Кіріспе

Жазғы көлеңке – Калифорния жағалауында бұлттардың пайда болуы және температураның төмендеуімен сипатталатын ауа райы құбылысы. Бұл көбінесе маусым айында байқалатын, бірақ көктемнің соңы мен жаздың басында салқын температурамен бірге бұлтты аспанға алып келетін ауа райы үлгісі. Маусым айында ең көп кездеседі, бірақ оған жақын айларда да болуы мүмкін, сондықтан "Graypril", "May Gray", "No Sky July" және "Fogust" сияқты басқа да атаулар пайда болған. Калифорния ағысының салқын суының үстінде төмен биіктіктегі қабатты бұлттар түзіледі және түнде Калифорнияның жағалау аймақтарына таралады. Бұлтты аспан көбінесе тұман мен ұсақ жаңбырмен бірге жүреді, бірақ көбінесе жаңбыр жаумайды. Жылдың ортасы мен түстен кейін теңіз қабатының күшіне және Тынық мұхитынан қашықтығына байланысты жазғы көлеңке әдетте арылады, осылайша күн аспанға оралады. Мамыр және маусым айлары Калифорния жағалауында ең бұлтты айлар болып табылады. Ла-Нинья жылдары жазғы көлеңке күшейеді, ал Эль-Ниньо жылдары әлсірейді немесе мүлдем болмайды. Бұл ауа райы үлгісі салыстырмалы түрде сирек кездеседі және климаты мен жағдайлары ұқсас әлемнің бірнеше аймағында ғана кездеседі. Ғалымдар жазғы көлеңкені құрайтын бұлтты өрістерді зерттейді, жауын-шашынның басталу кезінде бұлттардың қалай әрекет ететінін жақсырақ түсіну үшін.

Сипаттама

Типтік маусымдық көңілсіздік таңы – Оңтүстік Калифорния жағалауын жабатын теңіз қабатты бұлттарынан тұрады. Бұларға АҚШ-тың батыс жағалауына тән теңіз қабатының әсері, субтропикалық белдеуден төмен түсетін жоғары қысымды ауаның салдарынан туындаған атмосфералық инверсия және жағалауға жақын суық мұхит суы жатады. Маусымдық көңілсіздік үлгісі сондай-ақ Оңтүстік Калифорнияға тән Каталина оймасы арқылы күшейтіледі. Мамыр және маусым айлары Оңтүстік Калифорния жағалауында жылдың ең бұлтты айлары болып саналады, Сан-Диегода орташа есеппен 59% және 58% күн ашық күндер тіркеледі. Мамыр және маусым айларындағы «көңілсіз» күндердің саны жылдан жылға өзгереді. Теңіз беті температурасының аномалияларын маусымдық көңілсіздік құбылысының ұзақтығы мен қарқындылығын болжау үшін пайдалануға болады. Ла-Ниньямен байланысты салқын мұхит температурасы көбінесе сұр кезеңді болжайды. Төмендегі климат кестелері мамыр және маусым айларындағы ай сайынғы күн сәулесінің орташа сағаттары мен күн сәулесінің мүмкін пайыздық көрсеткіштерінің айқын төмендеуін көрсетеді, бұл маусымдық көңілсіздік үлгісінің ең күшті болатын екі айы. Кейбір калифорниялықтар маусымдық көңілсіздіктің маусымдық әсерлі бұзылысқа ұқсас белгілерді тудыратынын хабарлайды, бірақ бұл туралы нақты дәлелдер жоқ. Дегенмен, әдетте күнге толы Лос-Анджелес климатында күннен және ашық аспаннан демалыс іздейтін адамдар да бар. 20 ғасырдың басында бұл құбылыс кейде жоғары тұман деп аталған. Жаздың соңына дейін созылатын ұзақ маусымдық көңілсіздік маусымдық құнсыздық деп аталады. Ұзақ маусымдық көңілсіздіктің Оңтүстік Калифорнияның туризм индустриясына тигізетін теріс әсері туралы ақпаратты жергілікті жаңалықтарда жиі жариялайды. Инверсиялық қабат маусымдық көңілсіздікке себеп болатын теңіз қабатты бұлттарының қалыптасуы үшін өте маңызды. Солтүстік Тынық мұхитының жоғары қысым жүйесінен төмен түсетін ауаның қысылуы және жылынуы (жазда ең күшті) теңіз бетінен көтеріліп, салқындаған ауамен кездеседі, нәтижесінде салқын ауаның одан әрі көтерілуін тоқтататын өте тұрақты ауа қабаты пайда болады. Бұл бұлттардың қалыпты стратокумул қабаттарында күткеннен жиі кездесетіні анықталды. Бұл бұлттар жағалауда жыл бойы тұрақты болады, бірақ маусымдық көңілсіздік оқиғалары мен осыған ұқсас құбылыстар кезінде ғана ішкі жерлерге еніп келеді. Байқаулар көрсеткендей, теңіз қабатты бұлттары жалғыз болғанда, жаңбырдың болуы азаяды. Алайда, ғалымдар теңіз қабаттарындағы актиноформа бұлттарының болуы жаңбырдың көбеюіне және жауын-шашынның басталуына себеп болатынын санайды. Байқаулар мен компьютерлік модельдеу көрсеткендей, бұлттар жаңбыр жауған кезде бұлт өрістерінің пішіні өздігінен өзгереді.