to run for political office for ten years. Then, he retired from politics and resumed his journalism and publishing career. In 1977, he died suddenly in Rio de Janeiro from a heart attack., his wife Leticia died in 1990.

Танымал мәдениет

Ласерданың рөлін 2014 жылы «Getúlio» тарихи драмалық фильмінде Александр Борхес сомдады. Оның архитектор Лота де Маседо Соареспен достығы 2013 жылы Бруно Баррето режиссерлік еткен және Глория Пирес пен Миранда Отто қатысқан «Флорес Рарас» («Айға жеткендей») фильмінде қосымша сюжет желісі ретінде көрсетілген. Американдық ақын Элизабет Бишоп пен Лота де Маседо Соарестің 15 жылдық қарым-қатынасы туралы тарихи драмада актер Марчелло Айрольди Ласерда рөлін ойнады. Ол сонымен қатар Каролина Мария де Жезустың күнделігі «Қараңғылықтың баласы» кітабында да есімдері аталады.

Өмірбаяндық деректеме

Даллес, Джон В. Ф. Карлос Ласерда: Бразилиялық күрескер. Остин: Техас университеті, 1996.