Кіріспе

Eadweard Muybridge (9 сәуір 1830 – 8 мамыр 1904, туған Эдвард Джеймс Муггерридж) – ағылшын фотографы. Ол «Эдвард» деген ағылшын сөзінің түпнұсқа англосаксондық түрі ретінде «Eadweard» деген есімді және «Muybridge» деген тегін қабылдады, оны сондай-ақ көне есім деп санады. 19 ғасырдағы Американың батысындағы белгілі суретші, ол Йосемити, Сан-Франциско, жаңадан қосылған Аляска аумағын, Модок соғысына қатысқан адамдарды және Батыс жағалауындағы маяқтарды суретке түсірді. Ол Калифорнияда алғашқы «қозғалыстағы» суреттерді де жасады. Англияның Суррей графтығындағы Кингстон-апон-Темза қаласында туған ол 20 жасында АҚШ-қа кітап сатушы ретінде көшіп келді, алдымен Нью-Йоркке, содан кейін Сан-Францискоға. 1860 жылы ол Еуропаға қайта оралуды жоспарлады, бірақ Техаста атпен жүргенде апатқа ұшырап, бас жарақатын алды. 1875 жылы ол Орталық Америкада бір жылдан астам фотоэкспедицияда болды. Muybridge 1878 және 1886 жылдар аралығында жануарлардың қозғалысын хронофотографиялаудағы алғашқы қадамдарымен танымал, ол бір қадамдағы әртүрлі поздарды түсіру үшін бірнеше камераны қолданды. Сондай-ақ ол киноматографияда қолданылатын иілгіш перфорацияланған пленкадан бұрын жасалған шыны дискілерден қозғалыс суреттерін көрсетуге арналған зоопраксископ құрылғысын ойлап тапты. 1883 жылдан 1886 жылға дейін Филадельфиядағы Пенсильвания университетінде өнімді кезеңде жұмыс істеп, жануарлар мен адамдардың қозғалыстағы 100 000-нан астам суретін түсірді, кейде адам көзі уақыттың бөлек сәттері ретінде ажырата алмайтын нәрселерді де жазып алды. Өмірінің соңында Muybridge көптеген қоғамдық лекциялар мен демонстрациялар жасады, өзінің фотосуреттері мен алғашқы қозғалыс суреттерін көрсетті, Лондонда және Париждегідей қалаларда жұмысын жариялау үшін Англия мен Еуропаға жиі саяхаттады. 1875 жылы Орталық Американың испаноязықты елдерінде фотоэкспедицияда болғанда, фотограф Гватемалада «Eduardo Santiago Muybridge» деген атпен өзінің жұмыстарын жарнамалады. 1882 жылы Англияға саяхаттан кейін ол өзінің есімін «Eadweard» деп өзгертті, бұл оның есімінің ежелгі ағылшынша түрі. Бұл жазу, мүмкін, 1850 жылы Muybridge-тің туған қаласында қайта орнатылған Кингстон тағындағы король Эдвард есімінің жазылуынан алынған. Ол өзінің қалған өмірінде «Eadweard Muybridge» деген есімді қолданды. Басқалар оның тегін жиі «Maybridge», «Moybridge» немесе «Mybridge» деп қате жазды.

1830-1850: ерте өмір және отбасы

Эдвард Джеймс Маггерридж 1830 жылдың 9 сәуірінде Англияның Суррей графтығындағы (қазіргі Ұлы Лондон) Кингстон-на-Темза қаласында Джон мен Сюзанна Маггерриджтің отбасында дүниеге келді; оның үш бауыры болған. Әкесі астық және көмір саудагері болды, олардың үйінің бірінші қабатында Темза өзеніне жақын, No. 30 Хай-стрит мекенжайында сауда орындары орналасқан. Отбасы үйдің үстіңгі қабаттарында тұрды. 1843 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы бизнесті жалғастырды. Оның кіші туыстары Норман Селф (1839–1911) және Мейбанк Андерсон (туған есімі Селф; 1845–1927) балалық шақтарының бір бөлігін Кингстон-на-Темза қаласында өткізді. Олар Австралияға, отбасылық дәстүр бойынша Норман да, көшіп кетті. Селф белгілі инженер болды, ал Мейбанк суфражист ретінде танылды. Оның әкесінің ата-анасы Роберт Маггерридж және Ханна Чарман, олар ферманың иелері болған. Олардың үлкен ұлы Джон Маггерридж (1756–1819) Эдвардтың әкесінің әкесі болды; ол Эдвардты кәсіпке үйреткен кеңсе тауарлары сатушы болды. Бірнеше інілері мен туыстары, соның ішінде Генри Маггерридж (Лондон шеріфі), Лондон қаласында астық саудагерлері болды. Барлығы Суррейдегі Банстед қаласында дүниеге келген. Эдвардтың кіші бауыры Джордж, 1833 жылы туған, 1851 жылы әкесінің 1843 жылы қайтыс болуынан кейін, ағасы Сэмюэлмен бірге тұрды.

