Кіріспе

Британдық автокөлік өндіруші, ағылшын автокөлік өндірушісі Crossley Motors – Манчестерде орналасқан ағылшын автокөлік өндірушісі. Ол 1904 жылдан 1938 жылға дейін шамамен 19 000 автомобиль, 1926 жылдан 1958 жылға дейін 5 500 автобус және 1914 жылдан 1945 жылға дейін 21 000 жүк және әскери көлік құралдарын өндірді. Кроссли ағайындары, бастапқыда тоқыма машиналарын және резеңке өңдеу қондырғыларын өндірушілер, 1880 жылға дейін Otto ішкі жану қозғалтқышының лицензиялық өндірісін бастады. Компания 1903 жылы автомобиль өндіруді бастады, алғашқы жылы шамамен 650 көлік құрал жасады. Компания қозғалтқыш жасаушы Crossley Brothers компаниясының бөлімшесі ретінде құрылды, бірақ 1910 жылдан бастап жеке компанияға айналды. Автомобиль өндіруші ретінде құрылған болса да, олар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания қарулы күштеріне көлік құралдарының маңызды жеткізушісі болды, ал 1920 жылдары автобус өндіруге көшті. 1930 жылдары қайта қарулану кезінде автомобиль жасау азайды және 1936 жылы толығымен тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өндіріс қайтадан әскери көліктерге шоғырландырылды. 1945 жылы автобус өндірісі қайта жаңғыртылды, бірақ енді автомобильдер шығарылмады. Директорлар 1940 жылдардың соңында компанияның өздігінен өмір сүру үшін тым кішкентай екенін шешіп, AEC компаниясының сатып алуына келісті. 1958 жылы Crossley зауыттарында өндіріс тоқтатылды.

Шолу

Crossley Motors Ltd алғаш рет 1906 жылғы 11 сәуірде тіркелді (және 1910 жылы басқа компания нөмірімен қайта тіркелді) Crossley Brothers компаниясының көлік құралын өндіруші бөлімшесі ретінде. Бірінші автомобиль 1903 жылы Джеймс С. Критчлидің жобасы бойынша салынды, ол Daimler компаниясында жұмыс істеген және 1904 жылғы ақпанда Кристалл-Паласқа орналасқан Мотор Өндірушілер Қоғамының көрмесінде көрсетілді, бірақ бас компания осы жаңа машиналардың болашағын көріп, жеке компания құру қажет деп шешті. 1920 жылы Crossley Motors жақын орналасқан Avro фирмасының 50 000 шығарылған акциясының 34 283-ін (68,5%) сатып алды. Crossley Avro компаниясының автомобиль өндіру бизнесін иеленді, ал Avro әуе кемелерін өндіру жұмыстарын тәуелсіз түрде жалғастырды. 1928 жылы Crossley, Willys Overland Crossley кәсіпорнының зиянын өтеу үшін Avro компаниясындағы акцияларын Armstrong Siddeley компаниясына сатуға мәжбүр болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін директорлар компанияның өркендеу үшін жеткілікті үлкен емес екеніне келісіп, серіктес іздеді. Нәтижесінде 1948 жылы Associated Equipment Company (AEC) компаниясы оны сатып алды. AEC компаниясының бас компаниясы өзін Associated Commercial Vehicles деп атады, ал Crossley оның бөлімшесіне айналды. Crossley көліктерінің өндірісі Стокпорт зауытында 1952 жылға дейін жалғасты. Одан кейін өндіріс AEC дизайнындағы және автобус кузовтарындағы өзгерістерге ауысты, содан кейін 1958 жылы зауыт жабылып, 1959 жылы сатылды.

Көлік құралдары

Алғашқы автомобильдердің өндірісі шағын көлемде болды, бірақ 1909 жылдан бастап жаңа үлгілер енгізілгеннен кейін қарқынды дамыды. Сол жылы 20 ат күші (кейін 20/25 деп аталды) үлгісі ұсынылды және оны Әскери министрлік қабылдады, ал 1913 жылдан бастап Жаңа Корольдік әуе корпусына (RFC) тапсырыс берілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы RFC-нің жылдам кеңеюіне әкелді, және 1918 жылға қарай олардың құрамында 6000-нан астам көлік, оның ішінде қызметтік автомобильдер, тендерлер (жеңіл жүк көліктері) және жедел жәрдем машиналары болды. Кроссли 25/30 ат күші тендерлері Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде (1919-1922) Ирландиядағы британдық жартылай әскери полициясы ("Black and Tans" және қосымша дивизия) қолданды. Жаңа Ирландия еркін мемлекетінің Ұлттық армиясы оларды азаматтық соғыс кезеңі бойында әскер тасымалы үшін пайдалана берді, бірақ олар көп жұмыс істеді: бастапқыда жеткізілген 454 автомобильдің тек 57-сі 1926 жылға дейін пайдалануда болды, ал тағы 66-сы күрделі жөндеуден өтті немесе жөнделді. 20/25 үлгісі 1920 жылы Лондонның метрополитен полициясының жедел отрядына жеткізілген алғашқы көлік болды, олардың кейбіреулері радио жабдықтарымен жабдықталды. 1931 жылы дизельдік қозғалтқышта жұмыс істейтін 12 тонналық жүк көтергіштігі бар "Atlas" моделінен бастап ауыр жүк көліктерінің қатары жарияланды, бірақ зауыт автобустар мен әскери тапсырыстарға көшуге дайындалып жатқандықтан, олардың тек бірнешеуі ғана жасалды. 1936 жылдан бастап британдықтардың қайта қарулануымен байланысты әскери өндіріс қарқынды түрде өсті, алдымен "IGL" модельдерімен, ал 1940 жылдан бастап төрт дөңгелекті "FWD" шассисімен, трактор және жүк көлігі түрінде. 1945 жылға қарай 10 000-нан астам "FWD" көлігі жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін автобус индустриясы өркендеді, себебі соғыс кезіндегі шығындарды толықтыру қажет болды. Жаңа автобус шассилері ұсынылды, оның ішінде DD42 және SD42 модельдері, тиісінше екі қабатты және бір қабатты кузовтарға арналған. Кроссли Голландия үкіметімен жасасқан келісімшарт бойынша сол кездегі ең ірі британдық экспорттық тапсырысты жеңіп алды (150 толық SD42 автобусы және 775 шасси ғана). 1940 жылдардың соңында автобусқа тапсырыстар азайды және компанияның тәуелсіз өндіруші ретінде жалғастыруға тым кішкентай екені анық болды, сондықтан 1948 жылы олар AEC компаниясына сатылды. Соңғы Crossley шассисі 1952 жылы жасалды, бірақ кузов өндірісі Эрвуд Паркте 1958 жылға дейін жалғасты.