Кіріспе

АҚШ-тың 65-ші тас жолы (US 65) – АҚШ-тың оңтүстік және орталық-батыс аймақтарындағы солтүстік-оңтүстік бағытты тас жол. Бұл маршруттың оңтүстік ұшы Луизиана штатының Клейтон қаласындағы 425-ші АҚШ тас жолында орналасқан. Ал солтүстік ұшы Миннесота штатының Альберт Ли қаласындағы 90-шы және 35-ші Интерстейт тас жолдарының қиылысынан оңтүстікке қарай саналады. Айова штатындағы қазіргі және Миннесота штатындағы тарихи маршруттың бөліктері ежелгі Джефферсон тас жолымен сабақтасады.

Луизиана

65-ші АҚШ тас жолы Луизиана штатының Клейтон қаласынан басталып, солтүстікке қарай Су өткізбейтін, Сент-Джозеф және Ньюэллтон қалаларына дейін өтеді, бәрі де Тенсас округінде орналасқан. Ньюэллтон қаласында ол батыстан келе жатқан Луизиана штатының 4-ші тас жолымен қиылысады. Таллула қаласында ол 20-шы қарама жолмен (Interstate) қиылысады, ал осы қиылыстан шамамен 30 миль солтүстікке қарай Арканзас штатына кіреді.

Арканзас штаты

US 65 Арканзас штатының оңтүстік-шығыс бұрышына Луизиана штатының Гассоуэй қаласының солтүстігінен кіреді. Бұл нүктеден бастап Лейк-Виллидж, МакГи және Дюма қалалары арқылы солтүстікке қарай Арканзас штатының Ұлы өзен жолының бөлігі ретінде белгіленеді. Ұлы өзен жолы шығысқа қарай US 165 тас жолымен жалғасады, ал US 65 Пайн-Блафф қаласына дейін солтүстік-батысқа қарай созылады. US 65 бастапқыда Пайн-Блаффқа Хардинг авенюімен солтүстік-батысқа қарай кірді, Огайо көшесімен солтүстікке бұрылып, содан кейін қала орталығынан 5-ші және 6-шы даңғылдар арқылы батысқа қарай өтті, солтүстік бағыттағы қозғалыс 5-ші даңғылды, ал оңтүстік бағыттағы қозғалыс 6-шы даңғылды пайдаланды, кейін қала орталығының батысында 6-шы даңғылда бірікті. Тас жол Блейк көшесімен солтүстікке бұрылып, қазір Арканзас тас жолы 365 деп аталатын Долларвей жолымен Уайт-Холл қаласына дейін солтүстік-батысқа қарай созылды. Кейіннен US 65 Пайн-Блаффтың солтүстік жағындағы айналма жолға көшірілді, ол Downtown Expressway деп аталды. Пайн-Блаффтың оңтүстік жағында 530-шы мемлекетаралық айналма жолы аяқталғаннан кейін US 65 530-шы мемлекетаралық тас жолымен қайта бағытталды, ал Downtown Expressway US 65 Business деп тағайындалды. Пайн-Блафф пен Конвей арасындағы бастапқы US 65 қазір Арканзас тас жолы 365 деп белгіленген. US 65 бастапқыда Литтл-Рокке сол кездегі Конфедерация бульвары (қазір Спрингер бульвары) арқылы кірді, батысқа қарай Рузвельт жолына бұрылып, содан кейін солтүстікке қарай қозғалыс Скотт көшесімен (оңтүстікке қарай қозғалыс батысқа қарай бір блок қашықтықтағы Мейн-стриттен өтті), Арканзас өзенін US 67, US 167 және US 70 тас жолдарымен бірге Солтүстік Литтл-Роктегі Мейн-стрит көпірі арқылы кесіп өтті. Литтл-Рок тас жолы ақырында Мейн-стриттен батысқа қарай Бродвейге бес блокқа көшірілді, онда ол Бродвей көпірі арқылы Арканзас өзенінен өтті. Содан кейін ол 30-шы тас жолмен шығысқа қарай жылжыды. US 65 бастапқыда Солтүстік Литтл-Рокке Мейн-стрит көпірі арқылы кірді және Мейн-стрит бойымен солтүстікке қарай қозғалыспен жалғасты (оңтүстікке қарай қозғалыс батысқа қарай бір блок қашықтықтағы Мейпл-стриттен өтті), Мейн-стритке бірігіп, 18-ші көшеге бұрылып US 67 және US 70 тас жолдарынан бөлінді. Содан кейін тас жол темір жолдың шығыс жағымен солтүстік-батысқа қарай Перси Мачин драйвы бойымен және темір жолға параллель Конвей қаласына дейін созылды. Кейіннен US 65 батысқа қарай жылжыды, Бродвей көпірінен кейін Бродвейдің батысқа бұрылысына дейін, теміржол көпірінен өтіп, содан кейін Пайк авенюіне солтүстікке бұрылды. US 65 Солтүстік Литтл-Роктің Леви ауданына қарай жылжыған кезде, оның бағыты Пайк авенюі бойындағы темір жолдан шығысқа қарай ауысты, Парквей драйвінде солтүстік-батысқа бұрылып, қаланың Амбой ауданындағы бастапқы бағытымен бірікті. Кейіннен Левиден Амбойға дейінгі бөлік Макартур драйвы арқылы теміржолдың батыс жағына қайта көшірілді, ақырында оның бастапқы бағытымен бірікті. US 65 ақыры шығысқа қарай, қала орталығы арқылы 30-шы тас жолмен, содан кейін 40-шы тас жолмен Конвей қаласына көшірілді. US 65 бастапқыда Конвей қаласына Харкридер көшесі арқылы кірді, қазір Арканзас тас жолы 365 деп белгіленген жерде, онда ол қысқа уақытқа 64-ші АҚШ тас жолымен (Ок көшесі) бірге қала орталығы арқылы солтүстікке қарай өтті. Ақырында тас жол 40-шы мемлекетаралық тас жол бойында көшірілді, онда ол қаланың солтүстік жағында қаладағы Скайлайн драйвы арқылы өзінің бастапқы бағытына қосылды. US 65 солтүстікке қарай Гринбриер, Клинтон және Маршалл қалалары арқылы Тайлер Бенд маңындағы Буффало өзенінен өтеді. Харрисон қаласының оңтүстігінде, тас жол қысқаша 62/412-ші АҚШ тас жолымен бірге Харрисон қаласы арқылы солтүстік-батысқа қарай барады, содан кейін Bear Creek Springs жерінде 62/412-ші АҚШ тас жолынан бөлініп, Миссури штатына төрт жолақты тас жол ретінде жалғасады.

