Кіріспе

Биогеохимия – табиғи ортаның құрамын анықтайтын химиялық, физикалық, геологиялық және биологиялық процестер мен реакцияларды зерттейтін ғылыми сала (биосфера, криосфера, гидросфера, педосфера, атмосфера және литосфераны қоса алғанда). Биогеохимия, әсіресе, биогеохимиялық циклдарды, көміртек және азот сияқты химиялық элементтердің айналымын, олардың тірі организмдермен өзара әрекеттесуін және жер бетіндегі биологиялық жүйелер арқылы кеңістік пен уақыт бойынша тасымалданатын тірі нәрселерге енуін зерттейді. Бұл сала биологиялық белсенділікпен қозғалатын немесе оған әсер ететін химиялық циклдарға баса назар аударады. Көміртек, азот, оттегі, күкірт, темір және фосфор циклдарын зерттеуге ерекше мән беріледі. Биогеохимия – жүйелік экологиямен тығыз байланысты жүйелік ғылым.

Ертедегі грек тілі

Ерте гректер биогеохимияның негізгі тұжырымын қалыптастырды, яғни табиғат айналымдардан құралған.

18-19 ғасырлар

XVIII ғасырдағы топырақ химиясына шаруалардың қызығушылығы қоректік заттарды және олардың биохимиялық процестермен байланысын жақсырақ түсінуге алып келді. Органикалық өмірдің айналымы мен оның химиялық өнімдері арасындағы бұл қатынасты Дюма мен Бусинго 1844 жылғы мақаласында одан әрі дамытты, бұл мақала биогеохимияның дамуындағы маңызды кезең саналады. Жан Батист Ламарк 1802 жылы алғаш рет "биосфера" терминін қолданды, ал басқа ғалымдар 19 ғасырда осы ұғымды одан әрі жетілдірді.

Биогеохимиялық циклдер

Биогеохимиялық циклдер – химиялық заттардың Жердің тірі (биотикалық) және тірі емес (абиотикалық) құрамдастар арасында айналымын (қайта өңделуін немесе жылжуын) қамтамасыз ететін жолдар. Тірі құрамдас – биосфера, ал тірі емес құрамдастар – атмосфера, гидросфера және литосфера. Кальций, көміртек, сутегі, сынап, азот, оттегі, фосфор, селен, темір және күкірт сияқты химиялық элементтер үшін, сондай-ақ су және кремний сияқты молекулалық циклдер үшін биогеохимиялық циклдер бар. Тас циклдері сияқты макроскопиялық циклдер де, полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) сияқты синтетикалық қосылыстар үшін адамның әрекетінен туындаған циклдер де кездеседі. Кейбір циклдерде заттың ұзақ мерзімге сақталуы немесе тоқтатылуы мүмкін резервуарлар болады.

Эволюциялық биогеохимия

Эволюциялық биогеохимия – қазіргі заманғы биогеохимияның бір саласы, биогеохимиялық циклдарды зерттеуді Жердің геологиялық тарихымен байланыстырады. Бұл ғылым биогеохимиялық циклдардың қалыптасуын және олардың планета тарихы бойында, әсіресе тіршіліктің эволюциясына қатысты қалай өзгергенін зерттейді.

Өкілдік кітаптар мен басылымдар

Владимир И. Вернадский, 2007, Геохимия және биосфера туралы очерктер, ауд. Ольга Бараш, Санта-Фе, НМ, Synergetic Press, (алғаш рет 1924 жылы орыс тілінде жарық көрген)
Шлезингер, В. Х. 1997. Биогеохимия: Жаһандық өзгерістерді талдау, 2-ші басылым. Academic Press, Сан-Диего, Калифорния.
Шлезингер, В. Х., 2005. Биогеохимия. Геохимия туралы трактат, 8-том. Elsevier Science.
Владимир Н. Башкин, 2002, Қазіргі заманғы биогеохимия. Kluwer.
Samuel S. Butcher және басқалар. (ред.), 1992, Жалпы биогеохимиялық циклдар. Academic.
Susan M. Libes, 1992, Теңіз биогеохимиясына кіріспе. Wiley.
Дмитрий Малюга, 1995, Биогеохимиялық іздеу әдістері. Springer.
Жалпы биогеохимиялық циклдар. Америка геофизикалық одағы жариялаған журнал.
Woolman, T. A., & John, C. Y., 2013, Биогеохимиялық деректерді пайдалана отырып, бағалы металдарды іздеу үшін бизнес-интеллект жүйелерімен болжамдық модельдеуді қолдану талдауы. International Journal of Business Intelligence Research (IJBIR), 4(2), 39–53.
Biogeochemistry. Springer баспасының журналы.