Кіріспе
Француз кинорежиссерлері мен өнертапқыштары Люмьер ағайындылары (/UK/'/l//uː//m//i//ɛər/, /US/, /l//uː//m//i/'/ɛər/; lymjɛːʁ), Огюст Мари Луи Николас Люмьер (1862 жылдың 19 қазаны – 1954 жылдың 10 сәуірі) және Луи Жан Люмьер (1864 жылдың 5 қазаны – 1948 жылдың 6 маусымы) – француздық фотосурет жабдықтарын өндірушілер, ең белгілісі – «Синематограф» қозғалыс суреті жүйесі және 1895-1905 жылдар аралығында түсірген қысқаметражды фильмдері. Осылайша, олар алғашқы кинорежиссерлердің қатарына жатады. 1895 жылдың 22 наурызында Париждегі Ұлттық өнеркәсіпті дамыту қоғамының (Société d'encouragement pour l'industrie nationale) 200-ге жуық мүшесі алдында көрсетілген бір фильм, проекцияланған фильмнің алғашқы көрсетілімі болуы мүмкін. 1895 жылдың 28 желтоқсанында 40-қа жуық билет алған көрермен мен шақырылған туыстар алдында өткен алғашқы коммерциялық көрсетілім дәстүрлі түрде киноның тууы деп есептеледі. Бұрынғы кинорежиссерлердің техникасы немесе бизнес-моделі Люмьерлердің жаңалықтарына қарағанда тиімсіз болып шықты.
The Lumière brothers (/UK/'/l//uː//m//i//ɛər/, /US/,/l//uː//m//i/'/ɛər/; lymjɛːʁ), Auguste Marie Louis Nicolas Lumière (19 October 1862 – 10 April 1954) and Louis Jean Lumière (5 October 1864 – 6 June 1948), were French manufacturers of photography equipment, best known for their [[Cinematograph motion picture system and the short films they produced between 1895 and 1905, which places them among the earliest filmmakers. Their screening of a single film on 22 March 1895 for around 200 members of the Société d'encouragement pour l'industrie nationale (Society for the Development of the National Industry) in Paris was probably the first presentation of projected film. Their first commercial public screening on 28 December 1895 for around 40 paying visitors and invited relations has traditionally been regarded as the birth of cinema. Either the techniques or the business models of earlier filmmakers proved to be less viable than the breakthrough presentations of the Lumières.
Тарих
Люмьер ағайындылары Францияның Бесансон қаласында, Шарль Антуан Люмьер (1840–1911) және Жанна Жозефина Костиль Люмьер отбасында дүниеге келді. Олар 1861 жылы үйленісіп, Бесансонға көшіп келді және шағын фотосурет студиясын ашты. Осы жерде Аугуст, Луи және олардың қызы Жанна туды. 1870 жылы олар Лионға көшіп, онда Мелина және Франсин есімді тағы екі қызы дүниеге келді. Аугуст пен Луи екеуі де Лиондағы ең ірі техникалық мектеп – Ла Мартиньерде білім алды. Олар өздерінің кинокамерасын жасауға қадамдармен жақындаған бірнеше маңызды процестерді патенттеді, оның ішінде фильмді камера мен проектор арқылы жылжыту үшін фильмге тесіктер салу (бұл әдісті алғаш Эмиль Рейно қолданған). Алғашқы кинематографты Леон Гийом Були 1892 жылдың 12 ақпанында патенттеді. Кинематограф – бұл фильмді түсіруге, дамытуға және көрсетуге қабілетті үш бірлік құрылғы. Ағайындар өздерінің нұсқасын 1895 жылдың 13 ақпанында патенттеді. Олардың алғашқы фильмін түсірген күні туралы пікірлер қарама-қайшы. 1948 жылы Жорж Садулмен сұхбаттасуда Луи Францияға кинетоскоп келгенге дейін, яғни 1894 жылдың тамызында фильм түсіргенін айтты. Дегенмен, тарихшылар бұл мәлімдемеге күмәнмен қарады, өйткені 1895 жылдың басына дейін толыққанды Люмьер камерасы болмаған деп санайды. Люмьер ағайындылары киноны жаңалық ретінде қарастырды және 1905 жылы кино бизнесінен шығып кетті. Олар алғашқы практикалық түсті фотосурет процесін – Lumière Autochrome-ті жасады. Луи 1948 жылдың 6 маусымында, ал Аугуст 1954 жылдың 10 сәуірінде қайтыс болды. Олар Лиондағы Жаңа Гильотиер зиратындағы отбасылық қабірге жерленді.
Ертедегі түсті фотосуреттер
Ағалар "киноның болашағы жоқ өнертабыс" екенін айтты және өз камераларын басқа кинорежиссерлерге, мысалы, Жорж Мелиеске сатудан бас тартты. Бұл көптеген кино жасаушыларды ашуландырды. Осының салдарынан, кино тарихындағы олардың рөлі өте қысқа ғана болды. Киномен бірге олар түсті фотосуретке де тәжірибе жасады. Олар 1890 жылдары түсті фотосурет процестерімен жұмыс істеді, соның ішінде Липпманн процесі (интерференциялық гелиохромия) және өздерінің "бихроматты желім" процесі, бұл – субтрактивті түс процесі, оның үлгілері 1900 жылы Париждегі Универсалды көрмеде көрсетілді. Бұл соңғы процесті Люмиерлер коммерцияландырды, бірақ коммерциялық сәттілік олардың келесі түсті процесін күтуге тура келді. 1903 жылы олар түсті фотосурет процесіне патент алды, ол 1907 жылы нарыққа ұсынылды. 20-шы ғасырдың көп бөлігінде Lumière компаниясы Еуропадағы фотоөнімдердің ірі өндірушісі болды, бірақ Lumière тауарлық белгісі Ilford компаниясымен біріккеннен кейін нарықтан жоғалып кетті.
Люмиер киноматографына дейінгі кино жүйелері
Алдыңғы жылжымалы бейнелер, мысалы, фантасмагория көрсетулері, фенакистоскоп, зоотроп және Эмиль Рейноның Théâtre Optique қолмен салынған суреттерден тұрды. Көзбен көруге ұқсас, қозғалыста фотореализмді жазатын жүйе адамдарға күшті әсер етті. Эдвард Муйбридждің Зоопраксископы оның хронофотографиялық еңбектеріне негізделген жылжымалы боялған силуэттерді проекциялады. Нақты суреттері бар жалғыз Zoopraxiscope дискісі тоқтатылған анимацияның ерте түрі ретінде жасалған. Жюль Дубосктың Биоскопы (1852 жылы патенттелген) сияқты, аз танымал алдыңғылары жылжымалы бейнелерді көрсету үшін дамытылмады. Польшалық өнертапқыш Казимеж Прожински 1894 жылы Люмьер ағайындарының камералары жасалмас бұрын, Pleograph деп аталатын өзінің камерасы мен проекциялық құрылғысын құрастырды. Ле Принс 1890 жылы жоғалып кетті, алдыңғы жылдары дамытып жатқан патенттелген камералар мен проекторларын көпшілікке көрсетуге үлкермей. Оның "Раундхей бағындағы көрініс" (1888) атты қысқа фильмі кейіннен ең алғашқы фильм деп танылды. Уильям Фриз Грин 1889 жылы "машиналық камераны" патенттеді, ол кейінгі кинокамералардың көптеген ерекшеліктерін қамтыды. Ол 1890 жылы фотоқоғамдарда нәтижелерін көрсетті және одан әрі камералар жасады, бірақ нәтижелерін жарияламады. Оттомар Аншуцтің Электротахископы жоғары сапалы фотосуреттердің өте қысқа циклдарын көрсетті. Томас Эдисон фильмдерді "қарапайым көруге арналған" кинетоскоп құрылғысында ұсынудың тиімді бизнес-моделі емес деп ойлады. Көрермендер экрандағы бейнелерді көруді ұнатты. Томас Эдисонның Кинетоскопы (Уильям Кеннеди Диксон жасаған), 1894 жылы көпшілікке алғаш рет көрсетілді. Лаусте мен Лэтамның Эидолоскопы 1895 жылдың 21 сәуірінде баспасөз өкілдеріне көрсетілді және 20 мамырда Бродвейде көпшілікке ашылды. Олар секундына отыз кадрдан астам жылдамдықпен жиырма минутқа дейін фильмдер түсіріп, оларды АҚШ-тың көптеген қалаларында көрсетті. Эидолоскоп компаниясы 1896 жылы ішкі даулардың салдарынан таратылды. Биоскопты ойлап тапқан Макс және Эмиль Складановскийлер 1895 жылдың 1 қарашасынан ай соңына дейін Берлинде ақша төлеп кіретін көрермендерге жылжымалы бейнелерді көрсетті. Олардың құрылғысы салыстырмалы түрде ауыр болды және фильмдері Люмьер ағайындарының фильмдерінен әлдеқайда қысқа болды. Складановскийлердің Париждегі көрсетулері Люмьердің көрсетуі туралы жаңалықтан кейін тоқтатылды. Дегенмен, олар фильмдерін басқа елдерге де алып жүрді.