Кіріспе

Ойыншы бетінде бейнесі бар граммофондық дискілер – қара немесе түрлі-түсті винилден емес, ойнату бетінде бейнелер көрсетілген граммофондық (фонографтық) дискілер. Коллекционерлер әдетте «бейне дискі» терминін графикасы ойнатылатын шұңқырлы аймақтың кем дегенде бір бөлігіне дейін жететін дискілер үшін қолданады, осылайша оларды суретті таңбасы бар дискілерден (арнайы суреттелген және кейде өте үлкен таңбасы бар) және суретті артқы жағы бар дискілерден (тек ойнатылмаған бір жағында суреттелген) ажыратады.

Бастауы

1900 жылы канадалық "Berliner Gramophone" компаниясы шығарған бірнеше жеті дюймдік қара шелак пластинкаларының ойнату бетіне, пираттыққа қарсы шара ретінде "Мысық әмісі" (His Master's Voice) иті мен граммофонының белгісі әлсіз сызылып жазылған. Кейбір анықтамалар бойынша, бұл оларды сурет дискілері деп санауға мүмкіндік береді. "Бірінші" атанымы үшін күрескендерден бөлек, ең алғашқы сурет жазбалары дискі емес, төртбұрышты сурет пошта карточкалары болды. Олардың бетіне кішкентай, дөңгелек, мөлдір целлюлоид пластинкалар жабыстырылған. Мұндай карточкалар шамамен 1909 жылдан бастап қолданысқа енді. Кейін жазбалар ашық жабынмен қапталып, карточканың барлық беті суретпен жабылды. Бұл жаңа өнім идеясы ұзақ өмір сүрді. 1950 жылдары және винил дәуірінің соңына дейін бірнеше елде, көбінесе үлкен және туристік орындардың немесе жергілікті пейзаждардың жарқын түсті суреті бар сурет карточкалары шығарылды. Бұл және осыған ұқсас, ламинатталған қағаз немесе жұқа картоннан жасалған кішкентай сурет жазбалары (кейде журналдарға қоса берілетін немесе таңғы астық қораптарының артына жабыстырылатын) әдетте, рекорд дүкендерінде сатылатын немесе рекорд компанияларының жарнамалық сыйлықтары ретінде қолданылатын үлкен және берік дискілермен бірге жіктелмейді. Алайда, кейбіреулерінде танымал орындаушылардың жазбалары болды және қазір сол орындаушылардың жазбаларын жинаушылар оларды іздеп табуға құштар. 1920 жылдары тек қарауға және ойнауға арналған, пошта жәшігіне салмауға болатын үлкен сурет дискілері пайда болды. Олардың кең танымалдылығы 1930 жылдардың басында, бірнеше елдегі компаниялар оларды шығара бастаған кезде келді. Кейбіреулері музыкалық мазмұнына сәйкес келетін суреттермен немесе көркем туындылармен безендірілді, ал кейбіреулерінде жазылған әндері бар фильмдердің суреттері немесе жазылған музыкамен байланысы жоқ жарнамалар болды. Кейбір саясаткерлер мен популисттер осы дискілерді үгіт құралы ретінде пайдалану мүмкіндігін зерттеді. Адольф Гитлер мен британдық фашист Освальд Мосли әрқайсысы өздерінің арнайы сурет дискілерінде бейнеленді. Осы пластинкалардың көпшілігі жұқа пластик қаптамасы бар қарапайым картоннан жасалған, ал дыбыс сапасы нашар болды. Бірақ кейбіреулері берік және жақсы жасалған, тіпті қарапайым пластинкалардың дыбыс сапасынан асып түсті. Ал қарапайым пластинкалар әлі де шулы шелак қоспасынан жасалған. 1933 жылы АҚШ-тағы "RCA Victor" компаниясы картоннан жасалған бірнеше сурет дискілерін шығарды, бірақ олардың сапасына қанағаттанбады және жақсартылған нұсқасын жасауға кірісті. Суреттелген екі парақтың арасына қатты шелак ядролық дискі орналастырылды, содан кейін әр жағы жоғары сапалы мөлдір пластиктің қалың қабатымен жабылып, оған жазба басылды. Көптеген жазбалар сияқты, олар да 78 айналымда жазылды, бірақ бір нұсқасы 33⅓ айналымда жазылды – бұл жылдамдық арнайы мақсаттар үшін қолданылып, "Victor" компаниясы оны үйге енгізуге тырысқан, бірақ сәттілікке жете алмады. Бұл 33⅓ айналымдағы алғашқы және көп жылдар бойы жасалған жалғыз сурет дискісі болды. Бұл - қарапайым дискілерге қарағанда әлдеқайда қымбат, және өте аз сатылатын сәнді дискілер еді. 1930 жылдардың басында бүкіл жазба индустриясы әлемдік экономикалық дағдарыс пен радионың таралуынан зардап шекті, радио музыканы тегін ұсынып, кең таралды. Барлық түрдегі сурет дискілері осы қиындықтардың құрбаны болды.

