Әуе спорты тарихы мен жарыстары

Кіріспе

Әуе спорты

Әуе жарысы – ұшақтар немесе басқа да әуе кемелерінің белгілі бір қашықтықта жарысатын мотор спортының бір түрі. Жеңімпаз ең аз уақытта келген, ең көп ұпай жинаған, немесе алдын ала белгіленген уақытқа ең жақын нәтиже көрсеткен болады.

Тарих

Бірінші «әуеден ауыр» әуе жарысы 1909 жылғы 23 мамырда Францияның Париж қаласының оңтүстігіндегі Порт-Авиация әуежайында өтті. Жарысқа төрт ұшқыш қатысты, екеуі старт алды, бірақ ешкім жарыстың толық қашықтығын аяқтамады; мұндай жағдай күтпеген емес, себебі ереже бойынша, егер ешкім жарысты аяқтамаса, ең алысқа ұшқан жеңімпаз болады. Он айналымның жартысынан астам қашықтықты басып өткен Леон Делагранж жеңімпаз деп жарияланды. 1909 жылғы 22-29 тамызда Францияның Реймс қаласында өткен Grande Semaine d'Aviation de la Champagne іс-шарасынан бұрын бірнеше шағын жарыстар ұйымдастырылды. Бұл сол дәуірдегі ең маңызды ұшақ жасаушылар мен ұшқыштардың, сондай-ақ танымал тұлғалар мен патшалық отбасы мүшелерінің қатысқан алғашқы ірі халықаралық ұшу оқиғасы болды. Бірінші Gordon Bennett Trophy жарысын Гленн Кертисс жеңіп алды, ол екінші орын алған Луи Блерионы бес секундқа басып өтті. Кертисс «Әлем чемпионы» атанды. АҚШ-тағы алғашқы әуе жарысы 1910 жылғы 10-20 қаңтарда Лос-Анджелес қаласының оңтүстігіндегі Домингуэз алаңында өткен Лос-Анджелес халықаралық әуе кездесуі болды. Іс-шараны ұшқыштар А. Рой Кнабеншу және Чарльз Уиллард ұйымдастырды, олар теміржол магнаты Генри Хантингтон мен Лос-Анджелес саудагерлері мен өндірушілер қауымдастығынан қаржы жинады. Уильям Рэндольф Херст оқиға туралы «Лос-Анджелес Экзаминатор» газетінде жариялады және газетін жарнамалық мақсатта ыстық ауа шарымен жалдады. Іс-шараға 43 қатысушы қатысты, олардың 16-сы көрінді. Сол жерде авиацияның алғашқы дамуына үлес қосып, әскери ұшқыш болған Джимми Дулиттл, он үш жасында алғашқы ұшағын көрді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары авиацияға қызығушылықтың артуы Еуропада көптеген әуе жарыстарының өткізілуіне әкелді, оның ішінде 1911 жылғы Еуропа айналымы жарысы, Daily Mail Circuit of Britain Air Race және Aerial Derby жарыстары бар. 1913 жылы алғашқы Шнайдер Трофи су ұшағы жарысы өтті. Соғыстан кейін жарыс қайта басталғанда, ол әуе ұшақтарының дизайнын, әсіресе аэродинамика және қозғалтқыш дизайнын жетілдіруде маңызды рөл атқарды және нәтижелері Екінші дүниежүзілік соғыстың ең жақсы ұшақтарында көрінді. 