Кіріспе
Бұл химия саласындағы маңызды жарияланымдардың пәтерлік принцип бойынша ұйымдастырылған тізімі. Жарияланымның маңыздылығын анықтайтын факторлар: Жаңа тақырыпты қалыптастырушы – жаңа тақырыпты жасаған жарияланым. Тұрақты өзгеріс – ғылыми білімді маңызды түрде өзгерткен жарияланым. Әсер – әлемге елеулі әсер еткен немесе химияны оқытуға үлкен үлес қосып, маңызды нәтиже берген жарияланым.
This is a list of important publications in chemistry, organized by field. Some factors that correlate with publication notability include:
Topic creator – A publication that created a new topic. Breakthrough – A publication that changed scientific knowledge significantly. Influence – A publication that has significantly influenced the world or has had a massive impact on the teaching of chemistry.
Топтар теориясының химиялық қолданылуы
Ф. Альберт Коттон
Wiley, John & Sons, Incorporated, 1-ші басылым. 1963 ж., 3-ші басылым. 1990 ж. Сипаттама: Молекулалық симметрияны сипаттаудағы симметриялық топтардың қолданылуын және молекулалық қасиеттерді анықтаудағы олардың рөлін түсіндіреді. Маңыздылығы: Химия саласындағы көптеген мамандарға топтық теорияны таныстыру арқылы маңызды әсер етті.
Wiley, John & Sons, Incorporated, 1st Ed. 1963, 3rd Ed. 1990. Description: Explains the use of symmetry groups in describing molecular symmetry and its role in determining molecular properties. Importance: Significant influence by introducing group theory to a much wider group of chemists.
Органикалық емес және теориялық химия
Ф. Шервуд Тейлор және Х. М. Н. Х. Ирвинг
Хайнеман, 1-басылым, 1931 ж., 10-басылым, 1960 ж.
Heinemann, 1st Ed 1931, 10th Ed. 1960
Сипаттама: Өте озық және толыққанды, сол кезде белгілі болған барлық элементтерді қамтиды. Әлі ашылмаған немесе синтезделмеген барлық белгілі қосылыстарды сипаттаумен тараулар ұсынылған. Химияны элементтер мен қосылыстарды зерттеу ретінде қарастырады, кейінірек байланыс теориясы мен талдауға баса назар аудармайды. Маңыздылығы: Ағылшын тілінде сөйлейтін ғалымдар мен студенттердің көптеген буындарына шабыт сыйлап, оқытуға көмектесті.
Физикалық химия (Берри, күріш және Росс)
Р. Стивен Берри, Стюарт А. Райс және Джон Росс
Оксфорд университетінің баспасы, 1-ші басылым. 1980 ж., 2-ші басылым. 2000 ж.
Oxford University Press, 1st Ed. 1980, 2nd Ed. 2000
Сипаттама: Жоғары сынып студенттеріне немесе аспиранттарға арналған энциклопедиялық мәтін және анықтамалық материал. Маңыздылығы: Мықты зерттеушілердің жазған бұл ауқымды еңбегі қарапайым жүйелерден басталып, физикалық химияның күрделі құбылыстарына логикалық түрде көшеді. Алғашқы әдебиеттер кеңінен сілтеме жасалған, бұл жұмысты анықтамалық және оқулық ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Көптеген қазіргі зерттеу тақырыптары қарастырылған. Оның саланың толық және терең қамтылуы, сондай-ақ қазіргі заманғы тақырыптарды кеңінен қарауы, бұрынғы көшбасшы – Е. А. Моелвин Хьюздің мәтінін артта қалдырады.
Физикалық химиядағы әдістер (Шефер, Шмидт)
Rolf Schäfer, Peter C. Schmidt
Wiley‐VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, 2012
Wiley‐VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, 2012
Сипаттама: Физикалық химияда кеңінен қолданылатын әдістердің толық шолуы және олардың практикалық жақтары. Маңыздылығы: Бұл кітап студенттерге, магистрлік және докторлық диссертацияларын жазу кезінде көмектесу үшін арналған.