1946 жылдан 1969 жылға дейін

Ұлы депрессия мен Екінші дүниежүзілік соғыс енді мұндай шағын еңбекқорлықтарға кедергі келтірмейтін болғандықтан, сурет дискісі 1946 жылы қайта пайда болды, Том Саффардидің Sav Way Industries Vogue Records шығара бастағанда. Vogues жақсы сапалы өнім болды, физикалық тұрғыдан 1933 жылғы RCA Victor-дің жақсартылған нұсқаларына ұқсас, бірақ олардың негізгі дискілері шелак емес, алюминийден жасалған. Виктор дискілері жоғары арт-деко стилінде, көбінесе қара және ақ түсті, бірақ сәндік безендірумен суреттелген. Vogue дискілерінде 1940-шы жылдарға тән коммерциялық иллюстрация мен пин-ап стилінде жасалған суреттер болды, олардың көпшілігі жарқыраған түсті, кейбіреулері драматикалық, кейбіреулері күлкілі, ал кейбіреулері мультфильмдік сипатта болды. Аудио сапасы заманауи стандарттар бойынша өте жақсы болды және оларда кәсіби таланттар болды, олардың көпшілігі жалпы жұртшылыққа танымал есімдермен таныстырылды, бірақ Vogue үлкен "хиттердің" болмауынан кемшілікке ұшырады. Жоғары деңгейдегі таланттар әдетте Mercury Records сияқты компаниялармен эксклюзивті келісімшарттар жасады, олар үшін Sav Way ерекше көзге түсетін, тыныш беті бар сурет дискілерін жасады, оларды Mercury тек радио диджейлеріне таратты. Vogue пластинкалары 1.05 АҚШ долларына сатылды, бұл әдеттегі он дюймдік 78 айналымды пластинкалардан елу пайызға қымбат болды. Түсті дискілердің жаңалығы бастапқыда қызығушылық пен сатуды қозғады, бірақ табысқа жету қиын болды және Vogue логотипі бар 100-ден аз каталогтық өнім шығарылғаннан кейін 1947 жылы жабылды. Американың Record Guild компаниясы 1940-шы жылдардың соңынан 1950-ші жылдарға дейін сатқан балаларға арналған сурет дискілері коммерциялық тұрғыдан сәтті және ұзақ өмір сүрді. Олардың ең танымал және белгілі нұсқалары иллюстрация стилі мен жоғары сапалы материалдарды пайдалану тұрғысынан Vogue пластинкаларына ұқсас болды, бірақ олардың диаметрі 7 дюйм, негізгі дискісі болған жоқ және әлдеқайда арзан бағада сатылды. Voco сияқты басқа компаниялар да балаларға арналған сурет дискілерін жасады. 1956 жылы таныстырылған Red Raven Movie Records балаларға арналған сурет дискісінің өте ерекше түрі болды. Оларда орталыққа орналастырылған он алты өзара байланысқан анимациялық кадрлар тізбегі болды және олар қысқа шпинделі бар айналмалы тақтада минутына 78 айналыммен ойнатылатын болды, оған шағын он алты айналы құрылғы, праксиноскоптың бір түрі орналастырылды. Жазбаны тыңдағанда, пайдаланушы әнге сәйкес келетін жоғары сапалы анимациялық мультфильмнің үздіксіз қайталануын көретін. Тек ең алғашқы Red Raven дискілері ғана, қапталған картоннан жасалған, бірақ металл жиегімен және шпиндель тесігінің сырғасымен нығайтылған, шынайы сурет дискілері болды. Кейінгі нұсқалары анимациялық графиканы тасымалдайтын өте үлкен таңбашаның айналасында жазылған лентамен, қатты түсті мөлдір емес, мөлдір немесе жартылай мөлдір пластиктен жасалған үлкен "сурет таңбашалары" болды. 1960 жылдары ұқсас өнімдер бірнеше елдерде түрлі брендтермен енгізілді: Франция мен Нидерландыда "Teddy", Италияда "Mamil Moviton" және т.б. Үлкен және қатты Виктор Vogue типіндегі сурет дискілері 1947 жылы Vogue жабылуынан бастап 1960 жылдардың соңына дейін АҚШ-та өте сирек шығарылды, бірақ осы жылдары Еуропада және Жапонияда француз "Saturnes" сияқты бірнеше сурет дискілері шығарылды.