Кіріспе

Американдық фармаколог және биохимик (1915–1974)

Эрл Уилбур Сазерленд кіші (19 қараша 1915 – 9 наурыз 1974) – Канзас штатының Берлингейм қаласында туған американдық фармаколог және биохимик. Сазерленд 1971 жылы «гормондардың, әсіресе адреналиннің әсер ету механизмін, екінші хабаршылар арқылы, атап айтқанда циклдік аденозин монофосфат немесе циклдік АМФ арқылы ашқандығы үшін» физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір және білім

Сазерленд 1915 жылғы 19 қарашада Канзас штатының Берлингем қаласында дүниеге келді. Алты баланың екінші кішісі болған ол анасы Эдит М. Хартсхорн мен әкесі Эрл В. Сазерлендтің тәрбиесінде өсті. Висконсин штатынан шыққан әкесі екі жыл Гриннелл колледжінде оқығанмен, кейін Нью-Мексико мен Оклахомада аграрлық өмір салтын ұстанды, содан соң отбасын өсіру үшін Берлингемге қоныстанды. Миссури штатының тумасы Эдит, «ханымдар колледжінде» медбикелікке оқыған. Отбасын асырау үшін Сазерлендтің әкесі құрғақ тауарлар дүкенін ашты, онда әр баласына жұмыс берді. Сазерленд бес жасында балық аулауды бастады, бұл оның өмірінің көп бөлігінде сүйіп ойнаған ойыны болды. Орта мектепте Сазерленд теннис, баскетбол және футбол сияқты бірнеше спорт түрлерімен айналысып, жақсы нәтижелер көрсетті. 1933 жылы, 17 жасында Сазерленд Канзас штатының Топека қаласындағы Уошберн колледжіне түсіп, ғылым бакалавры дәрежесін алуға кірісті. Коридің жетекшілігімен Сазерленд эпинефрин және глюкагон гормондарының гликогеннің глюкозаға ыдырауына тигізетін әсерін зерттеді. 1942 жылы Вашингтон университетін бітіргеннен кейін Сазерленд Екінші дүниежүзілік соғыста әскери дәрігер болып қызмет етті. 1945 жылы ол Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетіне оралды және Коридің зертханасында зерттеу жұмыстарын жалғастырды. Сазерленд ғылыми мансапты таңдауының себебін ұстазы Кориге байланыстырады, дәрігерлік практикаға барудың орнына.

Циклдық АМФ-ны табу

Коридің зертханасында жұмыс істеген кезде Сазерленд әріптестерінің көмегімен гликоген метаболизмінің механизміне қатысты бірнеше жаңалықтар жасады, бұл жылдар өткен соң оны циклдық АМФ-ның биологиялық активтілігін ашуға жеткізді. Коридің зертханасы бұрын гликоген метаболизмінің негізгі механизмін анықтаған еді, осыған орай олар физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Бұл төрт мақала LP-нің тазартылуын және оның бірнеше қасиеттерін талдауды көрсетеді. Біріншіден, LP ферментінің активтілігі фосфорлану деп аталатын процесте фосфат тобының қосылуына немесе алынып тасталуына байланысты екені анықталды. Циклдық АМФ-ны ашу және «екінші хабаршылар» туралы идея медицина әлемі үшін маңызды болғанымен, Сазерлендтің табыстары қиын сынақтар мен қателіктер арқылы қол жеткізілді. Біріншіден, Сазерленд пен Тед Ралл бауыр жасушаларының сахарозалық гомогенаты жасушаларын сау және көбейту үшін қажет деп сендірді. Ралл бұл тұжырымды митохондрияны зерттеу тәжірибесінен жасады, олар осы сахарозалық гомогенаттарға жақсы жауап берді; алайда, бұл сол кезде зерттелген мәселеге ешқандай қатысы болмады. Кейіннен бұл сахароза гомогенат үшін қажет емес екені анықталды және олар сахарозасыз эксперимент жүргізгенде тиімді нәтижелерге қол жеткізді. Екіншіден, Сазерленд бастапқыда тұтас жасушаның маңызды екеніне сенді және оның құрылымын бұзу ешқандай гормоналды әсер бермейді деп ойлады. Оның Милдред Райспен екі ұлы мен бір қызы болды. 1962 жылы Сазерленд алғашқы әйелінен ажырасты. Бір жылдан кейін, Вандербильт университетінде физиология профессоры болғаннан кейін, Сазерленд университеттің оқу ісі жөніндегі орынбасары Клаудия Себест Смитқа үйленді және олар Сазерлендтің өмірінің соңына дейін бірге болды. 1973 жылы Ричард Никсонмен Ұлттық ғылым медалімен марапатталды. Вандербильт 1997 жылы Сазерленд лекциясын ұйымдастыру арқылы және 2001 жылы Сазерленд фармакология кафедрасын құру арқылы Сазерлендті құрметтеді. Вандербильт факультетінің мүшесі Хайди Э. Хамм осы лауазымға тағайындалды және осы атақты қазірге дейін сақтап келеді.