1850-1860: Америкадағы кітап сату

20 жасында Мюбридж байлық табуға бел буды. Әжесінің ақша ұсынысын қабылдамай, ол: "Жоқ, рахмет, әже, мен өзімнің есімімді шығарамын. Егер мен сәтсіз болсам, сіздер мен туралы ешқашан естімейтін боласыздар", – деді. Майбридж АҚШ-қа көшіп келіп, 1850 жылы Нью-Йорк қаласына келді. Мұнда ол медицина студентімен бірге шамамен бір жыл бойы болған Muygridge & Bartlett кітап саудасымен айналысқан серіктес болуы мүмкін. Алғашқы жылдары ол Ұлыбританиядан кітаптар импорттап, сатты және Нью-Йорктің дагеротипишісі Сайлас Т. Селекпен танысу арқылы ерте фотографиямен танысты. Сәуір айында ол кітап агенті ретінде тіркелді. Майбридж Калифорнияға, шамамен 1855 жылдың күзінде келген, ол штат ретінде бес жылдан астам уақыттан бері құрылмаған еді. 1856 жылдың сәуірінде ол жаңа штатының астанасы Сакраментоға Шекспирдің иллюстрацияланған кітаптарын сату үшін агент ретінде барды және көп ұзамай Сан-Францискодағы Монтгомери көшесіндегі 113-үйге қоныстанды. Осы мекенжайдан ол "Жабайы Батыстағы" әлі де гүлденген "Алтын іздеудің астанасы" саналатын қалада кітаптар мен өнер туындыларын (көбінесе гравюралар) сатты. Қалада 40 кітап дүкені мен ондаған фотостудия болды, тіпті ол өзінің мекенжайын басқа кітап дүкенінің қасындағы фотогалереямен бөлісті. Ол В. Х. Оукспен литографиялық гравюралар жасау және басу үшін серіктес болды, сонымен қатар Лондондық баспа және жариялау компаниясының кітап агенті ретінде жұмыс істеді. 1858 жылдың сәуірінде Муйбридж дүкенін 163 Клей-стритке көшірді, онда оның досы Сайлас Селектің фотогалереясы орналасқан еді. 1859 жылы ол Сан-Франциско коммерциялық кітапхана қауымдастығының директорларының бірі болып сайланды. Майбридж Карлтон Уоткинстің түпнұсқа ландшафт фотосуреттерін, сондай-ақ суреттердің фотокөшірмелерін сатты. Муйбриджтің осындай көшірмелерді жеке жасағаны немесе 1860 жылға дейін фотография техникасымен танысқаны белгісіз, бірақ 1881 жылы Муйбридж "1855 жылы Калифорнияға келгенімде, және 1860 жылдан бері барлық уақытта (.)" фотографиямен тығыз және зейін қойып айналысқанын мәлімдеді. Эдвардтың ағасы Джордж Муйбридж 1858 жылы Сан-Францискоға келді, бірақ көп ұзамай туберкулезден қайтыс болды. Олардың кіші інісі Томас С. Муйгридж 1859 жылы келді, және Эдвардтың кітап дүкені бизнесін тоқтатуды жоспарлағаны көп ұзамай белгілі болды. Калифорния университетіндегі (Беркли) эксперименталды психолог Артур П. Шимамура, Муйбридж орбитофронталды қабыққа және, мүмкін, алдыңғы шеңгел лобтарына ауыр зақымдар алғанын болжады, бұл кейінірек достары баяндаған эмоционалдық, ерекше мінез-құлыққа және оның шығармашылығын дәстүрлі әлеуметтік шектеулерден босатуға әкелген болуы мүмкін. Бүгінгі күні мұндай жарақаттарды емдеудің тиімді жолдары әлі де аз. Ол Нью-Йорк қаласындағы дәрігерге барғанға дейін үш апта бойы Форт Смитте емделді. Ол қаладағы шудан шаршап, ауылға кетіп қалды. Содан кейін ол Нью-Йоркке алты аптаға оралып, сахналық компанияны сотқа берді, нәтижесінде 2500 доллар өтемақы алды. Ақырында, ол Англияға сапар шекті, онда королева Викторияның жеке дәрігері болған сэр Уильям Галлдан медициналық көмек алды және бір жылдан астам уақыт бойы ет, алкоголь және кофеден бас тартуды тағайындады. Галл сондай-ақ демалыс, ашық ауада жүру және кәсібін өзгертуді ұсынды. Кейінірек Муйбридж Галлдың ұсынысымен фотограф болғанын айтты. 1860 жылдың 28 қыркүйегінде "Нью-Йорк қаласының Э. Маггерридж" лондондық адвокат Август Фредерик Шеппард арқылы "Плиткалы баспаның жетілдірілген әдісі мен аппараты" үшін британдық No. 2352 патентіне өтініш берді. 1861 жылдың 1 тамызында Муйгридж "Киім және басқа да тоқыма бұйымдарын жуу машиналары мен аппараттарын жетілдіру" үшін британдық No. 1914 патентін алды. 28 қазанда осы патенттің француз тіліндегі нұсқасы тіркелді. Ол Сиднейге (Австралия) көшіп келген ағасы Генриге патенттер туралы егжей-тегжейлі хат жазды және бірнеше айға Еуропаға іс сапарымен бару керектігін хабарлады. Муйгриджтің өнертабыстары (немесе дұрыс айтқанда: жетілдірілген машиналары) 1862 жылғы халықаралық көрмеде көрсетілді.