1919 жылғы 19 қазанда Армияның Трансконтинентальдық әуе жарысы 2700 мильді (4345 км) құрайтын Лонг-Айлендтен Нью-Йорк қаласынан Сан-Францискоға және кері бағыт бойынша басталды, бұл көптеген апаттарға әкелді, оның ішінде жеті адам қаза тапты (екісі жарысқа бара жатқанда). 48 ұшақтың 33-і континентті екі рет кесіп өтті. 1921 жылы АҚШ Ұлттық әуе кездесулерін ұйымдастырды, ол 1924 жылы Ұлттық әуе жарыстарына айналды. 1929 жылы «Пудер пуф дерби» деген лақап атпен белгілі әйелдер әуе дербиі Ұлттық әуе жарыстарының бір бөлігіне айналды. Ұлттық әуе жарыстары 1949 жылға дейін жалғасты. Кливленд әуе жарысы да маңызды оқиға болды. 1947 жылы барлық әйелдер арасында өткен құрлықаралық әуе жарысы, сондай-ақ Powder Puff Derby деп аталды, ол 1977 жылға дейін жалғасты. 1934 жылы Англиядан Австралияға дейін MacRobertson Air Race өтті, жеңімпаз де Гавиланд Comet ұшағымен C. W. A. Scott және Том Кэмпбелл Блэк ұшты. 1964 жылы Невада штатының фермері, ұшқышы және шексіз гидроұшақ жарыстарының чемпионы Билл Стид алғашқы Рено әуе жарыстарын Невада штатының Спаркс қаласы мен Пирамида көлінің арасында орналасқан Sky Ranch деп аталатын кішкентай лас жолақта ұйымдастырды. Ұлттық чемпионат әуе жарыстары көп ұзамай Рено-Стэд әуежайына көшірілді және 1966 жылдан бері әр қыркүйекте өткізіледі. Бес күндік шара 200 000-ға жуық адамды тартады және алты класс ұшақ үшін пилонмен белгіленген курстарда жарыстарды қамтиды: Unlimited, Formula One, Sport Biplane, AT 6, Sport және Jet. Сондай-ақ, онда азаматтық авиашоу, әскери ұшу демонстрациялары және үлкен статикалық ұшақ дисплейі бар. Басқа промоутерлер АҚШ пен Канадада пилон жарыстарын өткізді, оның ішінде 1965 жылы Лас-Вегаста, Ланкастер, Калифорния 1965 және 1966 жылдары, Мохаве, Калифорния 1970, 1971 және 1973–79 жылдары; 1971 жылы Кейп-Мэй, Нью-Джерсиде, 1971 жылы Сан-Диего, Калифорния, Майами, Флорида 1973 және 1979 жылдары, Мус-Джау, Саскачеван 1984 жылы; 1988 жылы Гамильтон Филд, Калифорния; 1990 жылы Даллас, Техас, 1990 және 1992 жылдары Денвер, Колорадо, 1993 жылы Канзас-Сити, 1994 және 1995 жылдары Финикс, Аризона, 2005 жылы Туника, Миссисипи. Америка Құрама Штаттары, Канада және Мексикадағы көптеген басқа орындарда Formula One және Biplane сыныптарының кішігірім жарыстары өтті. 1970 жылы американдық Формула 1 жарысы Еуропаға (Ұлыбритания, содан кейін Франция) экспортталды, онда АҚШ-тағыдай көптеген жарыстар өткізілді. Сондай-ақ 1970 жылы Калифорния 1000 әуе жарысы Мохаве әуежайында 66 айналымдық шексіз әуе жарысымен басталды, онда Дуглас DC 7 ұшағы болды, бір ұшақ контурды аяқтады. 