Миссури

US 65 Миссуриге Омаха, Арканзас және Ридждейл, Миссури аралығында кіреді. Төрт жолақты тас жол Холлистер мен Брэнсон арқылы Спрингфилд қалалық аймағына қарай жалғасады. Брэнсон аймағында US 65 автокөлік жолы ретінде салынған. Брэнсонның солтүстігінде Озарк тау жолы (автокөлік жолының жалғасы) және АҚШ 160-шы бағытымен тоғысқан жері бар. US 160-тан Хайлендвиллге дейінгі бөлік – US 65-тің бұрынғы бағыты (1960 жылдарға дейін). EE бағытының (Highlandville шығу орны) солтүстігінде US 65 қайтадан автокөлік жолы статусына ие болады. Спрингфилдте бұл автокөлік жолы Генри Роу Скрафттың құрметіне «Школьскрафт автокөлігі» деп аталады. Спрингфилдте АҚШ 60-шы бағыты және 44-ші мемлекетаралық автокөлік жолымен тоғысқан жерлері бар. I 44-ке қосылатын тоғысқан жерде NB 65-ті WB 44-ке қосатын көпір бар. АҚШ 60-шы (Джеймс Ривер автокөлігі) бағытындағы тоғысқан жерді қайта жаңарту жұмыстары жүріп жатыр. 2011 жылдың қыркүйегінде US 65 Спрингфилдте Interstate 44 және US 60 аралығында алты жолақты бөлінген автокөлік жолы болды. Бұл Оңтүстік-Батыс Миссуриде пайда болған алғашқы алты жолақты тас жол. Спрингфилдтен солтүстікке қарай төрт жолақты, мемлекетаралық емес тас жолға қайта оралады. Баффало қаласынан өтетін бөлікте автокөлік жолы екі жолақты болып, солға бұрылу үшін орталық жолаққа ие. Автожолдың бұл бөлігінде соңғы жылдары жаңартулар жасалды, мысалы, жол бойындағы жолақтар және қаланың солтүстік жағына дейін орталық бұрылыс жолағының ұзартылуы. Буффалодан Престонға дейінгі US 65 екі жолақты тас жол болып табылады, Престон қаласында US 54 бағытымен (төрт бағытты тоқтату орны) қиылысады. Варшавада автокөлік жолы Озарк көлінің батыс жағынан өтеді және Миссури 7-ші бағытымен қиылыста төрт жолақты, мемлекетаралық емес тас жолға айналады. Седалияда АҚШ 50-ші бағытымен қиылысу, ал Маршалл бұрылысында Interstate 70 және АҚШ 40-шы бағытымен тоғысқан жері бар. Маршалл қаласында төрт жолақты бөлік аяқталады, ал US 65 Айоваға дейін екі жолақты тас жол болып қалады. Уэверлиде US 24 бағытымен (Карроллтонға дейін жалғасады) қатар жүру басталады. Сондай-ақ Уэверлиде US 65 және US 24 Мезсури өзенін Уэверли көпірі арқылы кесіп өтеді. Солтүстікке қарай, жол Чиликотеде US 36 бағытын және Принстонда US 136 бағытын қиып өтеді. Автокөлік жолы Миссуриден Оңтүстік Лайнвиллден шығып, Айоваға кіреді.