1867-1873: Хелиос, Американың батысындағы суретші

1867 жылғы 13 ақпанда Муйбридж өзгерген адам ретінде Сан-Францискоға оралды. Достары мен әріптестері кейіннен ол ақылды және жағымды бизнесменнен ерекшеленетін суретшіге айналғанын айтты. Муйбридж суреттерін сатуға ыңғайлы ету үшін камераларын және химиялық заттарын үнемі жетілдіріп отырды. 1869 жылы ол ашық аспандағы қатты көк түстің сол кездегі көк сезімтал фотоэмульсиялардың суреттерін ағарту бейімділігін азайту үшін "аспан көлеңкесін" патенттеді.

Сан-Франциско көрінісі

Helios 400-ден астам әртүрлі стереограф карталарын жасады, бастапқыда Монтгомери көшесі, 415-тегі Селектің Космополитан галереясы арқылы сатылды, ал кейін Брэдли мен Рулофсон сияқты басқа таратушылар арқылы да сатылды. Осы карталардың көптегені Сан-Франциско және оның төңірегінің көріністерін бейнеледі. Мейбридж 1868 жылғы 21 қазандағы Хейвард жер сілкінісінен кейін қираған орындардың суреттерін түсірді. Бұл суреттер Лиланд Стэнфордтың назарын тартып, ол кейіннен Муйбриджті белгілі бір уақыт аралығында түсірілген суреттер сериясын жасау үшін жалдады.

Йосемиті

1867 жылдың маусымынан қараша айына дейін Муйбридж Йосемит аңғарына сапар шекті. Ол фотосуреттер түсіру үшін өте қауіпті жағдайларға тап болды, ауыр камера мен шыны тақталардың негативтерінен пайдаланды. 1872 жылы жарияланған стереофотографияда ол Йосемит аңғарының үстінен тік жарға қауіпсіз отырған күйде бейнеленген, астында 2000 фут (610 метр) тереңдікке дейін бос кеңістік жатыр. Джон С. Хиттелдің «Йосемит: оның кереметтері мен сұлулығы» (1868) атты нұсқаулығында 20 түпнұсқа фотосурет (мүмкін, бірдей суреттер) пайдаланылған. Кейбір суреттер оның замандасы Карлтон Уоткинстің түсірген көріністерінің өзінен алынған. Муйбриджтің фотосуреттері Батыстың ұлылығын және кеңдігін көрсетті; егер адамдар бейнеленсе, олар қытай пейзаж суреттеріндегідей, айналамен салыстырғанда өте шағын көрінетін. Екі фотографтың стильдерін салыстырғанда, Уоткинс «тыныш, сәнді суреттер түсіретін классик» деп, ал Муйбридж «кереметті, мазасыздық пен белгісіздікті іздеген романтик» деп сипатталды.

Батыс жағалаудағы маяктар

1871 жылы Америка Құрама Штаттарының маяк басқармасы Майбриджді Американың батыс жағалауындағы маяктарды фотоға түсіру үшін шақырды. Наурыз айынан шілде айына дейін ол осы нысандарды тіркеу үшін "Шубрик" маяк тасымалдау кемесімен саяхат етті.

