Кіріспе

Америкалық кеме жасаушы
Британдық колониялық әкімші (1876–1947)

Сер Реджинальд Эдвард Стаббс (; 13 қазан 1876 – 7 желтоқсан 1947) – британдық колониялық губернатор, бір кезде Гонконг губернаторы болған. Ол Сейлон губернаторы қызметін атқарган кезде Брейскейлд оқиғасынан туған дауға себеп болды.

Ерте өмір және білім

Реджинальд Эдвард Стаббс 1876 жылдың 13 қазанында, тарихшы және Честер мен Оксфорд епискобы болған Уильям Стаббстің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Рэдли және Оксфордтың Корпус Кристи колледжінде білім алды. 1899 жылы «Lit. Hum.» пәнінен бірінші сыныптық диплом алды.

Ертедегі колониялық қызметтер

Ол 1900 жылы колониялық кеңсеге екінші сыныпты клерк ретінде кірді, соңынан 1907 жылдан 1910 жылға дейін бірінші сыныпты клерк міндетін атқарды, одан кейін тұрақты бірінші сыныпты клерк болып бекітілді. Сол жылы Стаббс Малайя түбегі мен Гонконгқа арнайы миссиямен жіберілді. 1912 жылы ол Батыс Африка жерлері комитетінің құрамына кірді, ал 1913 жылдан 1919 жылға дейін Цейлонның колониялық хатшысы қызметін атқарды.

Гонконгтың губернаторы

1919 жылы Гонконг губернаторы болып тағайындалды және 1925 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Стаббстың билік кезеңінде ереуілдер жиі болды, оның ішінде Гонконг экономикасына зор зиян келтіргендері де болды, мысалы, 1922 жылғы теңізшілер ереуілі және 1925 жылы басталған Кантон-Гонконг ереуілі. Стаббс 1923 жылдың ақпан айында Кантонға қайтып келгенге дейін Сунь Ятсен және оның жақтастарымен құрметті әңгімелер жүргізді. 1925 жылы Гонконг пен Кантон жұмысшыларының қатысуымен жалпы ереуіл болды. Ереуілшілер «теңсіз шарттарды» (Нанкин шарты, Пекин шарты және Жаңа аумақтардың жерді жалға алу шарты, олар Гонконгты британдық басқаруға мүмкіндік берді) жоюды талап етті. Сондай-ақ, ереуілшілер Гонконгтағы қытай жұмысшыларына жақсы қарауды сұрады. Бастапқыда Стаббс ереуілді заңды және күшпен басуға тырысты. Ол бұл ереуілді доктор Сунь Ятсен басқарған, колониялық үкіметті құлату мақсатындағы большевиктердің қастандығы деп есептеді, ал экономикалық мәселелерге назар бөлмеді. Ол ереуілді ұйымдастырған Қытай теңізшілер одағына тыйым салды және Сунь Ятсеннің отаршылдыққа қарсы мәлімдемелеріне байланысты доктор Сунь мен Кантондағы кеңестік әскери және саяси кеңесшілердің колонияға кіруіне тыйым салды. Бұл әрекеттер кері нәтиже беріп, 100 мыңнан астам қытай жұмысшысы Қытайға қайта оралды. Стаббс өзінің қытайлық кеңесшілерімен келісе отырып, колонияда кең таралған бала құлдығының түрі – муй цай мәселесінде консервативті ұстанымды ұстанды. Лондон оны оған бейімделгені үшін сынады. Стаббс жергілікті еуропалық қоғамнан Заң шығару кеңесін тікелей сайлау туралы бірнеше рет түскен ұсыныстарды қабылдамады, себебі жергілікті қытайлардың осындай құқықтардан айырылуы тәртіпсіздікке әкелуі мүмкін деп қорқыды. 1925 жылы Стаббс пен оның Отарлау хатшысы Клод Северн тәртіпсіздікті басуға сәтсіз болғандықтан және Гонконг экономикасына ауыр зиян келтіргендіктен қызметтерінен алынды. Кантондағы британдық бас консулы Джеймс Джеймисон олардың басшылығын сынап, оларды уақыттан тыс және қалыптан шыққан деп бағалады, қытай тілінде сөйлей алмайтындықтарын және республикалық Қытай туралы білімі жоқ екенін айтты. Стаббс 1920 жылы қызмет ішінде магистратура дәрежесін алды.