2003 жылы Red Bull компаниясы Red Bull Air Race World Championship деп аталатын жаңа серияны құрды, онда бәсекелестер пилон жұптары арасында жеке ұшты, сонымен қатар белгіленген маневрлерді орындады. Көбінесе үлкен қалалардың жанындағы суда өткізілетін бұл спорт көптеген көрермендерді тартты және әуе жарыстарына деген қызығушылықты жаңартты. Алғашқы маусымда Австрия мен Венгрияда жарыстар өтті. 2019 жылы Red Bull компаниясы Red Bull Air Race World Championship жарысын жалғастырмау туралы шешім қабылдады. Aero GP пилон айналымында бірнеше ұшақ бірге жарысады және ол 2005 жылдан бері жыл сайын жарыс өткізетін Еуропада орналасқан. 2005 жылдың маусымында барлық қиындықтарға қарамастан және Рено әуе жарысы қауымдастығынан жаңа жарысты бастамау үшін қатты қысым көрсетілгеніне қарамастан, кәсіпкер Джефф Ландерс, Мемфис қаласының тумасы, Миссисипи штатының Туника қаласында Unlimited, T 6 және Sport сыныптарының қатысуымен Tunica Air Races ұйымдастырды. 2005 жылы өткен сәтті және қауіпсіз жарыстан кейін RARA бұл мотор спортының дамуына және 2006 жылғы жарысқа және Тусон, Аризонадағы жарысқа қарсы күресті. Параглайдинг немесе парамотор жарыстарын Parabatix Sky Racers ұйымдастырды, ол әлемдегі ең жақсы парамотор ұшқыштарынан тұрады. Алғашқы жарыс 2010 жылдың 4 қыркүйегінде Францияның оңтүстігіндегі Монтобан қаласындағы әуежайда өтті. Бұл кішкентай екі тактілі қозғалтқыштармен қуатталатын аяқтан ұшырылатын қатты қанаттар, бұл қалалық саябақтар немесе жағажайлар сияқты кішкентай жарыс алаңдарын ұйымдастыруға мүмкіндік береді, онда көрермендер ұшқыштарды жарыс кезінде жерге жақын пилонға ұшып келе жатқанда жақыннан көре алады. 2021 жылдың қарашасында екі Airspeeder ұшағы арасында өткен алғашқы қашықтықтан басқарылатын eVTOL жарысы өтті. 2022 жылы қашықтықтан басқарылатын жарыс сериясы (Airspeeder EXA Series) 2022 жылы басталды, ал Zephatali Walsh алғашқы маусымның чемпионы атанды. Alauda Aeronautics компаниясы жасаған ұшақтар электрлі тік ұшып-қону (eVTOL) технологиясын пайдаланады және адамдармен басқарылатын болуы үшін жасалған.