Модок соғысы

1873 жылы Майбриджке АҚШ армиясы Калифорнияның солтүстігі мен Орегон штатындағы жергілікті американдық тайпасымен туындаған "Модок соғысы" дауын фотосуретке түсіру жұмысы тапсырылды.

18721879: Стэнфорд және жылқының жүрісі

1872 жылы Калифорнияның бұрынғы губернаторы, бизнесмен және жарыс жылқысының иесі Лиланд Стэнфорд, Мюбриджді өзінің сарайы мен басқа да мүліктерін, соның ішінде жарыс жылқысы Оксидентті бейнелейтін портфолио жасау үшін жалдады. Стэнфорд атты толық жылдамдықпен дұрыс суретке түсіруді де қалаған және қолданыстағы суреттер мен сипаттамалар дұрыс емес көрінгендіктен ашуланған. Адам көзі жылдамдықпен қозғалатын аттың қимылын толыққанды бөліп көрсетуге шамасы жетпеді. Осы уақытқа дейін көптеген суретшілер атты бір аяғы жерде тұрған күйде, ал толық жүргенде алдыңғы аяқтары алға, артқы аяқтары артқа созылған, барлық аяқтары жерден көтерілген күйде суреттеген. Стэнфорд өзінің жылқының қозғалысы туралы теориясына 25 000 доллар тігіс тіккен деген әңгімелер бар, бірақ мұндай тігіс туралы ешқандай дәлел табылған жоқ. Дегенмен, Стэнфорд зерттеулерін қаржыландыру үшін келесі бірнеше жылда барлығы 50 000 доллар жұмсаған деп есептеледі. Бұл жетістік туралы жаңалықтар бүкіл әлемге тарады. Daily Alta California басылымы 1878 жылдың 8 шілдесінде Мюбриджтің Сан-Франциско өнер қауымдастығында алғаш рет сиқырлы фонарь арқылы фотосуреттерді слайдтар түрінде көрсеткені туралы хабарлады. Газеттер әлі де егжей-тегжейлі фотосуреттерді жариялай алмағандықтан, суреттер ағаштан ойылған гравюралар түрінде кеңінен таралды. 1879 жылы Мюбридж 24 камераны пайдалана отырып, қосымша зерттеулер жүргізіп, нәтижелердің өте шектеулі басылымдарын жариялады. Мюбридж өзінің қозғалыс зерттеулерінен алынған суреттерін силуэттер немесе сызықтық суреттер түрінде дискке көшіріп, ол өнертапқан машинасы арқылы көрсетуге мүмкіндік берді, оны ол "зоопраксископ" деп атады. Кейіннен оның егжей-тегжейлі суреттері қолмен боялып, коммерциялық мақсатта сатылды. Ол жасаған құрылғы кейіннен алғашқы кинопроектор деп есептелді, ал бұл процесс киноматографияға дейінгі аралық кезең болды.

