Кіріспе

Пауль Нойман (1839 - 2 шілде 1901) - американдық саясаткер, Калифорния және Гавай корольдігіндегі заңгер және дипломат.

Өмірбаян

Пруссияда туып, білім алған Нейман және оның егіз інісі Эдвард 1854 жылы Калифорнияға көшіп келді. Ағайындылар алтын кендерінде жұмыс істеді, онда Пауыл аяғын сындырып алды. Кейін Эдвард Нью-Орлеанға, ал Пауыл Сан-Францискоға көшті. Ол шамамен 1864 жылы Калифорнияда заңгер болды және Калифорния штатының Сенатына Сан-Францискодан үш рет сайланды.

Гавайи

Ол Калифорниядағы Гавайиден қантты тазарту монополиясын сақтап қалған неміс-американ Клаус Шпрекельс (1828-1908) үшін жұмыс істеді. Ньюман Гавайи корольдік әулетімен кездесті, олар Калифорнияға келіп, Спрекельспен көңіл көтереді. Нойман 1882 жылы қарашада Сан-Франциско округінің АҚШ Өкілдер палатасына Калифорнияның Республикалық партиясының кандидат болды. Алайда, «Сан-Франциско Хроникал» газеті оған «қантқа малынған кандидат» деп шабуыл жасады, оның Спрекельс пайдаланатынын мәлімдеді және сайлауда жеңілді. 1883 жылы Нойман Гавай аралдарына Спрекельстің заң кеңесшісі ретінде келді, ол қазір «Хоналулу Адвертизер» газетінің баспашысы болды, алдымен күзде қысқа сапармен. Ол Гавай аралдарындағы алғашқы еврей басшыларының бірі болды, бірақ кейінгі жылдары ол көбірек секулярлық өмір сүрді және балаларын еврей дінінде тәрбиелемеді. Король Давид Калакауа және үкіметтің басқа мүшелері өмір сүру үшін Спрекельден қарыз алды. Қайтып оралғаннан кейін бірнеше күн ішінде Нойман адвокаттыққа қабылданды және 1883 жылдың 14 желтоқсанында Гавай Корольдігінің бас прокуроры және Калакауаның құпия кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 1884 жылы Нойман корольдік заң шығарушы орган мен денсаулық сақтау кеңесінің дворяндар палатасына тағайындалды. Ол 1884 жылы Мексикаға елші болып қызмет етті және 1885 жылы Сан-Францискода консулдық кеңсе ашуды зерттеді. Гавай Корольдігінің жаңа 1887 жылғы Конституциясына сәйкес, дворяндар палатасы сайланатын лауазымға айналды, сондықтан ол 1892 жылғы сайлауда тағы бір сессияда жеңіске жеткенге дейін орнын жоғалтты. Нойман 1893 жылы Гавай Корольдігі құлатылғаннан кейін патшайымның жеке адвокаты болды. Ол Вашингтонға төңкеріске қарсылық білдіру және монархияны қалпына келтіру үшін жіберілді. «Адвертизер» газетінің редакциялық мақаласы оны ренжіткеннен кейін, Нойман (ағаш аяғы бар) 1893 жылдың желтоқсанында жаңа редактор Генри Нортроп Каслға (Самуэль Нортроп Каслдың ұлы) таяғымен шабуыл жасады. Ол Лилиуокаланиді және басқа тұтқындарды әскери трибуналда қорғады. Ол Лилиуокаланиге ресми түрде орнынан бас тартуды ұсынды, ол солай жасады, революционерлер кешірілді. Аудандық судьялық қызмет ашылғанда, ол одан әлдеқайда жас Уильям Стэнлиге ауыстырылды. 1898 жылы аралдар АҚШ-қа қосылғаннан кейін ол жағдайға көбірек бейімделіп, Гавайиден АҚШ Жоғарғы Сотының алдында жұмыс істейтін алғашқы адвокат болуға өтініш берді. Ол Гавайидің патшалық жерлері заңсыз тәркіленді деп ойлады, бұл мәселе әлі де даулы. Ол мемлекеттік лауазымға ие болмағанымен, қоғам оны жергілікті масондық ложаның тостмастері және Гавайи адвокаттар қауымдастығының президенті болуға жеткілікті қабылдады. Ол 1900 жылы Гонолулудағы Ұлы Қытай қалашығының өртінде зардап шеккен көптеген қытай азаматтарын өкілдік етті. Ол 1901 жылдың 2 шілдесінде қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімінде ол «Гавай жеріне аяқ басқан ең дарынды адамдардың бірі» деп аталды. Ол Оаху зиратында жерленген.

Жеке өмір және өлім

Оның қызы Ева (1871–1921) Альфред Фаулермен (1860–1933) үйленді және Езра Паундтың досы болды. Ұлы Эдуард Нойман Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз академиясын бітірді (Калифорния конгрессмені Джулиус Кан ұсынған), бірақ 1904 жылғы 13 сәуірде «Миссури» кемесіндегі нысаналарға оқ ату жаттығулары кезінде өрттен қаза тапты. Ұлы Пол Нойманн кіші Эдинбург университетінде медицинаны оқыды және Лондонда тұрды. Нейманның әйелі Элиза да Лондонға көшіп келді, сондай-ақ Роберт Макдональд Бёрдке үйленген Лили Нейман да көшіп келді. Басқа қыздары Анита А. Нейман 1895 жылы Гонолулуде Герман Т. Фоккеге тұрмысқа шықты, ал Инез Софи Нейман 1891 жылы Уильям Ф. С. Хассонға тұрмысқа шықты, ол Мэриленд штатының Аннаполис қаласына көшіп кетті.