Күндізгі ит өсірудегі "кемшілік" ұғымы – стандартқа сәйкес келмейтін сыртқы мінез-қалпы мен дене бітімі. Әр тұқымда әртүрлі! It өсіру, тұқым стандарттары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ит өсіруде қолданылатын термин.
Term used in dog breeding
Жануарлар тұқымдық стандарттарында, ақау – жануардың тұқымының типіне зиян келтіретін сыртқы түрінің немесе мінез-құлқының бір қыры. Иттерде ақаулар иттің сыртқы пішіні, қимыл-қозғалысы және мінез-құлқы сияқты сырттан байқалатын қасиеттерімен байланысты. Белгілі бір жұмыс немесе спорттағы қабілетін, генетикалық денсаулығын, жалпы денсаулығын немесе нақты тұқым қуалайтын ауруларын анықтау сияқты жеке тексерілетін қасиеттер, сондай-ақ тікелей байқау мүмкін емес сипаттамаларды тексерулер ақаулар деп аталмайды. Шағын ақаулар жеке иттің жұмыс істеу қабілетіне немесе үй жануары ретінде сәйкес келуіне қатысты немесе қатысты болмауы мүмкін.
In animal breed standards, a fault is an aspect of appearance or temperament that is considered detrimental to the breed type of the animal's breed. In dogs, faults have to do with the externally observable qualities of the dog such as appearance, movement, and temperament. Qualities separately tested such as tests for ability in specific work or sports, tests for genetic health, tests for general health or specific inherited disease, or any other specific tests for characteristics that cannot be directly observed are not referred to as faults. Minor faults may or may not have anything to do with the individual dog's ability to work or suitability as a pet.
Нақты ақауларды анықтау
Ақаулар белгілі бір ит тұқымының стандартына сүйене отырып ресми түрде анықталады. Иттердің өте кең ауқымды вариациясына байланысты ("Иттер тұқымдарының пішін, мөлшер немесе мінез-құлқындағы фенотиптік айырмашылықтары кез келген басқа жануарларға қарағанда зор"), барлық ит тұқымдары үшін бірдей ақаулар жиынтығын жалпылама сипаттау мүмкін емес. Әрбір жеке тұқым туралы Wikipedia мақалаларында сол тұқым үшін кемшіліктер деп саналатындар сипатталуы тиіс.
Faults are formally defined in reference to the breed standard of the specific dog breed, and, due to the extreme variability of the dog ("Phenotypic variation among dog breeds, whether it be in size, shape, or behavior, is greater than for any other animal"), a single set of faults cannot be generically described for all dog breeds. Wikipedia articles for individual breeds should describe what are considered faults in that particular breed.
Мақсаты мен қолданылуы
Қателер конформациялық көрмелердегі бағалау процесінің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Конформациялық көрмелердің мақсаты – өсірушілерге көрімдік бағалау арқылы тұқымның ең жақсы өкілдері саналатын, чемпионаттармен марапатталатын өсіру үшін жарамды малдарды іріктеуге көмектесу болғандықтан, айқын кемшіліктер немесе көптеген ұсақ кемшіліктер иттің чемпионатты аяқтауына және көбейтуге жіберуіне кедергі келтіреді. Кемшіліктер жеке иттің жұмысқа қабілетіне немесе оның үй жануары ретіндегі қасиеттеріне әсер етуі де, етпеуі де мүмкін. Жалпы, жауапты өсірушілер генетикалық сынақтардың қазіргі үлкен жетістіктерін конформациялық сақинадағы судьяның көзбен қарап бағалауымен қатар, өсіруге жарамды малдарды іріктеу үшін пайдаланады, алайда генетикалық және басқа да сынақтар тұқым стандартының шегінен тыс болып табылады.
