Кіріспе
Жабайы табиғатты және табиғи ортаны қорғау қайырымдылық қоры
Дорсет жабайы табиғат қоры (DWT) – Ұлыбританиядағы Дорсет графтығын қамтитын жабайы табиғат және табиғи ортаны қорғаумен айналысатын қайырымдылық ұйымы. Қор 1961 жылы «Дорсет табиғат зерттеушілер қоры» ретінде құрылды, мақсаты – графтықтың жануарлар дүниесі мен табиғи ортасын қорғау және сақтау. DWT – «The Wildlife Trusts» ұйымының құрамындағы 46 тәуелсіз жергілікті жабайы табиғат қорларының бірі. DWT штаб-пәтері Дорчестер қаласының солтүстігіндегі Бруклендс шаруашылығында орналасқан. Қорға қамқоршылар кеңесі басшылық етеді, құрамында 27 000 мүше, 65 қызметкер және 850-ден астам белсенді еріктілер бар. DWT-ның қазіргі төрағасы – Марк Киблвайт. Марк – Еуропаның жетекші топырақ ғалымдарының бірі және Кранфилд университетінің құрметті профессоры. Бұрынғы төраға Джо Дэвис, 20 жылдан астам сенімді тұлға, Джим Уайтпен бірге вице-төраға қызметін атқарады. Джим Уайт – Дорсеттегі «Natural England» ұйымының жетекші табиғаттанушысы және бұрынғы команда жетекшісі. Бұрынғы төрағалардың ішінде Ұлыбританиядағы ыстық жерлер жөніндегі жетекші сарапшылардың бірі, «Collins New Naturalist No. 72 Heathlands» кітабының авторы – профессор Найджел Уэбб және 2015 жылы Корольдің туған күніне орай Дорсеттегі табиғатты қорғауға қосқан үлесі үшін MBE орденімен марапатталған Тони Бейтс бар. Дорсет жабайы табиғат қорының бас атқарушы директоры – Брайан Близ, ол 2020 жылдың 1 сәуірінде тағайындалды, бұған дейін қысқа мерзімге бас атқарушы директор міндетін атқарған. Близ 1998 жылдан бері Дорсет жабайы табиғат қорында жұмыс істейді және қорда түрлі лауазымдарды атқарды, соңғы кезде Операциялар және даму директоры болып жұмыс істеді. Қордың жоғары сапалы табиғат резерваттарымен танымал, Дорсет жабайы табиғат қорының табиғатты қорғау, білім беру және қоғамдық серіктестік жұмысы белгіленген табиғат резерваттарынан асып түседі. DWT сонымен қатар консервациялық қызметкерлердің басшылығымен арнайы жобаларды жүзеге асырады, олар бүкіл графтықта ерікті мүшелер мен қолдаушылар топтарымен жұмыс істейді. Олар жануарлар дүниесінің тіршілік ету ортасын бақылауға және жақсартуға қатысады, бұл жұмыс тек ашық далалар, өзендер мен жағалау суларында ғана емес, сонымен қатар қалалық және қала маңындағы орталарда, шіркеулер мен жол жиектерінде де жүргізіледі. Қордың басты мақсаты – бүкіл Ұлыбританиядағы жабайы табиғат қорларымен бірлесіп, тірі ландшафттар мен тірі теңіздерді, жабайы табиғат дәліздерін, нектарға толы байланыстарды құру және дамыту. Тірі ландшафттар – адамдар мен жануарлар гүлдене алатын кең аумақтар. DWT сонымен қатар табиғат саябақтарын құру үшін серіктестіктерді біріктіруде жетекші рөл атқарады. Мұндай мысалдың бірі – Пул қаласының шетіндегі Хоулс Бей табиғат саябағы. Holes Bay Nature Park – DWT, Poole қаласы және Poole порты комиссиясының серіктестігі.
Шығу тегі
1950-1960 жылдары ұлттық және Дорсет округінде кең далалар, төмендіктер және басқа да табиғи орталар қысылған. Округтің шұңқырлы далалары он сегізінші ғасырдың ортасында 40 000 гектардан астам жерді құрап, 1960 жылға қарай шамамен 10 000 гектарға дейін азайды. Бортасты далалардың жоғалуы одан да күрт болды, өйткені кең аумақтар егістік жерлерге және астық егістеріне айналдырылды. Бұл жоғалтулар ғылыми тұрғыдан қызықты өсімдіктер мен жануарлардың табиғи мекендері жылдам жойылып бара жатқаны туралы үлкен алаңдаушылықты тудырды. Дорсет табиғатты қорғау қоры осы жағдайға жауап ретінде құрылды. Жаңа қорының тұңғыш отырысы 1961 жылғы 28 наурызда Дорсет округінің белгілі табиғатшы-тарихшысы, профессор Рональд Гудтың төрағалығымен өтті. 1961 жылы құрылғаннан бастап қорының негізін қалаушысы және сергегі Хелен Бротхертон болды, ол өмірінің соңына дейін Дорсет жабайы табиғат қорының Құрметті хатшысы, төрағасы және президенті қызметін атқарды.
