Кіріспе
Үнді крикетшісі және Наванагар махаражасы, полковник Кумар Шри Сир Ранжитсинджи Вибхаджи II (10 қыркүйек 1872 – 2 сәуір 1933), көбінесе Ранжи немесе К. С. Ранжитсинджи деп аталатын, 1907 жылдан 1933 жылға дейін Үндістанның Наванагар княздығын басқарған крикетші. Оның крикет карьерасының басты бөлігі 1893-1904 жылдар аралығында өтті, ол өз заманының ең ұлы соққы берушілерінің бірі ретінде Кембридж университеті, Суссекс, Лондон округі және Англия құрамасы үшін 15 тест матчинде ойнады. Ранжитсинджи дәстүрден тыйылатын соққы беруші, оның жылдам реакциясы мен ерекше стилі ойынды революциялады. Бұрынғы соққы берушілер көбінесе алға қарай ойнап, офсайдқа соққы берген, ал Ранжитсинджи өз дәуіріндегі алаңдардың сапасының жақсаруын пайдаланып, қорғаныс және шабуыл кезінде артқы аяғымен ойнады. Ол әсіресе бір соққымен байланысты, ол – лег глэнс, оны танымал етіп, мүмкін, өзі де ойлап тапқан. Оны "Үнді крикетінің әкесі" деп атайды, себебі ол ең алғашқы жоғары деңгейдегі үнді крикетшісі болды, бірақ Үндістанда крикеттің дамуына көмектесуден және оны қолдаудан бас тартқаны үшін сынға ұшырады. 1935 жылы бұл жарысты ашқан Патиалалық Бхупиндер Сингхтің құрметіне оның атымен аталған "Ранжи" кубогы – Үндістандағы жылдық бірінші сыныптық чемпионат. Ранжитсинджидің сіңілі баласы Дулепсинджи де оның жолын қуып, Кембридж, Суссекс және Англия клубтары үшін бірінші сыныптық крикет ойнады.
Colonel Kumar Sri Sir Ranjitsinhji Vibhaji II, (10 September 1872 – 2 April 1933), often known as Ranji or K. S. Ranjitsinhji, was an Indian cricketer who became ruler of the Indian princely state of Nawanagar from 1907 to 1933. The main part of his cricket career was from 1893 to 1904 when, as one of the greatest batsmen of his time, he played for Cambridge University, Sussex, London County and, in 15 Test matches, for England. Ranjitsinhji was an unorthodox batsman whose fast reactions and individual style were to revolutionise the game. Previously, batsmen had generally played forward and made shots to the off side; Ranjitsinhji took advantage of the improving quality of pitches in his era and played more on the back foot, both in defence and attack. He is particularly associated with one shot, the leg glance, which he popularised and may have invented. He has been called the "Father of Indian Cricket", as he was the earliest top class Indian cricketer, but he has been criticised for his refusal to aid and encourage the development of cricket in India itself. The annual first class championship of India, the Ranji Trophy, was named in his honour by Bhupinder Singh of Patiala who inaugurated the competition in 1935. Ranjitsinhji's nephew Duleepsinhji followed his path as a batsman playing first class cricket for Cambridge, Sussex, and England.
Туу
Ранжитсинхжи Джадеджа 1872 жылдың 10 қыркүйегінде Үндістанның батыс Катиявар провинциясындағы Наванагар штатындағы Садодар ауылында Джадеджа Раджпут отбасында дүниеге келді. Ол шаруа Жіуансинхжи мен оның бір әйелінен туған тұңғыш ұл болды. Оның есімі "жауда жеңіске жеткен арыстан" деген мағынаны білдірсе де, бала кезінде ол жиі ауырып жүрді. Ранжитсинхжидің отбасы оның әкесінің әкесі және отбасы басшысы Жаламсинхжи арқылы Наванагар мемлекетінің билеуші әулетімен байланысты болды. Жаламсинхжи Наванагардың Жам Сахибі Вибхаджидің туысы еді; Ранжитсинхжидің өмірбаяны жазушылары кейіннен Жаламсинхжидің Вибхаджи үшін сәтті шайқаста батыл шайқасқанын айтты, бірақ Саймон Уайльд бұл Ранжитсинхжидің ынталандырған ойдан туған нәрсе болуы мүмкін деп санайды. Өмірінің соңына дейін Ранжитсинхжи отбасына өте сезімтал болды және ата-анасының жағымды бейнесін көрсетуге тырысты.