Тәжірибе жасаушылар үшін статистика: жобалау, деректерді талдау және модель жасау туралы кіріспе
Джордж Е. П. Бокс, Дж. Стюарт Хантер және Уильям Г. Хантер
John Wiley and Sons, Inc., 1-басылым 1978, 2-басылым 2005
Сипаттама: Екі жиын эксперименттік деректерді салыстыратын мысалдардан бастап, бұл мәтін дисперсияны және стандартты ауытқуларды есептеуді, еркіндік дәрежесін, нөлдік гипотезаны және Уильям Дж. Госсеттің ("Студент") t-тестісін түсіндіреді. Келесі тарауларда F-үлестірімдерін қолдана отырып, дисперсияның талдауы (ANOVA) және рандомизацияның маңыздылығы талқыланады, содан кейін блоктық және факторлық жобаларды қоса алғанда, статистикалық жобаланған эксперименттерді пайдалану қарастырылады. Кітап ең кіші квадраттардың регрессиялық талдауымен, жауап бетімен және механикалық модельдеумен аяқталады. Маңыздылығы: Классикалық химиядан дерлік толықтай айырылғанымен, бұл кез келген экспериментатор үшін шешуші нұсқаулық. Бұл әсіресе химиялық қосылыстардың, қоспалардың немесе басқа заттардың қасиеттерін немесе әсерлерін өлшейтін немесе зерттейтін кез келген химик үшін ерекше маңызды. Химиялық мысалдар аз болғанымен, Джордж Бокстың шәкірті Уильям Г. Хантердің химиялық инженерия саласында бакалавр және магистр дәрежесіне ие екенін және кітаптың түсініктерін химиялық зерттеулерге оңай қолдануға болатындай етіп жазылғанын атап өткен жөн.
John Wiley and Sons, Inc., 1st Edition 1978, 2nd Edition 2005
Description: Starting with examples comparing two sets of experimental data, this text explains variance and the calculation of standard deviations, degrees of freedom, the null hypothesis and the "Student's" t Test by William J. Gosset. Further chapters discuss the importance of randomization and the analysis of variance (ANOVA) using F distributions before delving into the use of statistically designed experiments including block and factorial designs. The book finishes with least squares regression analysis along with response surface and mechanistic modeling. Importance: Although almost devoid of classical chemistry, this is the definitive text for any experimentalist. This is particularly true for any chemist measuring or studying the properties or effects of chemical compounds, mixtures or other substances. Though chemical examples were few, it should be mentioned that co author William G. Hunter, George Box's protégé, had a Bachelor's and a master's degree in Chemical Engineering with the book written in such a manner that its concepts would easily apply to chemical investigations.
Полимер химиясының қағидаттары
Флори, Пол Дж. (1953) Корнелл университетінің баспасы. 1953, Сипаттама: Синтетикалық полимерлердің құрылымы және стереохимиясы, полимерлену кинетикасы, ерітіндідегі полимерлердің қасиеттері, тізбек өлшемдері талқыланады. Маңыздылығы: Полимер химиясы бойынша тұңғыш маңызды оқулық; органикалық және физикалық химия салаларын қамтиды. Полимерлердің физикалық химиясына зор үлес қосып, 1974 жылы Нобель сыйлығына ие болған химик жазған.
Cornell University Press. 1953, Description: Discusses structure and stereochemistry of synthetic polymers, polymerization kinetics, behaviour of polymers in solution, chain dimensions. Importance: First major text on polymer chemistry; presents both organic and physical chemistry aspects. Written by a chemist who made major contributions to the physical chemistry of polymers, for which he won the Nobel prize in 1974.
Су химиясы, табиғи сулардағы химиялық тепе-теңдіктер мен мөлшерлер
Стамм, Вернер және Джеймс Дж. Морган. Джон Уайли және Ұлдары, Inc., 1-ші басылым 1970, 3-ші басылым 1996,
Сипаттама. Бұл кітапта қышқыл-негіз тепе-теңдігі, карбонат химиясы, масса алмасу, комплекстеу, сорбция құбылысы, тотығу/тотығу-томендеу, коллоид химиясы және флокуляция/коагуляция сияқты пәннің толық спектрі қамтылған. Авторлар материалды термодинамика мен кинетиканың негізгі принциптеріне ерекше назар аударатын, негізгі қағидалардан бастап іздестіру тәсілімен ұсынады. Маңыздылығы. Бұл басылым қоршаған орта химиясы саласындағы ең көп сілтеме жасалған мәтіндердің бірі болып табылады. 1999 жылы Стумм мен Морган осы саладағы үлесі үшін Стокгольм су жүлдесін алды. Цитатада «Су химиясы» кітабы «негізгі кітап» деп сипатталды және ол «әлемнің барлық аймақтарында білім беруде қолданылады» делінген.