Faults are evaluated as part of the judging process in conformation shows. As the purpose of conformation shows is to assist breeders in the selection of breeding stock by rewarding with championships the dogs which, through external observation only, are the best representatives of the breed, major faults or an excess of minor faults would prevent a dog from completing a championship and being bred. Faults may or may not interfere with the individual dog's working ability, or its qualities as a pet. Current advances in genetic testing are also used by responsible breeders in selecting breeding stock, in addition to visual evaluations by a judge in the conformation ring, although genetic testing and other tests are outside the scope of the written breed standard.
Үлкен және кішігірім ақаулар
Ақаулар немесе үлкен ақаулар (иттің конформация сақинасында көрсетуіне немесе жауапты өсірушілердің шаруашылығына алуына кедергі келтіретін) немесе келесі ұрпақты мұқият өсіру арқылы оңай түзетуге болатын, мысалы, түк текстурасы сияқты кішігірім ақаулар болуы мүмкін. Үлкен ақау – бұл тұқымның жалпы келбетін нашарлататын тұқымдық ақау. Тағы бір үлкен ақау – иттің өзіне тән жұмысты істеуіне кедергі келтіретін, көрінетін құрылымдық мәселелер. Жылдам жүретін иттер арқасының икемділігін пайдаланады; арқасы тым иіліңкі немесе тым жалпақ болса, иттің жылдамдығын шектейді және ол ақау деп есептеледі. Басқа да үлкен ақаулар темпераментке байланысты болуы мүмкін; "Агрессивті мінез-құлық – Лабрадор итіндегі ауыр ақау".
Faults may be either major faults (preventing the dog from being shown in the conformation ring or being bred by responsible breeders) or minor faults, such as coat texture, that can easily be corrected by careful breeding of the next generation. A major fault would be a breed type fault "which diminishes the overall look of the breed." Another major fault would be visible structural problems of the dog that prevent the animal from doing the type of work for which it was bred. Dogs that run with great speed use the flexibility of their back; a back that is too arched or too flat will restrict the dog's speed, and would be seen as a fault. Other major faults may involve temperament; "Aggressive behaviour is a serious temperament fault in a Lab."
Стандарттарды түсіндіру
Иттердің сыртқы түрінде үлкен айырмашылықтар болғандықтан, қандай белгілер қабылданады немесе қабылданбайды дегеніміз, әрбір тұқымның сыртқы түріне және тарихи тұрғыдан қандай жұмыс істеуге селекцияланғанына байланысты. Әрбір тұқымның клубтары, олардың мүшелері өз тұқымы үшін стандартты жасайды, селекционерлердің қандай белгілерді жоюға тырысу керектігін анықтайды. Сыртқы түрі мен мінез-құлқының қанағаттандырмайтын белгілері ақаулар деп аталады. Ақаулар әр тұқымда әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, жабайы және біршама агрессивті мінез мал күзетуші итке лайықты болуы мүмкін, бірақ үй иті үшін мүлдем қабылдамас ақау болар еді. Ақаулар конформация көрмесінде дисквалификацияға алып келуі мүмкін, иттің чемпиондыққа ие болуына кедерілтілді, немесе олар судьяның иттің жақсы қасиеттерімен салыстырғанда бағалауына байланысты шағын болуы мүмкін. Кейбір тұқым стандарттары өте қатаң, жануардың әр бөлігіндегі ақауларды және әр ақау үшін қандай жаза қарастырылатынын нақты көрсетеді. Ал кейбіреулері еркін жазылған, судьяға көбірек интерпретациялау мүмкіндігі береді немесе белгілі бір қасиетті сипаттамайды, бұл мәселені судьяның жеке пікіріне қалдырады. Кейбір тұқым стандарттарында ақаудың ауырлығына қарай жазаланатыны айтылады, ал нақты шешім судьяға қалдырылады. Адам интерпретациясына ашық анықтамалар көрмелерде экспоненттер судьяның шешімімен келіспеген жағдайда наразылық тудырады, тіпті судьяларды жалдап, асыл тұқымды малдарына баға беруі үшін төлем жасағандарына қарамастан. Мысалы, көптеген тұқым стандарттары "қайшы тістеуді" дұрыс деп көрсетеді. Тұқым стандартының сипаттамасына байланысты, тегіс тістеу, төменгі тістеу немесе жоғарғы тістеу ақаулар болып саналуы мүмкін. Конформация көрмесінде судья ақаулы тістеудің ауырлығын және иттің басқа иттерге қарағанда қаншалықты төмендетілуін анықтауы керек. Алайда, кейбір тұқым стандарттарында тек тегіс тістеу ғана жарамды деп сипатталған, ал басқалары қайшы тістеуді де қабылдайды. Әртүрлі тұқымдарды бағалайтын судья әр тұқым үшін қандай тістеу ақау екенін білуі керек. Белгілі бір түс қабылданатын, артықшылықты, жалғыз қабылданатын немесе ақау болып саналуы мүмкін. Кейде осы түстер уақыт өте