Кіріспе

Англия мен Шотландия арасындағы шекараның бір бөлігін құрайтын су айдыны – Солвей Фирт (Tràchd Romhra) – Англия мен Шотландия арасында, Камбрия (Солуэй жазығын қоса алғанда) және Дамфрис пен Галлоуэй арасындағы шекараның бір бөлігін құрайтын фирт. Ол Камбриядағы Уайтхейвеннің оңтүстігіндегі Сент Бис-Хедтен бастап, Дамфрис пен Галлоуэйдің батыс шетіндегі Галлоуэй Муллға дейін созылады. Мэн аралы да осы фиртке өте жақын орналасқан. Фирт Ирландия теңізінің бір бөлігін құрайды. Фирт жағалауы жазық далалар мен кішкентай таулармен сипатталады. Бұл негізінен ауылдық аймақ, көбінесе шағын ауылдар мен елді мекендер (мысалы, Повофвот) орналасқан. Жергілікті экономикада балық аулау, таулы мал шаруашылығы және егіншілік маңызды рөл атқарады, алайда туризм де қарқынды дамуда. Солвей Фирттің ағылшын жағалауының солтүстік бөлігі 1964 жылы ерекше табиғи сұлулық аймағы деп жарияланды және Солвей жағалауы деп аталады. Робин Ригг жел электр станциясының құрылысы 2007 жылы басталды. Фирт ішінде, жиі жылжып отыратын батпақты құмдардың болуына байланысты қауіпті болуы мүмкін тұзды және лайлы алаптар бар.

Жабайы табиғат

Фирт ауданында (оның бірі - Salta Moss) 600-нан астам ғылыми тұрғыдан ерекше қызығушылық тудыратын жерлер (SSSI) және Каерлаверк пен Камбриядағы ұлттық табиғи қорықтар бар. Камбрия жағында жағалаудың көп бөлігі ерекше табиғи сұлулық аймағы (AONB) деп жарияланды. Солвей жағалауының AONB-сы екі жеке бөлімнен тұрады: біріншісі Карлайлдың солтүстігінен басталып, Skinburness-ке дейін батысқа қарай созылады; екіншісі Бекфут ауылынан оңтүстікке қарай, Мовбрей және Аллонбиден өтіп, Кросканнбиге дейін жалғасады. 2013 жылы ұяшық құрт және көк мидияны қорғау жұмыстарының мақсаты ретінде белгіледі, ал Аллонби шығанағы (Солвей фиртінің құймасы) Теңізді қорғау аймағына үміткер ретінде қарастырылды.

Ұзақ қашықтыққа жүретін жол

53 миль (85 км) қашықтықтық, Анандейл жолы деп аталатын бұл жаяу жол Анандейл аймағынан, Моффат тауларындағы Анан өзенінің бастауынан Солвей фертке дейін созылады. Ол 2009 жылдың қыркүйегінде ашылды.

Тарих

"Солвей" атауы (1218 жылы "Суливад" деп жазылған) скандинавиялық текті, бастапқыда Эскмут қаласындағы лайлы жерлер арқылы өтетін бродының аты болған. Атаудың бірінші бөлігі, мүмкін, ежелгі норвеж сөзі "súl" – "бағана", Лохмабен тасына сілтеме жасайды, бірақ "súla" – "соландық қаз" деген мағынада да болуы мүмкін. 1876 жылдың 9 наурызында 79 тонналық француздық "St. Pierre" кемесі Блэкшоу жағалауында құлап, Нит өзені арнасының екі жағында кең жайылғандықтан, жоғалған деп жарияланды. 1869 мен 1921 жылдар аралығында сағаны Солвей түйіспелі темір жолы 1780 м (5850 фут) темір виадук арқылы кесіп өтті. Бұл жол Уайтхейвен аймағынан Ланаркширге темір кенін тасымалдау үшін салынды және Шотландияның Каледония темір жолымен қаржыландырылып, басқарылды. 1921 жылы табыссыздықтан тоқтатылған темір жолдан кейін, темір жол көпірі Шотландия тұрғындарына Англияға оңай өтуге мүмкіндік берді, онда алкогольдік сусындар аптаның жеті күні заңмен сатылатын. (Сол кезде Шотландияда жексенбі күндері алкоголь сатуға тыйым салынған еді.) Виадук 1931-1933 жылдары бұзылды.

Қауіптер

Қорғаныс министрлігі 1999 жылға дейін Дундреннан полигонындағы сынақ алаңынан Солвей-Фертке 6350-ден астам таусылған уран оқпағын атқан.

Танымал мәдениетте

Солвей-Ферт шығанағы фильмдер түсіру орны ретінде пайдаланылған. Мысалы, 1973 жылғы "The Wicker Man" фильмі Кирккюдбрайт және Вигтауншир жағалауындағы Бэрроу-Хед маңында түсірілген. 2019 жылдың шілде айында американдық Slipknot металл тобы осы шығанақтың атымен аталған "Solway Firth" әнін шығарды.