1878: Сан-Франциско панорамасы

1878 жылы Муйбридж Сан-Францисконың 360° фотопанорамасын 13 бөлікке бөліп түсірді. Ол оның бір данасын Лиланд Стэнфордтың әйеліне сыйлады. Бүгінде оны интернеттен біртұтас тігілген панорама немесе QuickTime виртуалды шындық (QTVR) панорамасы ретінде көруге болады. Сол жылы ол механикалық иінтірегі бар, қозғалатын нысандарды суретке түсіретін камераның сериялық жапқышына патент алды. Кейін сол жылы ол тағы да патент алуға өтініш берді, бұл жолы электрлік иінтірегі бар құрылғыны қолданды. Олардың мінездері мен темпераменттерінің өзгешелігі жас айырмашылығынан туындады. Муйбридж әйелі іздеген көптеген ойын-сауықтарға қызығушылық танытпады, сондықтан ол театр мен басқа да көңіл көтеру орындарына өзісіз баратын, ал ол бұған келісім бергендей көрінді. Муйбридж классикалық әдебиеттерді түн бойы оқитын адам еді. Оны жақыннан атып өлтірді. Ларкинс сол түні қайтыс болды, ал Муйбридж қарсылық көрсетпей тұтқындалып, Напа түрмесіне қамалды. Сакраментодағы Daily Union газетінің тілшісі Муйбриджті түрмеде бір сағатқа кездесіп, ол жағдаймен қалай күресіп жатқанын баяндады. Муйбридждің көңіл-күйі жақсы, үміті мол еді. Ол түрме қызметкерлерінің өте мейірімділікпен қарағанын сезінді және басқа тұтқындарға тигізген әсерімен мақтанады, бұл оған баршаның құрметін әкелді. Ол бір "қытайлық" адамды қатал тұтқынның зорлық-зомбылығына қарсы шығып, "Бұл жерге бақытсыздықтары салдарынан келген әрбір адамды менің көз алдымда қорламау керек" деп мәлімдеді және қылмыскерге қарсы күшті, бірақ сыпайы түрде ескерту жасады. Ол бұрын да бір адамға тіл тигізіп, жала жапқан еді. Флора 1874 жылдың 17 желтоқсанында қатыгездікке ұшырағаны үшін ажырасуға өтініш берді, бірақ бұл алғашқы өтініш қабылданбады. Ол күйеуінің сотталуын толық қолдады. Муйбридж 1875 жылдың ақпанында кісі өлтіргені үшін сотталды. Оның адвокаты В. В. Пендегаст (Стэнфордтың досы) 1860 жылғы оқиғада алған ауыр бас жарақатынан туындаған ақылсыздыққа байланысты оны кінәлі емес деп тануды сұрады. Кем дегенде төрт танысы қасам жей отырып, апат Муйбриджтің мінезін күрт өзгерткенін, ол ақылды және жағымды болғанынан тұрақсыз және болмашы нәрсеге ден қоятын адамға айналғанын куәландырды. Ол өзінің суреттерін экранға көрсетіп, зоопраксископы арқылы қозғалатын суреттерді көрсетті. Стиллман 100 иллюстрация үшін Муйбриджтің фотосуреттерін және фотографтың зерттеулерін талдау үшін негіз ретінде пайдаланды, бірақ ол Муйбриджге лайықты мақтау бермеді. Тарихшы Филипп Проджер кейінірек Стэнфорд Муйбриджті тек қана қызметкері деп есептегенін және ерекше танылуға лайық емес деп ойлағанын айтты. Стэнфорд кітапты жасаудағы рөлін мақтан тұтып, Жан Луис Эрнест Мейсониерге өзінің портретін салуды тапсырды, онда кітаптың көшірмесі оның қолының астында көрінеді. Алайда, Муйбриджтің кітапта аталмауының нәтижесінде Корольдік өнер қоғамы оның фотосуретке арналған тоқтату қозғалысын қаржыландыру ұсынысын кері қайтарып, оны плагиаттауда айыптап, ұсынған мақаласын жариялаудан бас тартты. Осы кезеңде Муйбриджтің жұмысының көп бөлігі әлі де үлкен камералар мен салыстырмалы түрде баяу фотоэмульсия жылдамдықтары болғандықтан, күн сәулесімен жарықтандырылған арнайы ашық ауадағы студияда жасалды. Суреттердің көп бөлігі жаз айларында түсірілді, ал қыста суреттерді әзірлеумен және ұйымдастырумен айналысты. 1888 жылы Пенсильвания университеті студенттер мен Филадельфия хайуанаттар бақшасының жануарларын бейнелеген Муйбридждің фотосуреттері бар альбомын Осман империясының сұлтаны Абдул Хамид II-ге сыйлады, ол фотографияға қызығушылық танытқан. Бұл сыйлық Пенсильвания университетінің археология және антропология мұражайының ғалымдары Месопотамияның (қазіргі Ирак) Осман империясының аймағында, әсіресе Ниппур қаласында қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат алуына көмектескен болуы мүмкін. Осман сұлтаны бес жылдан кейін, Осман көріністерін бейнелейтін фотоальбомдар жинағын АҚШ-қа сыйға жіберіп, жауап берді: Конгресс кітапханасы қазір бұл альбомдарды Абдул Хамид II жинағы ретінде сақтайды. Соңғы зерттеулер бойынша, Муйбридж өзінің кейінгі еңбектерінде француз фотографы Этьен Жюль Марейдің ықпалына ие болды. 1881 жылы Муйбридж алғаш рет Францияда Марей студиясына барып, АҚШ-қа қайтып оралғанға дейін сол аймақта өз жұмысын жалғастыру үшін тоқтатылған қозғалысты зерттеуді қарады. Марей өзінің "Мэри дөңгелегі" деп аталатын камерасында ротациялық затвор арқылы бірнеше экспозициялы, ретті суреттерді түсірудің негізін қалады. Кардиология мен аэродинамика саласындағы Марейдің ғылыми жетістіктері (сондай-ақ фотография және хронофотография саласындағы пионерлік жұмыстары) күмәнсіз болғанымен, Муйбриджтің күш-жігері белгілі бір дәрежеде ғылыми емес, көркемдік сипатта болды. Муйбридж түсіндіргендей, ол кейбір жарияланған тізбектерінде түпнұсқалық экспозициялар сәтсіз аяқталған жағдайларда суреттерді ауыстырды, бұл нақты бір қозғалысты көрсету үшін (нақты бір тізбектің ғылыми жазбасын жасау емес) жасалды. Бүгінде осындай мұқият уақытталған көп камералық орналымдар заманауи арнайы эффекттерде қолданылады, бірақ олардың мақсаты нысанның қозғалысын ең аз қоздыру арқылы камера бұрышын өзгерту болып табылады. Бұл көбінесе "пуля уақыты" деп аталады. Пенсильвания университетіндегі жұмысынан кейін Муйбридж көп саяхаттап, өзінің суреттері мен примитивті қозғалыс суреттері туралы көптеген лекциялар мен демонстрациялар берді. 1893 жылғы Чикаго әлемдік көрмесінде Муйбридж "Жануарлардың қозғалысы ғылымы" туралы лекциялар сериясын "Midway Plaisance" бөлігінде осы мақсатта арнайы салынған "Zoopraxographical Hall" залында ұсынды. Ол өзінің қозғалатын суреттерін ақы төлейтін көрермендерге зоопраксископы арқылы көрсетті. Бұл зал алғашқы коммерциялық кинотеатр болды. Оның көптеген қағаздары мен жиналған артефакттары Кингстон кітапханасына сыйға берілді және қазір оның туған жері Кингстон мұражайының меншігінде.