Дорсет жабайы табиғат қоры және Браунси аралы
Мэри Бонэм Кристи Дорсет графтығының Пул-Харбор портындағы Браунси аралына ие болды, және ол көп жылдар бойы аралға кіруге тыйым салған. Іс жүзінде, арал табиғаттың күтіміне қалдырылған еді. 1961 жылдың сәуір айында Бонэм Кристи қайтыс болды. Осы оқиға Браунси аралын "құтқару" және оны "ұлтқа" жабайы табиғат қорығы ретінде сақтау жөніндегі шараларды бастады. Сонымен қатар, Дорсет жабайы табиғат қоры 1961 жылдың наурыз айында өткен құрылтай жиналысымен құрылып жатты. Арал мұрагерлік салығының орнына Ұлыбритания Қаржы министрлігіне (HM Treasury) тапсырылды, ал Қаржы министрлігі бұл активті иеліктен шығаруға кірісті. Дорсет жабайы табиғат қоры (кейін Дорсет табиғаттанушылар қоры) 100 000 фунт стерлингтік сұралған бағаны төлеуге шамасы келмеді. Алайда, Хелен Бротхертонның жетекшілігімен Ұлттық траст, Дорсет жабайы табиғат қоры, Скауттар қауымдастығы және Джон Льюис серіктестігі арасында келісім жасалды, онда әрқайсысы Ұлттық трастқа 25 000 фунт стерлинг көмектеседі, ол аралды сатып алады, ал қалған үш тарап "серіктес" ретінде өздерінің мүдделерін қорғайды. Бұл серіктестік уақыттың сынағынан өтті.
Қайта құтқару
2021 жылы траст Бере Регис, Дорсет маңындағы Court Farm фермасының 170 гектар жерін 3,8 миллион фунт стерлингке сатып алды, Дорсет кеңесі мен Борнмут, Крайстчерч және Пул кеңесінен алған 3,12 миллион фунт стерлингтік грантты пайдаланды, ал Дорсет жабайы табиғат қоры қажетті қаржының қалған бөлігін қамтамасыз етті. Кеңестерден алынған гранттың мақсаты Пул порты бассейніне нитраттардың ағынын азайту болды, ал гранттың бір шарты – жерді қарқынды және экологиялық зиян келтіретін шаруашылықтан шығару еді. Табиғи жаңару әдістерін қолдана отырып, траст жерді жабайыландыру процесін бастады. Бұл жобаға жергілікті қауымдастықтың еріктілері мен Бере-Регис ауылдық кеңесі үлкен қолдау көрсетті. Трастқа «Бізде билік бар» атты филантроп Джулия Дэвис сатып алуға көмектесті. Дорсет жабайы табиғат қорының мүшелерімен және жергілікті қауымдастықпен кеңескеннен кейін, аймақтың тарихы мен болашаққа деген ұмтылысын көрсете отырып, бұл жерге «Wild Woodbury» деген жаңа ат берілді.
Ұлы шөптесін
2013 жылы DWT Great Heath Living Landscape жобасын дамытуға жетекшілік етті, бұл жобаға Poole қаласы, The Erica Trust, Amphibian and Reptile Conservation (ARC), Poole Harbour Commissioners және Dorset County Council серіктес болды. Жоба Кенфорд иелігінен шамамен 1500 акр құрғақ дала және басқа да жаратылыс орталарын сатып алу мақсатымен басталды. Дамыту кезеңінде жобаға үш жылдық қолжетімділік және қатысу бағдарламасы, сондай-ақ серіктестердің меншігіндегі және басқаратын бірнеше нысандар қосылды. Жоба Heritage Lottery Fund қорынан 2,7 миллион фунт стерлинг көлеміндегі грант, серіктестерден, басқа да қаржыландыру ұйымдарынан және қоғамдық қайырымдылықтан жиналған 2,1 миллион фунт стерлингпен қаржыландырылды.
Табиғат парктері
Дорсет жабайы табиғат қорының басты бастамаларының бірі – табиғат парктерін құру. DWT табиғат парктерін жер иелері мен мүдделі тараптардың серіктестігі ретінде сипаттайды, олар белгілі бір ерекшеліктерімен және адамдар мен жануарлар әлемі үшін құндылығымен аймақты басқару үшін біріккен. Алғашқы табиғат паркі – Пул-Харборда орналасқан Хоулс-Бей табиғат паркі. Бұл серіктестікке DWT, Пул-Харбор комиссарлары және Пул қаласының әкімшілігі, сондай-ақ жергілікті кәсіпорындар мен қоғамдық ұйымдар кіреді. Хоулс-Бей табиғат паркі 2015 жылы ашылды. 2016 жылдың маусым айында ашылған Корф Бэрроус табиғат паркі – Дорсет жабайы табиғат қоры, Пул, Крайстчерч және Шығыс Дорсет кеңестері, амфибиялар мен рептилияларды сақтау қоры және Эрика қоры сияқты жер иелерінің серіктестігі. Жақсарту шаралары, көрсеткіштер мен ақпараттық тақталар Мұра лотерея қоры және SITA қоры (Қоқыс полигондары қоры) арқылы қаржыландырылды.