келе, көбінесе қызу пікірталас пен ашу-ызадан кейін өзгереді. Көп жылдар бойы далматиннің жалғыз қабылданатын түсі ақ түспен қара дақтар болды, бірақ соңғы кезде бауыр түсті дақтар да нұсқа ретінде қабылданды, бірақ қара түс әлі де көпшіліктің басымдығын құрайды. Алайда, лимон, көк, шұбар және үш түсті дақтар бар басқа түстер жарамсыз деп есептеледі. Қара неміс қойшысы жазаланады, ал ақ GSD дисквалификацияланады, себебі бұл түс есту қабілетінің жоғалтуы және басқа да денсаулық проблемаларымен байланысты деп есептеледі. Көптеген GSD жанкүйерлері ақ түсті ұнатады және осы түстің болуын жалғастыру үшін селекция жасайды, кейбіреулері оны тұқым стандартына енгізуге лоббилейді, ал басқалары жаңа тұқым құруды ұсынады. Болашақта генетикалық тестілеулер осы түстердің қайсысы денсаулық проблемаларымен байланысты екенін және қайсысы емес екенін көрсете алады, бұл тұқым стандарттарын өзгертуге әкелуі мүмкін. Басқа тұқымдар, мысалы, Flat coated Retriever үшін тек қара және бауыр түсі қабылданады, ал сары дисквалификацияға алып келеді.
Since dogs have enormous variation in their appearance, what is or is not considered desirable or undesirable depends on the individual breed's appearance and historical background (what kind of work it was bred to do). Individual breed clubs, whose members write the breed standard for their breed, decide which aspects of appearance and temperament that breeders should work towards eliminating in the breed. Those undesirable aspects of appearance and temperament are called faults. What constitutes a fault may differ from breed to breed. For example, an aloof and somewhat aggressive temperament might be suitable for a livestock guardian dog, but would be a completely unacceptable fault in a lap dog. Faults may be serious enough to require disqualification in a conformation show, eliminating the dog from winning a championship in conformation, or they may be minor, to be measured by the judge against the dog's good qualities. Some breed standards are punctilious in the extreme, spelling out exactly what constitutes a fault in every part of the animal, and the degree to which each fault must be penalized. Some are more loosely written, leaving more open to interpretation by the judge, or not describing an attribute at all, which leaves the matter up to the individual judge's opinion. Some breed standards states that a particular fault is to be penalized to the degree of the severity of the fault, leaving the exact determination up to the judge. Definitions which are open to human interpretation cause much ill will at conformation shows when exhibitors disagree with the decision of the judge, despite the fact that the fanciers hire the judges and pay entry fees for the judge's opinion of their breeding stock. For example, most breed standards list a ‘scissor bite’ as the correct one. A level bite, an under bite or an overbite may be considered faults, depending on the breed standard description. In a conformation show, the judge must decide the degree of severity of the faulty bite, and therefore how much the dog must be marked down in relation to other dogs. However, some breed standards describe only a level bite as acceptable; other breed standards accept the scissor bite. The all breed judge must know which bite is or is not a fault for each breed that he or she judges. A given coat colour may be acceptable, it may be preferred, it may be the only acceptable colour, or it may be a fault. Sometimes these colours change over time, often after much in fighting and bitterness. For many years, the only acceptable coat pattern in a Dalmatian was white with black spots, very recently liver spots have been accepted as a variant, but black still appears to be the preference of most. However, other colors like with lemon, blue, brindle and tricolor spots are disqualified. A black German Shepherd Dog is penalized; a white GSD is disqualified, as the color is believed to be linked to deafness and other serious health problems. Many GSD fanciers like the white colour and continue to breed for the white coat; some lobby for its acceptance into the breed standard, others argue for the creation of a new breed. In the future, genetic testing may show which of these variants in color are actually linked to health problems and which are not, which may lead to modification of the breed standards. Other breeds such as the Flat coated Retriever only black and liver are acceptable, but yellow is a disqualification.