The first 'heavier than air' air race was held on 23 May 1909 the Prix de Lagatinerie, at the Port Aviation airport south of Paris, France. Four pilots entered the race, two started, but nobody completed the full race distance; though this was not unexpected, as the rules specified that whoever travelled furthest would be the winner if no one completed the race. Léon Delagrange, who covered slightly more than half of the ten laps was declared the winner. Some other minor events were held before the Grande Semaine d'Aviation de la Champagne in 22–29 August 1909 at Reims, France. This was the first major international flying event, drawing the most important aircraft makers and pilots of the era, as well as celebrities and royalty. The premier event — the first Gordon Bennett Trophy competition — was won by Glenn Curtiss, who beat second place finisher Louis Blériot by five seconds. Curtiss was named 'Champion Air Racer of the World'. The first air race in the United States was the 1910 Los Angeles International Air Meet at Dominguez Field, just south of Los Angeles, from 10 to 20 January 1910. The event was organised by pilots A. Roy Knabenshue and Charles Willard, who raised funding from railroad magnate Henry Huntington, and the Los Angeles Merchants and Manufacturers Association. William Randolph Hearst carried coverage of the event in his Los Angeles Examiner, and hired a hot air balloon with a promotional parse touting his newspaper. The event attracted 43 entrants, of which 16 appeared. It was there that aviation pioneer and military pilot Jimmy Doolittle, then thirteen, saw his first airplane. In the years before the First World War, popular interest in aviation led to a large number of air races in Europe; including the 1911 Circuit of Europe race, the Daily Mail Circuit of Britain Air Race, and the Aerial Derby. In 1913, the first Schneider Trophy seaplane race was held. When the competition was resumed after the war, it was significant in advancing aeroplane design, particularly in the fields of aerodynamics and engine design, and would show its results in the best fighters of World War II. On 19 October 1919, the Army Transcontinental Air Race began along a 2700 mile (4345 km) route from Long Island, New York to San Francisco, California, and back, which would see widespread carnage; including seven fatalities (two en route to the race). Of the 48 aircraft that started, 33 would complete the double crossing of the continent. In 1921, the United States instituted the National Air Meets, which became the National Air Races in 1924. In 1929, the Women's Air Derby, nicknamed the 'Powder Puff Derby', became a part of the National Air Races circuit. The National Air Races lasted until 1949. The Cleveland Air Races was another important event. In 1947, an All Woman Transcontinental Air Race, also dubbed the Powder Puff Derby was established, running until 1977. In 1934, the MacRobertson Air Race from England to Australia took place, with the winning de Havilland Comet flown by C. W. A. Scott and Tom Campbell Black. In 1964, Bill Stead, a Nevada rancher, pilot, and unlimited hydroplane racing champion, organised the first Reno Air Races at a small dirt strip called the Sky Ranch, located between Sparks, Nevada, and Pyramid Lake. The National Championship Air Races were soon moved to the Reno Stead Airport, and have been held there every September since 1966. The five day event attracts around 200,000 people, and includes racing around courses marked out by pylons for six classes of aircraft: Unlimited, Formula One, Sport Biplane, AT 6, Sport, and Jet. It also features civil airshow acts, military flight demonstrations, and a large static aircraft display. Other promoters have run pylon racing events across the US and Canada, including races in Las Vegas, NV in 1965, Lancaster, CA in 1965 and 1966, Mojave, California in 1970 71, and 1973–79; at Cape May, NJ in 1971, San Diego, CA in 1971, Miami, FL in 1973 and 1979, Moose Jaw, Saskatchewan in 1984; Hamilton Field, California, in 1988; at Dallas, TX in 1990, in Denver, CO in 1990 and 1992, in Kansas City in 1993, in Phoenix, Arizona in 1994 and 1995; and in Tunica, Mississippi in 2005. Numerous other venues across the United States, Canada, and Mexico have also hosted events featuring the smaller Formula One and Biplane classes. In 1970, American Formula One racing was exported to Europe (Great Britain, and then to France), where almost as many races have been held as in the U. S. A. Also in 1970, the California 1000 Air Race started at the Mojave Airport with a 66 lap unlimited air race that featured a Douglas DC 7, with one aircraft completing the circuit. In 2003, Red Bull created a series called the Red Bull Air Race World Championship, in which competitors flew individually between pairs of pylons, while performing prescribed manoeuvres. Usually held over water near large cities, the sport has attracted large crowds and renewed media interest in air racing. The inaugural season had stops in Austria and Hungary. In 2019, Red Bull decided not to continue the Red Bull Air Race World Championship. Aero GP has multiple aircraft racing together pik around pylons, and is based in Europe where it has held an air race each year since 2005. In June of 2005 against all odds and extreme pressure from the Reno Air Race Association not to start another race, entrepreneur Jeff Landers, a Memphis native, organized the Tunica Air Races in Tunica, Mississippi with Unlimited, T 6, and Sport classes represented. After the successful and safe race in 2005 RARA fought any and all efforts for the growth of this motorsport and any effort for a 2006 race there and one in Tucson Arizona. Powered paragliding or paramotor races have been organised by the Parabatix Sky Racers made up of the world's top paramotor pilots. The first occurring on 4 September 2010 in an airfield in Montauban, Southern France. These are foot launched ram air wings powered by small two stroke engines, and allow for much smaller race venues such as city parks or beaches, where the audience can see the pilots up close as they carry out spectacular manoeuvres swooping close to the ground pylons during the race. In November 2021, the first remotely piloted eVTOL drag race between two Airspeeder craft took place. In 2022, The remotely piloted racing series (Airspeeder EXA Series) began in 2022 with Zephatali Walsh named as the inaugural season champion. The aircraft, built by Alauda Aeronautics, use electric vertical take off and landing (eVTOL) technology and are designed to be crewed by human pilots.