Тақтың мұрагері
1856 жылы Вибхаджидің ұлы Калуба дүниеге келіп, Вибхаджидің тағына мұрагер атанды. Бірақ Калуба өскен сайын зорлық-зомбылық пен террор тудырды. Оның ішінде әкесіне у беріп өлтіруге тырысуы және бірнеше зорлау оқиғалары болды. Осының салдарынан Вибхаджи 1877 жылы ұлын мұрагерлік құқығынан айырды. Басқа лайықты мұрагер таппай, дәстүр бойынша өзінің әулетінің басқа тармағынан – Джаламсинхжиден мұрагерлікке ие болды. Бірінші таңдалған мұрагер қабылдағаннан кейін алты ай ішінде қызбадан немесе Калубаның анасының бұйрығымен уланудан қайтыс болды. 1878 жылдың қазан айында екінші таңдау Ранжитсинхжиге бұйырды. Вибхаджи оны биліктегі британдықтардың мақұлдауы үшін Раджкотқа алып барды. Жас бала 18 ай бойы Раджкумар колледжінде білім алды, осы уақыт аралығында Вибхаджи оған қаржылай көмек берді. Ранжитсинхжидің отбасының жоспарлары мен Живансинхжидің мінез-құлқынан көңілі тоңған Вибхаджи Ранжитсинхжиді асырап алуды аяқтамай, өзінің мұрагерін табуға тырысты. 1882 жылдың тамыз айында Вибхаджидің сарайындағы әйелдердің бірі Жасвантсинхжи есімді ұл туғанда Ранжитсинхжидің таққа отыру мүмкіндігі күңкірегендей болды. Ранжитсинхжидің кейінірек жазған өмірбаянында, Роланд Уайлдтың айтуынша, оның асырап алуы Вибхаджидің әйелдерінен қорқып, құпия түрде өткізілген. Уайлдтың сөзіне қарағанда, "Рәсімді баланың әкесі мен атасы бақылады, оны Үндістан кеңсесі, Үндістан үкіметі және Бомбей үкіметі ресми түрде тіркеді". Бірақ мұндай оқиға туралы ешқандай жазба жоқ, және Саймон Уайльд бұл туралы "мұндай оқиға ешқашан болған жоқ екенін анық көрсетеді" дейді. Роланд Уайлд пен Чарльз Кинкейд, 1931 жылы Ранжитсинхжидің көзқарасын жариялаған кітап жазған авторлар, Жасвантсинхжидің Вибхаджидің заңды ұлы болмағанын немесе оның анасы Вибхаджиге заңды түрде үйленбегенін айтты. Алайда, бұл мәлімдемелер дәлелсіз немесе жазбаларда көрсетілмеген. Британдық билік Ранжитсинхжидің ешқашан асырап алынбағанын және колледждегі әлеуетін көргеннен кейін, Вибхаджиді Ранжитсинхжиді мұрагер ретінде сақтап қалуға көндіруге тырысты, бірақ Жам Сахиб Жасвантсинхжидің одан кейін мұрагер болуын талап етті. 1884 жылдың қазан айында Үндістан үкіметі Жасвантсинхжиді Вибхаджидің мұрагері деп мойындады, бірақ вице-король лорд Рипон Ранжитсинхжи лауазымын жоғалтқаны үшін өтемақы алуға лайық деп есептеді.
Білім
Ранжитсинхжи енді мұрагер болмаса да, Вибхажи оның қаржылық жәрдемақысын арттырды, бірақ оның білім алу жауапкершілігін Бомбей президенттігіне жүктеді. Ранжитсинхжидің оқу ақысы жәрдемақыдан төленді және ол білімін Раджкумар колледжінде жалғастырды. Оның материалдық жағдайы өзгермегенмен, сол кезде колледж директоры Честер Макнагтен жасаған ескертулер Ранжитсинхжи мұрадан айырылғанына қатты ренжіді екенін көрсетеді. Колледж ағылшынның жеке мектебі сияқты ұйымдастырылып, басқарылды, және Ранжитсинхжи оқуда жақсы нәтижелер көрсетті. Ранжитсинхжи 10-11 жасында крикетке басталып, алғаш рет 1883 жылы мектеп құрамында өнер көрсетті. 1884 жылы капитан болып тағайындалды және 1888 жылға дейін осы лауазымды сақтап тұрды. Ол мектеп үшін жүздіктер соққан болуы мүмкін, бірақ крикеттің деңгейі төмен еді және Англиядағы ойыннан мүлдем өзгеше болды. Ранжитсинхжи бұл ойынға тым көп мән бермеді және сол кезде теннис ойнауды артық ұнатты. Ол колледжді бітіргеннен кейін не болатыны белгісіз болды, бірақ оның академиялық қабілеті Англияға Кембридж университетінде оқуға барудың шешімін берді.