Өзгелерге әсер ету

Tate Britain көрмесінде айтылғандай, "Оның ықпалы әлемді түсінуіміз бен интерпретациямызды мәңгілікке өзгертті және оны Марсель Дюшанның "Қоңыршақ баспалдақтан төмен түсуі" картинасынан, Фрэнсис Бэконның көптеген туындыларынан, "Матрица" блокбастер фильмінен және Филип Гластың "Фотограф" операсынан бастап, сан алуан салаларда кездестіруге болады". 2010 жылы американдық суретші Филип Перлштейн ARTnews журналында Маюбриджтің жұмысы мен қоғамдық лекцияларының 20-ғасыр суретшілеріне – Дега, Роден, Серат, Дюшан және Экинске тікелей немесе оның фотосуреттегі әріптесі Марейдің сол замандағы жұмысы арқылы қатты әсер еткенін көрсететін мақала жариялады. Сол Левитт – Маюбридждің сериялық зерттеулерінен шабыт алған қазіргі заманғы американдық суретші, ол "Муйбридж I және II" (1964) туындыларында фотографқа анық құрмет көрсетті. Diller Scofidio + Renfro – "EJM 1: Адам қалыпты жылдамдықпен жүруі" және "EJM2: Инерция" (1998) – Charleroi/Danses және Лион балет операсымен бірлескен екі бөлімді мультимедиалық би жұмысы, екі фотограф-ғалымның – Эдвард Муйбридж бен Этьен Жюль Марейдің қозғалыс фотосуретіне жасаған тәжірибелерінен шабыт алды. Джон Гаэта – 1999 жылғы "Матрица" фильміндегі "bullet time" баяу қозғалыс әдісін жасау үшін Маюбриджтің фотосуретінің принциптерін пайдаланды. Стивен Пиппин – 1999 жылы "Жас британдық суретші" деп аталған, ол кір жуғыш машиналардың қатарын Маюбридж стиліндегі тізбектелген камераларға айналдырды. Уэйн Макгрегор – 2011 жылы британдық хореограф композитор Марк Энтони Тернадж бен суретші Марк Уоллинджермен бірлесіп, Маюбриджтің "қимыл етістіктерінен" шабыт алған "Undance" атты туынды жасады.

