Кіріспе
Гонолулу порты, Гавайи, АҚШ. Гонолулу порты, сондай-ақ Кулолия және Ке Ава О Ку деп те аталады, Гонолулу қаласы мен Гавай штатының басты теңіз порты болып табылады. Осы порттан бастап Гонолулу қаласы мен округі Оаху аралының қазіргі тарихында сыртқа қарай дамып, қалалық құрылысқа ие болды. Оған Sand Island-тағы Matson, Inc. порттары да кіреді.
Honolulu Harbor, also called Kulolia and Ke Awa O Kou and the Port of Honolulu, is the principal seaport of Honolulu and the State of Hawaii in the United States. From the harbor, the City & County of Honolulu was developed and urbanized, in an outward fashion, over the course of the modern history of the island of Oahu. It includes Matson, Inc. harbors on Sand Island.
Тарих
Археологиялық зерттеулер 1100 жылға дейін Гонолулу портының маңындағы аймақта қарқынды адам қызметі болғанын көрсетеді. Гонолулу портына алғаш рет кірген еуропалық кеме – британдық сауда кемесі «Кинг Джордж»-дың қайық болды. 1786 жылдың 12 желтоқсанында бұл қайық портқа кірді, оны достық қарым-қатынаста болған гавайилік дін қызметкерінің қызметшісі Тованооха басқарды, ал команданы Мистер Хейвард басқарды. 1794 жылы капитан Уильям Браун басқаратын британдық «Баттерворт» кемесі «арқалап» портқа кірді. Кеме экипажы оны капитанның наразылығына қарамастан «Браунның гавані» деп атады. Капитан Браун портты «Fair Haven» деп атауын талап етті, бұл атау гавайилік «Гонолулу» деген атпен мағынасы жақын. 1850 жылы Камехамеха III Гонолулуды Гавайи Корольдігінің ресми астанасы деп жариялады. Бұл жариялаумен бірге портты одан әрі дамытуға бағытталған бірқатар инвестициялар жасалды. Гонолулу порты Тынық мұхиты арқылы сандал ағашы, тері және кит аулау өнеркәсібі үшін маңызды портқа айналды. Гонолулу портына келген шетелдік кемелер патшалықтың қазынасына мол байлық әкеліп, гавайиліктердің тұрмысын жақсартты. Кейін британдықтар порт кіреберісін қорғау үшін бекініс салған. 1997 жылы Оаху және штаттың ең ірі және маңызды коммерциялық порты – Гонолулу порты болды. Гонолулу тарихи гавайилік қалаға айналып, әлемге әйгілі портының есесінен штат астанасына айналды. Қала атауы порттан алынған, ол штаттің корпоративтік және коммерциялық операцияларының орталығы болып табылады, сонымен қатар аралдың 884 000 азаматы үшін маңызды туристік орын. Порт Тынық мұхиты арқылы өтетін терең сулы кемелердің оңай өтуі үшін тереңдетілді. Шығарылған шлам жағалаудағы сулы жерлерге және батпақтарға құйылды, осылайша жаңа жер пайда болды. Қаланың орталық жағажайы дамыған сайын және жағажай бойындағы көптеген биік ғимараттар салынғанда, қазіргі жағажайдың бойында және Алакья көшесі мен Нимиц тас жолының жанындағы Алоха мұнарасына жақын доктарда пои-тоқмақтар, балық аулау құралдары және тіпті адам сүйектері сияқты ежелгі артефакттар табылған.
Статистика
Гонолулу портын Гавайи көлік департаментінің Порттар бөлімі басқарады. Гонолулу порты жыл сайын 11 миллион тоннадан астам жүк көлемін өңдейді. Гавайи қажетті тауарларының сексен пайызынан астамын импорттайтындықтан, бұл порттың қызметтері өте маңызды.
Алоха мұнарасы
1926 жылдың 11 қыркүйегінде, бес жылдық құрылыстан кейін, Алоха мұнарасы Хонолулу портының 9-шы тұғырында ресми түрде ашылды. Ол кезде Гавайидегі ең биік ғимарат болған Алоха мұнарасы кемелерге жол көрсетуші маяққа айналды. Ұстаздық мүсіні жыл сайын Нью-Йоркке келген мыңдаған көшпенділерді қарсы алғандай, Алоха мұнарасы да Хонолулуға келген мыңдаған көшпенділерді қарсы алды. Алоха мұнарасы ашылған кезде Хонолулу бай американдық және еуропалық отбасылар үшін танымал демалыс орнына айналған еді. Олар Алоха мұнарасына тоқтаған Matson лайнерлерімен саяхаттап, гавай музыкасымен, хула бишілерімен және лей гүлдерімен күтіліп алынды.
Алоха мұнарасы
1982 жылы Алоха мұнарасының жанында, бұрынғы патшалық кемежайда, Гонолулу портының тарихы мен оған қызмет көрсеткен салаларды көрсету үшін Гавай теңіз орталығы ашылды. "Фолс оф Клайд" тарихи сауда кемесі патшалық кемежайға тоқтатылған. 2002 жылы Гавай теңіз орталығы Бишоп мұражайының құрамына енді. Орталық 2009 жылы жабылды. 1994 жылы "Алоха Тауэр" сауда орталығы ашылды.
Болашақ Скайлайн темір жолы
Гонолулу портына бес Skyline станциясы қызмет көрсетеді: (Kalihi), (Kapalama), (Iwilei), (Chinatown) және (Downtown) 2031 жылы қала орталығының ашылуымен.