Жұмысшы иттер
Жұмыс істейтін иттерге арналған тұқымдық стандарттар әдетте, жұмыс кезінде алған жарақаттарын көрсететін жарақаттар, сынған тістер немесе басқа да зақымдар конформация көрмесінде жазаланбайтынын көрсетеді (мұндай жарақаттар көбінесе "қадірлі жарақаттар" деп аталады). Австралиялық мал өріші иті және кейбір терьерлер осыған мысал келтіруге болады, олардың тұқымдық стандарттарында шабықтар конформациядағы кемшілік ретінде жазаланбайтыны нақты айтылған. Тұқымдық стандарттардың егжей-тегжейін және кемшіліктердің нақты анықтамасын тұқымдық клубтар шешеді және олар жиі қызу пікірталас тудырады. Кейде тіпті ең ұсақ бұрыштар да иелері мен өсірушілер арасында дау тудырады, бұл өз үй жануарларын өсіруді жоспарламаған қарапайым адамды таң қалдырады. Иттерді ұнататындар мұндай көрінеу маңызсыз қасиеттердің уақыт өте келе тұқымды өзгертуге қабілетті екенін айтады. Көбінесе жұмыс істейтін иттерді өсірушілер ең қатал болады, олар мода мен сәннің өзгеруінің көптеген тұқымдардың жұмыс істейтін иттерге тән қасиеттерін жоғалтуына әкелгенін, себебі сыртқы түріне баға беру жұмысқа қойылатын талаптарсыз жүзеге асырылады деп санайды. Кейбір тұқымдық клубтарда, мысалы Американың Джек Рассел Терьер Клубында, жұмысқа қабілеті мен денсаулығы тұқымдық стандартқа сәйкестіктен жоғары бағаланады. Дегенмен, тіпті JRTCA тұқымдық стандартында да иттің сыртқы түрлері ғана сипатталады, өйткені жұмыс сынақтары мен генетикалық сынақтар тұқымдық стандарттың шеңберінен тыс, ол иттің ДНК-сы емес, сипаттамасы болып табылады.
The breed standards for working dogs usually specify that scars, broken teeth or other damage that evidence injuries sustained during a working career (often termed ‘honourable scars and injuries') are not to be penalized in conformation showing. The Australian Cattle Dog is an example of this as are some terriers, where the breed standards specifically state that scars are not to be penalized as faults in conformation. Details of breed standards and precise definition of faults are decided upon by breed clubs and are often hotly debated. Sometimes even minute details are argued over by fanciers and breeders to a degree that would astound the average pet owner who never plans on breeding his or her pet. Fanciers note that such irrelevant seeming qualities have the capacity to change the breed over time. Often it is the breeders of working dogs who are the most vehement, pointing out that changes in fashion and fancy have led to what they see as a loss in working dog qualities of many breed that have show lines, through rewarding of external appearance without requirements for work. In some breed clubs, such as the Jack Russell Terrier Club of America, working ability and health are valued over conformation to the breed standard. However, even in the JRTCA breed standard only externally observed aspects of the dog are described, as working tests and genetic tests are beyond the scope of a breed standard, which exists as a description of the dog, not its DNA.