Кіріспе

Ежелгі Египетте қолданылған демоним Medjay (сондай-ақ Medjai, Mazoi, Madjai, Mejay, египеттік mḏꜣ.j, mḏꜣ сөзінен туындаған nisba) – ежелгі Египет тарихының әртүрлі кезеңдерінде қолданылған демоним. Бастапқыда Нубиядан келген көшпелі тайпаны, ал кейіннен шөлдегі күзетшілер полициясын білдіретін жалпы атау ретінде пайдаланылған.

Шығу тегі

Меджайлар туралы алғашқы жазба деректер Ескі патшалық дәуірінде, Венидің автобиографиясында олар басқа нубиялық халықтармен бірге тізімделген кезде кездеседі. Осы кезеңде "Меджай" термині Меджа жерінен шыққан адамдарды білдірген. Бұл аймақ Нубиядағы Екінші Нил тасқасының шығысында орналасқан деп есептеледі. Мысырлықтар Нубияны "Сақтың жері" деген мағына беретін Та Сети деп атаған, ал ондағы халық (Меджайлар да оның ішінде) әскери шеберлігімен, әсіресе садақшылар ретінде танымал болған. Пепи I билігіндегі жарлықта түрлі лауазымды тұлғалардың (Меджаны бақылайтын Иржет және Сатжу да бар) тізімі келтірілген, бұл Меджаның кем дегенде біршама Мысыр үкіметіне бағынғанын көрсетеді. Алан Гардинердің тұсында Меджайлар этникалық топты құрады деген пікір қалыптасқан. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, бұл термин бастапқыда мысырлық экзоним болған, ал Меджай ретінде танылғандар өзіндік ортақ этностық белгісі бар деп санамаған, және әрине, біртұтас саяси бірлестік болмаған. Орта патшалық дәуіріндегі Семна хаттарында Меджайлар көшпелі шөл халықтары ретінде сипатталған. Мысыр деректері "Нехеси" халықтарын жалпы түрде және Меджайларды Орта патшалықтың соңғы кезеңіне дейін ажыратуда тұрақсыздық танытқан. Сенусорет III Семнаның солтүстігіне Нехесилердің кіруіне тыйым салды, ал әкімшілік осы екі санаттағы адамдарды ажырата бастады. Лишканың болжамы бойынша, бұл жағдай адамдарды "Меджай" деген этникалық атауды қабылдауға итермелеген болуы мүмкін. Олар кейде әскерге шақырылған (Рес және Птахвердің стелаларынан белгілі болғандай). Екінші аралық дәуірде олар тіпті Камостың гиксостарға қарсы жорығында қолданылып, Мысыр мемлекетін әскери күшке айналдыруға зор үлес қосты. Меджайлар Куш әскерінде де, Рим Египет әскерінде де сарбаз бен күзетші ретінде жұмыс істеген.

Мәдени суреттер

1999 жылғы "Мумия" ремейкі және "Мумия қайтып келеді" (2001) жалғасы фильмдерінде Меджайлар ежелгі Мысырда Перғауын Сети I-нің жеке күзетшілері ретінде еске алынады. 2017 жылғы Assassin's Creed Origins видео ойынында басты кейіпкер Сивалық Баек "соңғы Меджай" деп есептеледі. Ойын ішінде Меджайлар фараонды қорғаумен айналысатын полиция күші ретінде бейнеленеді. Бірақ Баек Перғауын Птолемей XIII-нің "Ежелгілер Ордені" деп аталатын қараңғы және құпия ұйыммен байланыста екенін білген соң, өзінің міндетін тастап кетеді. Бұл ұйым оның ұлының өліміне жауапты. 2020 жылы Маркус Орелиас жазған "20-жылдардағы қиын кезең: Көк Маджай" графикалық романында, серияның басты кейіпкері "Көк Маджай" деген атпен танылады. 2017 жылғы For Honor видео ойынында 2022 жылдың шілдесінде шыққан "Curse of the Scarab: Title Update 2" жаңартуында Меджай атымен аталып, олардан шабыт алған ойналатын кейіпкер қосылды. 2021 жылғы Forewarned видео ойынында 1-4 ойыншы ежелгі Мысыр қабірлерін зерттеп, аймақты мазалап жүрген зұлым Меджайларды анықтау үшін дәлелдер жинап, оларды Мысырдың артық дүниесіне қуу үшін күрделі жасырын рәсімдер орындай алады. Осы ойында Меджайлар немесе Меджайлар зұлым, өлген рухтар ретінде көрсетілген.