Көрмелер мен коллекциялар

Ол өзінің құрал-жабдықтарының бір бөлігін Үлкен Лондонның Кингстон мұражайына мұра етті. Бұған оның алғашқы биуниалдық слайд фонари, зоопраксископ проекторы, 2000-нан астам шыны сиқырлы фонарь слайдтары және 67 зоопраксископ дискісі кіреді. Филадельфиядағы Пенсильвания университетінің мұрағатында Муйбридждің фотосуреттері, жабдықтары мен хат-хабарларының үлкен жинағы сақталған. Осы артефакттардың арасында оның шедеврлік басылымын шығару үшін пайдаланылған 781 түпнұсқалы шыны пластиналы негативтердің 740-ы бар. Стэнфорд университетінің кітапханалары және Стэнфорд университетіндегі Айрис және Б. Джеральд Кантор бейнелеу өнері орталығы да Муйбридждің фотосуреттерінің үлкен коллекциясын, шыны пластиналы негативтерді және жұмыс істейтін зоопраксископты қоса алғанда, кейбір жабдықтарды сақтайды. 1991 жылы Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясының американдық өнер галереясы Аддисон Муйбриджтің жұмысының ірі көрмесін, сондай-ақ оған әсер еткен көптеген суретшілердің туындыларын ұсынды. Бұл көрме кейін басқа да орындарда көрсетілді және көрме каталогы кітап түрінде жарық көрді. Аддисон галереясында Муйбриджтің көптеген фотосуреттері сақталған. 1993 жылы Канадалық сәулет орталығы «Эдвард Муйбридж және Сан-Францисконың фотопанорамасы, 1850–1880» атты көрме ұсынды. 2000–2001 жылдары Смитсондар институтының Америка тарихы ұлттық мұражайы «Фриз фрейм: Эдвард Муйбридждің қозғалыс фотосуреті» көрмесін және онлайн виртуалды көрмені ұсынды. 2010 жылдың 10 сәуірінен 18 шілдесіне дейін Вашингтондағы Коркоран өнер галереясы «Гелиос: Эдвард Муйбридж өзгеру заманында» атты Муйбриджтің жұмысының ірі ретроспективасын ұйымдастырды. Көрмеге The New York Times сияқты ірі басылымдардан оң пікірлер түсті. Көрме 2010 жылдың күзінде Tate Britain, Millbank, Лондонға, сондай-ақ Сан-Францискодағы қазіргі заманғы өнер мұражайына (SFMOMA) сапар шекті. Муйбридждің туған жері Кингстон-на-Темзаға мұра еткен маңызды заттардан құралған «Muybridge Revolutions» атты көрме Кингстон мұражайында 2010 жылдың 18 қыркүйегінде ашылды (музейдегі алғашқы Муйбридж көрмесіне дәл бір ғасыр толғаннан кейін) және 2011 жылдың 12 ақпанына дейін жалғасты. Толық коллекция Мұражай мен мұрағатта сақталады.