Description. This book covers the full spectrum of the discipline including acid/base equilibria, carbonate chemistry, mass transfer, complexation, sorption phenomenon, oxidation/reduction, colloid chemistry, and flocculation/coagulation. The authors generally present the material using a ground up approach that emphasizes fundamental principles of thermodynamics and kinetics. Importance. The publication is one of the most widely cited texts in environmental chemistry. In 1999, Stumm and Morgan received the Stockholm Water Prize for their contributions in the field. The citation specifically mentioned Aquatic Chemistry where it was described as a "seminal book" that is "used in education all over the world".
Хлорфторметанның стратосфералық тұнбасы: хлор атомдары катализаторлы озонның жойылуы
Марио Дж. Молина мен Ф. С. Роуленд, Nature 249, 810–812 (1974)
Сипаттама: Бұл мақала адам жасаған хлорфторкарбондардың салдарынан озон қабатының азаю қаупі туралы ескертті. Бұл қосылыстардың атмосферада ыдырауының негізгі себебі ультракүлгін сәулелердің фотолизі екені анықталды, бұл хлор атомдарын босатып, стратосфералық озонның жойылуын жеделдетеді және озон қабатын айтарлықтай кемітуге әкелуі мүмкін. Маңыздылығы: Химия саласындағы 1995 жылғы Нобель сыйлығының табыс сөзінде айтылғандай: «Осы жылғы химия саласындағы лауреаттардың талдаулары зор саяси және өнеркәсіптік әсер еткен. Олар үлкен, экономикалық тұрғыдан маңызды салаларда қабылдауға болмайтын экологиялық қауіптерді анық көрсетті».
Валенттілік және атомдар мен молекулалардың құрылымы
Гилберт Н. Льюис
Нью-Йорк, Химиялық каталог компаниясы, Inc., 1923. Сипаттама: Иондық және ковалентті байланыстарды (полярлы және полярсыз) қарастырады. Маңыздылығы: Ковалентті байланыс туралы қазіргі заманғы түсінікті – электрондық жұптардың ортақ пайдалануын – енгізген, сондай-ақ химиктің атомға тәжірибелік көзқарасын физиктер мен спектроскопистердің кванттық-механикалық көзқарасымен үйлестіруге тырысқан кітап. Бұл кітап Поллінгтің еңбектеріне қадамдық алғышарт саналады.
New York, The Chemical Catalog Company, Inc., 1923. Description: Discusses ionic and covalent bonding (polar and non polar). Importance: The book that introduced the modern concept of the covalent bond as the sharing of electron pairs, and tried to reconcile the chemist's empirical view of the atom with the physicist's and spectroscopist's quantum mechanical view. It could be considered a precursor to Pauling's books.
Кванттық механиканың химияға қатысты қолданбалары
Лайнус Паулинг, Э. Брайт Уилсон. Нью-Йорк, Лондон, «МакГроу Хилл» кітап компаниясы, 1935 жыл. Сипаттама: Кванттық механикаға классикалық және тамаша кіріспе. Маңыздылығы: Химиктерге кванттық механиканы енгізген ең алғашқы кітаптардың бірі. Оны бүгінгі күнге дейін көптеген адамдар құрметпен еске алады.
New York, London, McGraw Hill book company, 1935. Description: A classic and excellent introduction to quantum mechanics. Importance: One of the earliest books that introduced quantum mechanics to chemists. It remains well loved by many to this day.
Атомдар мен молекулалардың тығыздық-функционалдық теориясы
Р. Г. Парр және В. Янг, Оксфорд университетінің баспасы, Нью-Йорк, 1989. Сипаттама: Тығыздық функционалдық теориясының өте толық және ғылыми тұрғыдан терең зерттеуі. Маңыздылығы: Бұл тақырыпқа жақсы кіріспе, бірақ теорияның электронегативтілік сияқты бұрынғы химиялық ұғымдарға жаңаша көзқарас ұсынатынын көрсететін ерекше маңызы бар.
Oxford University Press, New York, 1989. Description: A very thorough and scholarly account of density functional theory. Importance: This is a good introduction to the subject, but has particular significance in the way it describes how the theory throws new light on old chemical concepts such as electronegativity.