Әуе жарыстары

жарыстар1жарыс сипаттамалары, санкциялайтын органАэро GP2005пилон жарыстары, қосымша дисциплиналарAir Race Classic1977Барлық әйелдер арасындағы әуежарыс, жылдамдығы шектеулі ұшақтармен; бағыттар жыл сайын өзгереді, кемінде 2100 NM, 4 күн ішінде аяқталады; бұрын All Women's Transcontinental Air Race (AWTAR) деп аталған, ол өз кезегінде Powder Puff Derby деп танымал болған, 1929 жылғы алғашқы әйелдер әуе дербиінен кейін құрылған. Air Race 1 World Cup2014пилон жарыстары, 8 ұшақ бірге, бірінші финиш сызығын кесіп өткен жеңіске жетеді Air Race E 2020 Airbus демеушілігімен, Air Race 1 сияқты, бірақ эксперименталды электрлік ұшақтармен Airspeeder2022eVTOL жарыстары, эксперименталды электрлік ұшақтармен, бір және екі ұшаққа арналған цифрлық трассалар. British Air Racing Championship1952жылдамдығы шектеулі әуежарыстарRoyal Aero Club Records Racing and Rally AssociationЕуропалық әуежарыс чемпионаты2000жылдамдығы шектеулі әуежарыстарRoyal Aero Club Records Racing and Rally AssociationHayward Air Rally1965навигацияны және отынды жоспарлаудағы шеберлік жарысы, Хайвардтан басталады, Калифорния (KHWD), бағыттар жыл сайын өзгереді. Parabatix Sky Racers2010парамотормен дәлдік әуежарысы, пилон жарысы, интерактивті жердегі кедергілер, бір және екі ұшаққа арналған. Ұлттық Чемпионат Әуежарысы / Рено Әуежарысы1964шектеусіз сыныптағы пилон жарысы, сондай-ақ Формула 1 класын қамтиды Рено Әуежарыс қауымдастығыSchneider Trophy1981жердегі ұшақтар, түпнұсқа жарыстардың қайта жаңғыртылуыRoyal Aero Club Records Racing and Rally Association

Сыныптар

Ұшақты белгілі бір типке немесе конструкцияға шектеу ұшқыштардың шеберлігіне баса назар аударатын бәсекелестік тудырады. Әуе жарыстары, мысалы, Рено әуе жарыстары, бірнеше сыныптар немесе ұшақтарды қамтиды. Оларды жарысты ұйымдастырушы немесе санкцияланған ұйым белгілей алады. Кейбір әуе жарыстары бір сыныпқа ғана шектеледі. Рено жарыстарында қолданылатын сыныптар келесідей:

сынып, алғашқы жарыс, негізгі сипаттама, трасса, санкциялайтын ұйым
T 6 Air Racing, 1946, T 6/Harvard/SNJ, P&W R 1340 AN 1 қозғалтқышымен, пилон, Biplane Air Racing, 1964, қозғалтқыштары, көбінесе Pitts Special, пилон, Кәсіби жарыс ұшқыштары қауымдастығының екіұшақтық бөлімі
Formula One Air Racing, 1970, қозғалтқыш, пилон, Fédération Aéronautique Internationale (FAI)
Formula V Air Racing, 1972, Volkswagen қозғалтқышы, пилон, (тоқтатылған) Спорттық сынып жарысы, 1998, эксперименталды поршеньді қозғалтқышпен жабдықталған ұшақ, 1000 кубтық дюймға дейінгі қозғалтқышы бар және 200 миль/сағат ең төменгі біліктілік айналымы жылдамдығы бар, пилон, Sport Class
Unlimited Air Racing, 1964, әдетте стандартты немесе модификацияланған Екінші дүниежүзілік соғыс ұшақтары, мысалы, P 51 Mustang, F8F Bearcat, Hawker Sea Fury, пилон, Ұлттық әуе жарысы тобы (NAG)
Jet Air Racing, 2002, L 39, L 29 Provost, Iskra және de Havilland Vampires, пилон, Racing Jets, Inc.