Академиялық жетістіктер
1888 жылдың наурыз айында Макнагтен Ранжицинджиді және басқа екі дарынды студентті Лондонға алып барды. Макнагтен Ранжицинджиді бірнеше шараларға қатыстырды, соның бірі – Суррей округінің крикет клубы мен Австралия құрамасы арасындағы крикет матчы. Ранжицинджи крикет стандартынан қатты әсер алды, ал боулинг шебері ретінде танымал австралиялық Чарльз Тернер үлкен көрершілер алдында жүз ұпай жинады; Ранжицинджи кейін он жыл бойы одан жақсы ойын көрмегенін айтты. Макнагтен сол жылдың қыркүйек айында Үндістанға оралды, бірақ Ранжицинджи мен тағы бір студент, Рамсинджидің Кембриджде тұруын ұйымдастырды. Олардың екінші таңдаған тұрғын үйі табысты болды – олар Кембридждегі Тринити колледжінің капелланы Луи Боризоудың отбасымен бірге тұрды, ол оларды келесі жыл бойы оқытты. Ранжицинджи 1892 жылға дейін Боризоулармен бірге тұрды және өмірінің соңына дейін олармен жақын қарым-қатынаста болды. Роланд Уайлдтың сөзіне қарағанда, Боризоу Ранжицинджиді "салғырт және жауапсыз" деп есептеген, оның крикет, теннис, бильярд және фотосуретке түсу сияқты ойын-сауыққа құштар екенін айтқан. Уайлд сондай-ақ, ол ағылшын өміріне бейімделуде қиындықтарға тап болған және академиялық оқуға толыққанды берілмеген болуы мүмкін екенін айтады. Осы себепті, Ранжицинджи 1889 жылы Тринити колледжіне түсу үшін алдын ала емтиханды тапса алмады, бірақ оған және Рамсинджиге "абыройлы жастар" ретінде колледжге қабылдануға рұқсат берілді. Дегенмен, Ранжицинджи Кембриджде оқыған кезінде оқудан гөрі спортқа көбірек назар аударды, қажетті деңгейде ғана жұмыс істеді және ешқашан бітірген жоқ. Ол франкмасон болып табылды және Исаак Ньютон университетінің мүшесі де болды. 1890 жылдың жазында Ранжицинджи мен Рамсинджи Борнмутқа демалысқа барды. Саяхатқа Ранжицинджи "К. С. [Кумар Шри] Ранжицинджи" деген есімді қабылдады. Борнмутқа барғанда ол крикетке қызығушылығы артып, жергілікті матчтарда сәтті өнер көрсетті, бұл оның таланты бар екенін, бірақ техникасы жетілмегенін көрсетті. Уайлдтың айтуынша, 1890 жылдың қыркүйегінде Тринитиге оралған кезде ол өзін маңызды тұлға деп есептегендердің құрметін сезіне бастады, бұл оны "Принц Ранжицинджи" атағын қабылдауға итермеледі, бірақ ол өзін "Принц" деп атауға құқығы болмады. Бұл саяхат оның крикетші ретінде табысқа жете алатынына үміттенуіне себеп болды. 1892 жылдың маусымында Ранжицинджи Боризоулар үйінен кетіп, туыстарының қаржылық көмегімен Кембридж қаласындағы жеке бөлмесіне көшіп барды. Ол сәнді өмір сүрді және жиі қонақтарды той-думандармен күтіп алды. Жазушы Алан Росс Ранжицинджи Кембридждегі алғашқы жылдары жалғыздыққа ұшыраған болуы мүмкін екенін және нәсілшілдік пен кемсітуге тап болған болуы мүмкін екенін айтады. Росс оның жомарттығының бір бөлігі осы кедергілерді жеңуге тырысудан туындаған болуы мүмкін деп санайды. Алайда, Ранжицинджи өзінің қаржылық мүмкіндіктерінен асып, қаржылық қиындықтарға тап болды. Ол адвокаттық емтиханды тапсыру үшін Вибхажиден қосымша ақша беруін сұрап хат жазды. Вибхажи Ранжицинджи емтиханды тапсырғаннан кейін Үндістанға оралу шартымен ақша жіберді. Ранжицинджи бұл келісімді сақтауға ниеттенді, бірақ ол адвокаттық мансапты жоспарламаған, бірақ оның борыштары күткеннен көп болды және ол адвокаттық емтиханның құнын төлей алмады, сонымен қатар 1894 жылдың көктемінде Кембридж университетінен бітірмей кетуге мәжбүр болды.