Айова штаты

65-ші АҚШ тас жолы Лайнвиллден Айова штатына кіреді. Либерти орталығынан солтүстікке қарай, ол 69-шы АҚШ тас жолымен қиылысады. Екі тас жол Де-Мойн қаласының шекарасынан оңтүстікке қарай Айова 5 тас жолының қиылысына дейін бірге жүреді. U.S. 65 Де-Мойн қаласының айналасындағы сақина жолдың шығыс бөлігін құрайды. Тас жол Interstate 80 тас жолымен бір мезгілде бір миль (1,6 км) қатар жүреді, содан кейін оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа бағытталған жылдам тас жолға шығады. Бұл Дес-Мойн мен Маршаллтаунды байланыстыратын магистральдың бір бөлігі. Бондюранттың солтүстік-шығысындағы Айова 330 тас жолымен қиылысында U.S. 65 қайтадан екі жолақты тас жолға айналады. (Жылдам тас жол Айова 330 арқылы жалғасады.) U.S. 65 Кло қаласында U.S. Route 30 және Айова Фолс қаласынан оңтүстікке қарай U.S. Route 20 тас жолымен қиылысады. Ол Мейсон Сити қаласының оңтүстігінде 18-ші АҚШ тас жолын кесіп өтеді, содан кейін Нортвуд қаласының солтүстігінде штаттан шығады.

Миннесота штаты

65-ші АҚШ тас жолы Фриборн округінің Гордонсвилл қаласынан штатқа кіреді. Оның Миннесота штатындағы 35-ші тас жолымен алғашқы қиылысы Альберт Лиа қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан. Тас жол қаланың ішкі аумағына кіріп, қала орталығына жетеді, содан кейін 35-ші мемлекетаралық тас жолына қайта оралады. Миннесота штатындағы оның жалпы ұзындығы 14 миль (23 км). U.S. 65 – Миннесота штатындағы үш тас жолдың бірі, ол штат ішіндегі қолданыстағы мемлекеттік тас жолмен бірдей нөмірге ие, ал қалғандары – 61 және 169 тас жолдары. U.S. 65 тас жолының Миннесота бөлігі Миннесота заңдарының § 161.114 (2) тармағында 1-ші бағыттың бір бөлігі ретінде анықталған.

