Кіріспе

Америкалық оператор (1866–1948)

Томас Дж. Армат (25 қазан 1866 – 30 қыркүйек 1948) – американдық механик және өнертапқыш, кино саласының пионері, Эдисонның «Витаскопын» бірлесіп ойлап табуымен әйгілі.

Өмірбаян

Армат Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Механика институтында, содан кейін 1894 жылы Вашингтон қаласындағы Блисс электр мектебінде оқыды, онда ол Чарльз Фрэнсис Дженкинспен танысты. Екі сыныптасы бірігіп, 1893 жылы Францияда Жорж Демень патент алғанға ұқсас “соққы механизмі” деп аталатын жаңа үзілісті қозғалыс механизмін пайдалана отырып, кинопроектор жасады. Бұл Латэм циклы деп белгілі (фильмдегі кернеуді азайту және фильмнің жыртылуын болдырмау үшін тасымалдау механизмінен бұрын фильмнің қосымша бөлігі, Вудвилл Латэм мен оның ұлдары бір уақытта тәуелсіз түрде жасаған) проекторлардың бірі болды. Олар 1895 жылдың қыркүйегінде Атлантадағы Cotton States and International Exposition көрмесінде Дженкинс бұрын жеке жасаған үлгісінің атымен – Фантоскоп деп аталған өнертабысын пайдаланып, алғашқы рет көпшілікке көрсетті. Осы жетістіктен кейін екі өнертапқыш патенттік мәселелерге байланысты жолдары айырылды. Дженкинс өнертабысты өзі жасаған деп талап етуге тырысты, бірақ одан бас тартылып, Арматқа сатылды, ол кейіннен патентті Томас Эдисонға сатты, ол бұл машинаны “Витаскоп” деп сатты. Проектор 1896 жылдың 23 сәуірінен бастап бір аптадан астам уақыт бойы Нью-Йорк қаласында көпшілік алдында көрсетілді. Эдисон үшін жұмыс істей отырып, Армат 1897 жылы проекторды жетілдірді, соққы механизмін дәлірек Женева механизмімен алмастырды, бұл бір жыл бұрын Германияда Оскар Месстер мен Макс Гриуе, ал Англияда Роберт Уильям Пол жасаған өнертабысты қайталады. 1947 жылы Армат, Уильям Николас Селиг, Альберт Э. Смит және Джордж Кирк Спур кино бизнесіне қосқан үлесі үшін кино пионерлерінің өкілдері ретінде Арнайы академиялық сыйлықпен марапатталды. 1948 жылдың 30 қыркүйегінде қайтыс болды. 2011 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілді.