«Хака»: Фин футбол клубының тарихы мен жетістіктері

Кіріспе

FC Haka, бастапқыда Valkeakosken Haka, көбінесе Haka деп аталады, Финляндияның Валькеакоски қаласындағы футбол клубы. Клуб 1934 жылы құрылған және Финляндияның жоғары футбол лигасы – Вейккауслигада ойнайды. Haka – Финляндиядағы ең табысты клубтардың бірі, ол тоғыз рет Финляндия чемпионы атанды және 12 рет Финляндия кубогын жеңіп алды.

Тарих

Haka компаниясы тарихи тұрғыдан Валкеакоски аймағындағы қағаз өнеркәсібімен тығыз байланыста болды және оны әлі күнге дейін UPM Kymmene компаниясы демеушілік етеді. Клуб 1934 жылы Valkeakosken Haka деген атпен құрылған. 1949 жылы Финляндияның жоғары дивизионы – Mestaruussarja-ға (қазір Veikkausliiga) жолдама алды, ал 1955 жылы тұңғыш рет Финляндия кубогын жеңіп алды. 1960-шы жылдар клуб тарихындағы ең сәтті кезең болды, ол лига мен кубокты үш рет жеңіп алды, соның ішінде 1960 жылы фин футбол тарихындағы алғашқы «дубль» жасады. 1972 жылы клуб төмен дивизионға түсіп қалды, бірақ бірден қайта оралды және 1977 жылы тағы да «дубль» жеңімпазы атанды. 1990-шы жылдардың басында клубтың атауы FC Haka болып өзгертілді. Haka 1995 жылы тағы да чемпиондыққа ие болды, бірақ келесі маусымда қайтадан төмен дивизионға түсті. Жаңа бапкер ретінде Кит Армстронг тағайындалды, және клуб 1998 жылдан 2000 жылға дейін үш рет қатарынан чемпиондық атақтарды жеңіп алды. Голкиперлік шебер Олли Хаттунен 2002 жылы Армстронгтың орнын басып, клубты чемпиондыққа (2004) және екі кубокқа (2002 және 2005) жеткізді. Haka-ның УЕФА жарыстарындағы ең жақсы көрсеткіші 1983–1984 жылғы маусымдағы Кубок иелерінің кубогының ширек финалына шығу болды, онда болашақ жеңімпаз «Ювентусқа» жалпы есеп бойынша 0:2 есебімен ұтылып қалды. Клуб 1998 жылдан бері жыл сайын еуропалық жарыстарға қатысып келеді, бұл серия 2008–2009 маусымда аяқталды. Соңғы жылдары клубтың қаржылық жағдайы екі рет нашарлады (Veikkausliiga-дағы көптеген басқа шағын клубтар сияқты). Біріншісі 2008–09 маусымда болды, онда жергілікті кәсіпкер және мейрамхана иесі Седу Коскинен (жалпыұлттық түнгі клубтар желісінің иесі және негізін қалаушы) бастаған инвесторлар тобы, іс жүзінде банкротқа жақын командаға маусымды аяқтау үшін FC Haka Oy-ді құрды. 2010 жылы Седу Коскинен клубқа шамамен 1 миллион еуро салып, клубтан кетіп қалды. Содан бері клубтың жұмысы қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін реформаланды, немесе кем дегенде тапшылықсыз жұмыс істеуге бағытталды. Финляндиядағы ең табысты және беделді клубтардың бірі болған команда 2000-шы жылдардың басында бірнеше жыл бойы қаржы тапшылығын бастан өткерді. Сонымен қатар, әлемдегі жалпы экономикалық жағдай және UPM Kymmene компаниясынан түсетін демеушілік төлемдер де азайды. Бұл клубты операцияларын рационалдауға және фин футбол элитасындағы шағын клубтардың бірі ретінде жаңа рөлді қабылдауға мәжбүр етті. 2012 жылғы фин футбол маусымының басындағы қазіргі жағдайды қазіргі төраға мен басқарма мүшелері қиын, бірақ тұрақты деп сипаттады. Қаржылық қиындықтар кезінде клуб чемпиондыққа таласушы командадан, көбінесе төмен дивизионға түсуге дайын командаға айналды. 2011 және 2012 жылдардағы маусым алдындағы медиа болжамдары клубты соңғы үштікке қойды. 2012 жылы Haka турнир кестесінде соңғы орынды иеленіп, Финляндияның бірінші дивизионына түсті. Клуб 2019 жылғы Ykkönen турнирінде жақсы өнер көрсетіп, 2020 жылғы маусымға Veikkausliiga-ға қайта оралды, онда тек 7 ұпай жоғалтып, екінші орын алған TPS-тен 19 ұпайға көш бастады.

Haka has historically had close ties with the paper industry in the Valkeakoski area, and it is still sponsored by UPM Kymmene. The club was founded as Valkeakosken Haka in 1934. In 1949 it was promoted to Finland's top division Mestaruussarja (now called Veikkausliiga), and in 1955 won the inaugural Finnish Cup. The 1960s was the most successful era in the club's history, winning both the league and cup three times, including the first double in Finnish football history in 1960. The club was relegated in 1972, but came straight back, and won the double again in 1977. The club's name was changed to FC Haka in the early 1990s. Haka won the title again 1995, but was relegated the next season. Keith Armstrong was hired as the new coach, and the club came straight back again, winning three straight championships from 1998 to 2000. Goalkeeping legend Olli Huttunen succeeded Armstrong as coach in 2002, and has already led the club to the championship (2004) and two cups (2002 and 2005). Haka's best performance in UEFA competition was in the 1983–1984 season when they reached the quarterfinals of the Cup Winners' Cup, losing to eventual winners Juventus 0–2 on aggregate. The club has been involved in European competitions every year since 1998, the streak ending in 2008–2009 season. In the recent years the club's financial situation has deteriorated on two occasions (like many other small market teams in Veikkausliiga). The first one was the 2008–09 season when a group of investors led by local businessman and restaurateur Sedu Koskinen (owner and founder of a nationwide night club chain) formed FC Haka Oy to help an essentially bankrupt team to finish the season. In 2010 Sedu Koskinen left, after having put around 1 million euros of his own money into the club. Since then the club's operations have been reformed to make it financial sound or at least not running on deficit. The team, having been one of the most successful and high stature in Finland, had been on run of deficit for several years during the 2000s. At the same time the overall economic situation in the world and also the sponsorship payments from UPM Kymmene diminished. This forced the club to rationalize its operations and adopt a new role as one of the smaller clubs in Finnish top flight football. The current situation at the start of 2012 Finnish football season is described by the current chairman and board members as difficult but stable. These times of financial struggles have seen the club move from a perennial championship challenger to a team usually poised for relegation. Both 2011 and 2012 the pre season media predictions have placed the club in the bottom three. Haka finished last in the standings in 2012 and were relegated to the Finnish First Division. The club finally won promotion back to the Veikkausliiga for the 2020 season following a near perfect campaign in the 2019 Ykkönen, where the club only dropped 7 points and finished 19 points ahead of second place TPS.

Еуропалық науқандар

Маусымдық жарыс Раунд Елді мекені/Клуб Есеп Агрегат 1961–62 Еуропа Кубогы Бірінші раунд Стандарт Лиеж 1–5, v 0–2 1–7 1963–64 Еуропа Кубогы Алдын ала раунд Женесс д'Эш 4–1, v 0–4 4–5 1964–65 Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы Бірінші раунд Скейд Фотболл 0–1, v 2–0 2–1 Екінші раунд АС Торино 0–1, v 0–5 0–6 1966–67 Еуропа Кубогы Бірінші раунд RSC Андерлехт 1–10, v 0–2 1–12 1970–71 Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы Бірінші раунд CSKA София 0–9, v 1–2 1–11 1977–78 УЕФА Кубогы Бірінші раунд Гурник Забже 3–5, v 0–0 3–5 1978–79 Еуропа Кубогы Бірінші раунд Динамо Киев 0–1, v 1–3 1–4 1981–82 УЕФА Кубогы Бірінші раунд IFK Гетеборг 2–3, v 0–4 2–7 1983–84 Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы Бірінші раунд Слиго Роверс 1–0, v 3–0 4–0 Екінші раунд Хаммарби IF 1–1, v 2–1 (қосымша уақыт) 3–2 Ширек финал Ювентус 0–1, v 0–1 0–2 1986–87 Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы Бірінші раунд FC Торпедо Мәскеу 2–2, v 1–3 3–5 1989–90 Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы Бірінші раунд Ференцвароси TC 1–5, v 1–1 2–6 1996–97 УЕФА Кубогы Бірінші іріктеу раунды FC Флора Таллинн 2–2, v 1–0 3–2 Екінші іріктеу раунды Легия Варшава 0–3, v 1–1 1–4 1998–99 УЕФА Кубок иегерлерінің кубогы Іріктеу раунды Бангор Сити 2–0, v 1–0 3–0 Бірінші раунд Паниониос FC 0–2, v 1–3 1–5 1999–2000 УЕФА Чемпиондар Лигасы Бірінші іріктеу раунды HB Tórshavn 1–1, v 6–0 7–1 Екінші іріктеу раунды Рейнджерс 1–4, v 0–3 1–7 2000–01 УЕФА Чемпиондар Лигасы Бірінші іріктеу раунды Линфилд 1–2, v 1–0 2–2 (а) Екінші іріктеу раунды Интер Братислава 0–0, v 0–1 (қосымша уақыт) 0–1 2001–02 УЕФА Чемпиондар Лигасы Бірінші іріктеу раунды Валлетта FC 0–0, v 5–0 5–0 Екінші іріктеу раунды Маккаби Хайфа 0–1, v 3–0 3–1 Үшінші іріктеу раунды Ливерпуль 0–5, v 1–4 1–9 2001–02 УЕФА Кубогы Бірінші раунд 1. FC Union Berlin 1–1, v 0–3 1–4 2002 УЕФА Интертото Кубогы Бірінші раунд FK Obilić 2–1, v 1–1 3–2 Екінші раунд Фулхам 0–0, v 1–1 1–1 (а) 2003–04 УЕФА Кубогы Іріктеу раунды Хайдук Сплит 2–1, v 0–1 2–2 (а) 2004–05 УЕФА Кубогы Бірінші іріктеу раунды Этцелла Эттельбрук 2–1, v 3–1 5–2 Екінші іріктеу раунды Стабэк IF 1–3, v 1–3 2–6 2005–06 УЕФА Чемпиондар Лигасы Бірінші іріктеу раунды Пюник F. C. 1–0, v 2–2 3–2 Екінші іріктеу раунды Волеренга IF 0–1, v 1–4 1–5 2006–07 УЕФА Кубогы Бірінші іріктеу раунды Левадия Таллинн 0–2, v 1–0 1–2 2007–08 УЕФА Кубогы Бірінші іріктеу раунды Rhyl 1–3, v 2–0 3–3 (а) Екінші іріктеу раунды FC Midtjylland 1–2, v 2–5 3–7 2008–09 УЕФА Кубогы Бірінші іріктеу раунды Cork City 2–2, v 4–0 6–2 Екінші іріктеу раунды Brøndby IF 0–4, v 0–2 0–6 2023–24 УЕФА Еуропа Конференция Лигасы Бірінші іріктеу раунды Crusaders 2–2, v 0–1 2–3

Season Competition Round Country Club Score Agg. 1961–62European CupFirst round Standard Liège1–5, v 0–2 1–7 1963–64 European CupPreliminary round Jeunesse d'Esch4–1, v 0–4 4–5 1964–65 European Cup Winners' CupFirst round Skeid Fotball0–1, v 2–0 2–1Second round AC Torino0–1, v 0–5 0–6 1966–67 European CupFirst round RSC Anderlecht1–10, v 0–2 1–12 1970–71 European Cup Winners' CupFirst round CSKA Sofia0–9, v 1–2 1–11 1977–78 UEFA CupFirst round Górnik Zabrze3–5, v 0–0 3–5 1978–79 European CupFirst round Dynamo Kiev0–1, v 1–3 1–4 1981–82 UEFA CupFirst round IFK Göteborg2–3, v 0–4 2–7 1983–84 European Cup Winners' CupFirst round Sligo Rovers1–0, v 3–04–0Second round Hammarby IF1–1, v 2–1(aet)3–2Quarter finals Juventus0–1, v 0–10–2 1986–87 European Cup Winners' CupFirst round FC Torpedo Moscow2–2, v 1–33–5 1989–90 European Cup Winners' CupFirst round Ferencvárosi TC1–5, v 1–12–6 1996–97 UEFA CupFirst qualifying round FC Flora Tallinn2–2, v 1–03–2Second qualifying round Legia Warszawa0–3, v 1–11–4 1998–99 UEFA Cup Winners' CupQualifying round Bangor City2–0, v 1–03–0First round Panionios FC0–2, v 1–31–5 1999–2000 UEFA Champions LeagueFirst qualifying round HB Tórshavn1–1, v 6–07–1Second qualifying round Rangers1–4, v 0–31–7 2000–01 UEFA Champions LeagueFirst qualifying round Linfield1–2, v 1–02–2 (a)Second qualifying round Inter Bratislava0–0, v 0–1(aet)0–1 2001–02 UEFA Champions LeagueFirst qualifying round Valletta FC0–0, v 5–05–0Second qualifying round Maccabi Haifa0–1, v 3–03–1Third qualifying round Liverpool0–5, v 1–41–9 2001–02 UEFA CupFirst round 1. FC Union Berlin1–1, v 0–31–4 2002 UEFA Intertoto CupFirst round FK Obilić2–1, v 1–13–2Second round Fulham0–0, v 1–11–1 (a) 2003–04 UEFA CupQualifying round Hajduk Split2–1, v 0–12–2 (a) 2004–05 UEFA CupFirst qualifying round Etzella Ettelbruck2–1, v 3–15–2Second qualifying round Stabæk IF1–3, v 1–32–6 2005–06 UEFA Champions LeagueFirst qualifying round Pyunik F. C.1–0, v 2–23–2Second qualifying round Vålerenga IF0–1, v 1–41–5 2006–07 UEFA CupFirst qualifying round Levadia Tallinn0–2, v 1–01–2 2007–08 UEFA CupFirst qualifying round Rhyl1–3, v 2–03–3 (a)Second qualifying round FC Midtjylland1–2, v 2–53–7 2008–09 UEFA CupFirst qualifying round Cork City2–2, v 4–06–2Second qualifying round Brøndby IF0–4, v 0–20–6 2023–24 UEFA Europa Conference LeagueFirst qualifying round Crusaders2–2, v 0–12–3