Тарих

1926 жылы құрылған кезде U.S. 65 жолы Сент-Пол, Миннесотадан Видалия, Луизианаға дейін созылды. 1930 жылдары жол қысқа мерзімге Миннесота штатының Суон-Ривер өзеніне дейін белгіленді. Оның қазіргі соңғы нүктелері 1980 жылы Миннесотада 35-ші қалааралық автожолмен қатар жүретін бөлігі алынып тасталғанда анықталды. 2005 жылға дейін US 65 Миссисипи штатының Нэтчез қаласында U.S. Route 61 жолымен қиылысты. US 65 бұрын Нэтчезден Нью-Орлеанға дейін, US 61 жолымен бірдей бағыт бойынша созылған. 1926 жылдан 1934 жылға дейін Faribault, Миннесотадан Сент-Полға дейінгі алғашқы U.S. 65 жолы қазіргі Миннесота тасжолы 3-тің бағытымен жүрді. 1934 жылдан кейін U.S. 65 жолы қайта құрылып, Фарибольттан Миннеаполиске дейін қазіргі I 35/I 35W автожолының бағытымен жүрді. U.S. 65 жолының Бёрнсвиллден Миннеаполиске дейінгі бөлігі бастапқыда Линдал бульвары арқылы өтті. I 35/35W автожолы салыныс аяқталғаннан кейін де, U.S. 65 белгісі 1980 жылға дейін Миннеаполиске дейін сақталды. 1980 жылы Миннесотадағы U.S. 65 Interstate 35 автожолымен бірігіп, Миннеаполис қаласының орталық бөлігінде одан бөлініп, қаладан Орталық авеню бағытымен шықты. Миннеаполис қаласының орталық бөлігіндегі Вашингтон даңғылынан басталатын Миннесота тасжолы 65 Кембридж, Мора және Макгрегор қалалары арқылы солтүстікке қарай жүріп, Литтлфорк қаласындағы (International Falls қаласының оңтүстігінде) U.S. Highway 71 автожолымен қиылысады.

Миссисипи

2005 жылы АҚШ 65 тас жолы, белгіленген бағыты бойынша, Миссисипи штатындағы Нэтчез қаласындағы 61-ші АҚШ тас жолындағы оңтүстік аялдамасынан Луизиана штатындағы Клейтон қаласындағы қазіргі аялдамасына дейін қысқартылды. Осы қысқарту аясында 425-ші АҚШ тас жолы оңтүстікке қарай Нэтчез қаласына дейін ұзартылды. Заң бойынша, АҚШ 65 тас жолының Миссисипи штатындағы бөлігі Миссисипи кодексінің 65-3-3 тармағында былай анықталған: "АҚШ 65 тас жолы Нэтчез қаласындағы Миссисипи өзені көпірінің батыс жағынан басталып, шығысқа қарай 61-ші АҚШ тас жолына дейін созылады, содан кейін Вудвилл қаласының оңтүстігіндегі, Вилкинсон округіндегі Миссисипи-Луизиана штатының шекарасына дейін 61-ші АҚШ тас жолымен бірлесіп оңтүстікке қарай жалғасады."

Арканзас штаты

Орталық Арканзас арқылы ескі 65-ші тас жол (қазіргі 365-ші тас жол) Конвей мен Солтүстік Литтл-Рок арасындағы 40-шы тас жолынан тығыз өтеді. 1999 жылы Литтл-Рок пен Пайн-Блафф арасындағы 30-шы тас жолының бойындағы 74 шақырымдық 65-ші АҚШ тас жолының бөлігі 530-шы тас жол деп белгіленді. Алғашқы бағыт Солтүстік Пуласки округіндегі Паларм сағасынан басталып, темір жолмен бұрылып, қазіргі Ривер Плантация ауданынан өтетін бағытты ұстанды. Ол осы ауданда темір жолды кесіп өтіп, Батыс жағындағы, қазір Орталық жолы деп аталатын Мейфлауэр және Конвейге дейін темір жолдың бойымен жүрді. 1931 жылғы қайта құрылымдау, Паларм сағасынан Конвейге тікелей жол ашуға бағытталғандықтан, жол темір жолдың батысынан шығысына қарай жылды. Осының салдарынан, Арканзас штатындағы Мейфлауэр қаласы да жаңа бағытқа сәйкес келу үшін сәл жылды.

Миссури

1922-1926 жылдары Миссури штатындағы US 65 бағыты 3-тар жол болды. US 65 бастапқыда Брэнсон мен Спрингфилд қалалары арасында 248-тар және АҚШ 160-тар бағыттарымен жүрген. 3-тар жол бастапқыда Спрингфилд пен Престон арасындағы қысқарақ бағытпен жоспарланған, ал 71-тар жол Буффало арқылы созылған бағытпен салынбақ болған, бірақ 3-тар жол тез шығысқа қарай жылжытылып, 71-тар жолды өзіне қосты.

Айова штаты

1934 жылы оның оңтүстік Айовадағы Индианола мен Леон арасындағы жолы U.S. 69 арқылы алмастырылды, ол Лукас қаласы арқылы жаңа бағытқа өтті. 1939 жылы 65 тас жолы Де-Мойннің солтүстік-шығысына қарай жаңа бағытпен салынды. 1994 және 2002 жылдар аралығында Де-Мойн қаласының айналма автожолы салынды және U.S. 65 осы жаңа жолға көшірілді.