Басқа БАҚ-та берілген мұра және бейнелеу

Мюбриджтің ықпалы көптеген суретшілерге және одан да көп адамдарға, соның ішінде тиімділік сарапшысы Франк Гилбрет, кәсіпкер Уолт Дисней, Нобель сыйлығының химия ғылымынан лауреаты Ахмед Зевейл және Халықаралық биомеханика қоғамына тарады. Мюбридждің көптеген фотосуреттері 1950 жылдардан бері суретшілердің анықтамалық кітаптары ретінде жарияланып келеді. Мультфильмдердегі кейіпкерлерді суретке түсіргенде, оның фотосуреттерін сілтеме ретінде жиі пайдаланады. 1964 жылы Рональд Рейган жүргізген "Өлім аңғарының күндері" телесериалында Хедли Маттингли "25 000 долларлық тікелей бәс" атты эпизодта Мюбридж рөлін сомдады. Сюжет бойынша, Мюбридж өзінің демеушісі, бұрынғы губернатор Лиланд Стэнфордқа (Гарри Холкомб) зоопраксископты ойлап табады, ол жарыс аттарының иесі еді. Мюбриджтің міндеті – бірнеше камераларды пайдалану арқылы жылқының троты кезінде төрт аяғының қысқа уақытқа жерден көтеріліп-көтерілмейтінін анықтау. Диана Брюстер Мюбриджтің әйелі, бұрынғы Флора Стоун рөлін ойнады, ол одан жиырма бір жас кіші болды (жасы жартысы). Джим Моррисон өзінің 1969 жылғы "Лордтар" атты поэзиялық кітабында Мюбридж туралы айта келіп, "Мюбридж өзінің жануарлар бейнесін Филадельфия зоологиялық бағынан, ал еркек актерлерді университеттен алған" деді. 1974 жылы режиссер Том Андерсен "Эдвард Мюбридж, зоопраксограф" атты деректі фильмін жасап, оның өмірі мен еңбектерін сипаттады. Композитор Филип Гластың 1982 жылғы "Фотограф" операсы Мюбриджтің кісі өлтіру ісі бойынша сотталуына негізделген, либреттосына сот хаттамасынан алынған мәтін енген. Мюбридж Джон Эдгар Уайдманның 1987 жылғы "Рубен" романының басты кейіпкері. Мюбриджтің еңбектері Лэрд Барронның "Даңқ қолы" атты Лавкрафттық қорқыныш әңгімесінде маңызды орын алады. 1991 жылдан бері Optical Toys компаниясы Мюбриджтің тізбектерін кино кітапшалары түрінде жариялап келеді. 1993 жылы Марк Нилдің режиссерлігімен U2 тобының "Lemon" әніне түсірілген бейнеклип қара-ақ түсте, арқасында торлы фонмен, Эдвард Мюбриджке құрмет ретінде түсірілді. "Қозғалыс зерттеулері: Эдвард Мюбридждің көріністері" (2006) атты пьеса Ванкувердің Electric Company Theatre және Британдық Колумбия университетінің театрының бірлескен өндірісі болды. Фикция мен шындықты араластыра отырып, ол Мюбриджтің жануарлардың қозғалысын каталогтауға деген құштарлығын көрсетеді. 2010 жылы пьеса гастрольдік сапарға шықты. 2015 жылы ол көркем фильмге айналдырылды. Канадалық ақын Роб Вингер 2007 жылы "Мюбридждің аты: үш фазадағы поэма" атты туындысын жазды. Ұзақ поэма CBC әдебиет сыйлығын жеңіп алды және әдебиет саласындағы генерал-губернатор сыйлығына, поэзия бойынша Trillium Book Award және Оттава кітап сыйлығына ұсынылды. Ол өмірін және құштарлықтарын "поэтикалық фотосуреттік" стильде бейнеледі. 2007 жылы Юхо Гарц түсірген 17 минуттық Мюбридж туралы деректі фильм "Kettupäivät" Хельсинки кинофестивалінде "Ең үздік деректі фильм" атағын жеңіп алды. 2010 жылғы Тейт көрмесіне орай, BBC "Эдвард Мюбриджтің ерекше әлемі" атты телебағдарламасын жасады, ол Алан Йентоб жүргізетін Imagine өнер сериясының бөлігі болды. 2011 жылы Кодзи Ямамураның "Мюбриджтің жіптері" атты қысқа анимациялық фильмі жарық көрді. 2012 жылдың 9 сәуірінде, оның туғанына 182 жыл толуына орай, Google Doodle Мюбриджті жылқының қозғалысын бейнелейтін анимациямен құрметтеді. Жазушы Джош Эпштейн мен режиссер Кайл Ридут 2015 жылы Майкл Эклунд пен Сара Кэннинг ойнаған "Эдвеард" атты көркем фильмін жасады. Фильмде Мюбриджтің қозғалыс эксперименттері, жалаңаш адамдарды қозғалыста суретке түсірудің моральдық жағына қоғамның реакциясы, санаторий пациенттерімен жұмыс және (қояндау) дуэльдегі өлімі туралы айтылады. Мюбридж Брайан Кэтлингтің 2012 жылғы "The Vorrh" романында кейіпкер ретінде пайда болады, онда оның өмірінен алынған оқиғалар фантастикалық сюжетке енгізілген. Чех театрының Laterna Magika компаниясы 2014 жылы Мюбриджтің өміріне негізделген түпнұсқалық пьесаны ұсынды. Пьеса оның өмірін көрсетеді және би мен сөзді Мюбриджтің еңбектерінен жасалған мультимедиамен біріктіреді. 2017 жылы Мюбридж суретке түсірген Энни Г атты жылқының бес кадры CRISPR генетикалық технологиясын пайдалана отырып бактериялардың ДНК-сына кодталды, олардың 90% қалпына келтірілді. Ребекка Солнит өзінің "Көлбестер өзені" атты кітабында Мюбриджтің тарихын айта келіп, 19 ғасырдың Калифорниясының мәдени және технологиялық инновациялар орталығы болуына мүмкіндік берген жағдайларды зерттейді. "Exposing Muybridge" (2021) – Мюбриджтің бейнелерді манипуляциялауын және мансабы бойындағы "фотографиялық шындықты" пайдалануын ерекше атап көрсететін деректі фильмнің өмірбаяны. "The First Film" (2015) Луи Ле Принстің еңбектеріне сілтеме жасай келіп, Мюбридж туралы айтады.