Ямайка және Кипр

Гонконг губернаторы қызметін атқарған даулы кезеңінен кейін Стаббс бір жыл өткен соң, 1926 жылы Ямайканың генерал-капитаны және бас губернаторы болып тағайындалды. Ол 1932 жылға дейін бұл лауазымды атқарды, содан кейін Кипрдің губернаторы және бас қолбасшысы болып тағайындалды. Ол 1933 жылға дейін бұл қызметте болды.

Цейлонның губернаторы

1933 жылы Стаббс отарлық қызметтегі соңғы лауазымына тағайындалды: Цейлон (Шри-Ланка) губернаторы және бас қолбасшысы.

Брейсгиртл ісі

1937 жылы ақ плантаторлар оны Марк Энтони Брейсигердлді – жұмысшылардың жағына өтіп, Ланка Сама Самажа партиясына (ЛССП) қосылған австралиялық плантаторды заңсыз депортациялау әрекетіне араласуға көндірді. Брейсигердлге 22 сәуірде депортация туралы бұйрық берілді және оған 48 сағат ішінде елді тастауға уақыт берілді, бірақ ол бұйрыққа бағынбай, жасырынды. Колониялық үкімет оны іздеуге кірісті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. ЛССП оны қорғау науқанын бастады. Сол жылы Прайс-паркте өткен 1 мамыр митингісінде «Бізге Брейсигердл керек – Стаббсты депортациялаңдар» деген плакаттар көрсетілді, сондай-ақ Стаббсты айыптау, оны қызметтен алу және депортация бұйрығын кері қайтару туралы резолюция қабылданды. 5 мамырда Мемлекеттік кеңесте ЛССП мүшелері доктор Н. М. Перера мен Филипп Гуннавардена, Брейсигердлді ішкі істер министрінің кеңесінсіз депортациялауға бұйрық бергені үшін губернаторға сенімсіздік білдірді. Министрлер кеңесі де халық пікірінің күшін сезіне бастады, нәтижесінде дауыс беру 34 дауысқа 7 қарсы нәтижесінде аяқталды. Сол күні Галле Фейс Гринде 50 мың адамдық митингі өтті, онда доктор Н. М. Перера, Филипп Гуннавардена және С. В. Р. Д. Бандаранайк Стаббсты айыптап сөз сөйледі. Брейсигердл осы митингіде сахнада күтпеген жерден пайда болды, бірақ полиция оны ұстауға мүмкіндік таппады. Олар оны бірнеше күннен кейін ұстады, бірақ habeas corpus талапнамасы берілді және іс бас судья сэр Сидни Абрахамс төрағалық ететін үш Жоғарғы Сот судьясынан тұратын алқа алдында қарастырылды. Округ бойынша ең белгілі азаматтық адвокат, дарынды Х. В. Перера Брейсигердлдің қорғауын тегін жүзеге асыруға келісті; Брейсигердл сотқа келген күні ол Корольдің кеңесшісі (KC) атанды. 18 мамырда сөз бостандығы құқығын пайдаланғаны үшін оны депортацияламау туралы шешім шығарылды, соның нәтижесінде Брейсигердл босатылды. Ал Стаббс осыдан кейін көп ұзамай зейнетке шықты.

Зейнеткерлік

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін бір жыл өткен соң Стаббс Батыс Үндістан Корольдік комиссиясының төрағасының орынбасары болды (1939 жылға дейін) және 1941 жылдан 1947 жылға дейін ар-ожданына байланысты наразылық білдіргендердің Солтүстік бөлімдік апелляциялық трибуналының төрағасы қызметін атқарды.

Жеке өмір

Стаббс 1909 жылы Марджори Стаббске үйленді. Олардың екі ұлы және бір қызы болды. Ол 7 желтоқсан 1947 жылы қайтыс болды.

Тану

Гонконг аралының шығыс бөлігіндегі Ортаңғы деңгейдегі Стаббс жолы оның құрметіне аталған. Шри-Ланка бокс сыйлығы – Стаббс қалқаны оның есімімен байланыстырылған.