Криккерлік бастауы
Басында Ранжитсинхжи теннис спортында жүлделі медаль алуға үміттенеді, бірақ 1888 жылы австралиялықтардың ойынды тамашалауға барған сапары оған крикетке ден қоюға ықпал етті. 1889 және 1890 жылдары ол төмен деңгейдегі жергілікті крикетпен айналысты, бірақ Борнмут қаласында болғаннан кейін крикет шеберлігін жетілдіруге кірісті. 1891 жылдың маусым айында ол жаңадан құрылған Кембриджшир графтығының крикет клубына қосылып, сынақ ойындарында сәтті өнер көрсетіп, қыркүйек айында графтық құрамында бірнеше матчқа қатысты. Оның ең жоғары көрсеткіші 23 ұпайды құрады, бірақ ол Оңтүстік Англия командасының құрамына шақырылып, жергілікті командамен кездесуге қатысты. Бұл матчты қызықты ету үшін жергілікті командаға 19 ойыншы енгізілді, ал Ранжитсинхжи 34 ұпай жинап, матчтың ең нәтижелі ойыншысы атанды. Дегенмен, Ранжитсинхжидің сол кезде күші жеткіліксіз болды және соққы түрлерінің ассортименті шектеулі еді. Осы кезеңде Ранжитсинхжи бірінші сыныпты крикетші және болашақ Англия құрамасының ойыншысы Томас Хейвардтың әкесі Дэниел Хейвардпен бірге соққы техникасын жетілдіру үшін жұмыс істеді. Оның басты кемшілігі – жылдам доп берушіге қарсы тұрғанда доптан артқа шегінуге бейімділігі, бұл оның ойыннан шығарылу мүмкіндігін арттыратын еді. Кембридждегі жаттығу кезінде кәсіби крикетшінің кеңесімен, Ранжитсинхжи мен Хейвард оның оң аяғын жерге байлап жаттығуды бастады. Бұл оның болашақ соққы техникасына әсер етіп, аяқпен соққыны қабылдауына себепкер болды, ол кейіннен оның айрықша белгісіне айналды. Жақсылап жаттығу барысында ол байланбаған сол аяғын доптан алшақтатты, оң жаққа, яғни ұпайға қарай жылжытты. Осылайша ол допты аяғының артына қарай итере алатынын анықтады, бұл өте ерекше және көптеген ойыншылар үшін ойыннан шығарылуға әкелуі мүмкін еді. Бұл соққыны басқа ойыншылар да бұрын қолданған болса да, Ранжитсинхжи оны бұрынғыдан гөрі тиімдірек орындады. Ранжитсинхжи 1892 жылдың көктемінде Хейвардпен бірге аяқпен соққыны жетілдірді, соның арқасында сол жылдың қалған бөлігінде барлық крикет турнирлерінде 2000-ға жуық ұпай жинады, бұл оның бұрынғы көрсеткіштерінен әлдеқайда жоғары болды. Ол кем дегенде тоғыз жүздікке жетті, мұндай жетістікке Англияда бұрын қол жеткізілмеген еді. Ранжитсинхжи ерекше крикет стилімен танылып, ойынына қызығушылық тудырды, бірақ маңызды крикетшілер оны жеңіл қабылдады, өйткені ол ағылшын мемлекеттік мектептерінде қалыптасқан әуесқой немесе университеттік ойыншының қабылданған стиліне қайшы келді. Бір матчта оны Кембридж университетінің крикет командасының капитаны және болашақ Англия құрамасының капитаны Стэнли Джексон байқады, ол оның ойынын және сыртқы келбетін ерекше деп тапты, бірақ әсерленбеді.
Университет крикеті
Кембридж университетінің кем дегенде бір крикетшісі Ранжитсинхжидің 1892 жылы команда құрамына кіруі керек деп ойлады; ол екі сынақ ойынында орташа нәтижелер көрсетті, бірақ Джексон оның бірінші сыныпты крикетке лайықты емес деп есептеді. Ранжитсинхжидің басқа командаларда сәтті өнер көрсетуіне қарамастан, Джексон 1892 жылға дейін оның Тринити колледжі үшін ойнамауына себеп болуы мүмкін. Джексон 1933 жылы сол кезде "үндістерге көңіл жағуға мүдделі болмағанын" жазды, ал Саймон Уайльд Джексонның көзқарасының түпкі себебінде прежудистік жатқанын айтты. 1893 жылы Джексон Ранжитсинхжидің қабілетін дұрыс бағаламаудың үлкен қателік екенін мойындады. Дегенмен, Ранжитсинхжи 1892 жылы жарақат алған ойыншының орнына Тринити командасының құрамына енді. Бірақ, сол кездегі ойыншылар Ранжитсинхжиді елемеді. Сол маусымда Ранжитсинхжидің куәгерлігімен Кембридж Университет матчында Оксфордқа есе жіберді; Оксфорд командасынан Малкольм Джардин 140 ұпай жинады, оның көп бөлігі аяқпен соққы беру арқылы алынды; Джексон тактикасын өзгертпеді, сол себепті Джардин оңай ұпай жинады. Сол қыста Джексон Үндістанға крикет турнесіне қатысты, онда ол крикет деңгейіне әсерленді. 1893 жылғы крикет маусымының басында Джексон Ранжитсинхжидің Том Ричардсон мен Билл Локвуд сияқты кәсіби боулингтерге қарсы концентрациясын арттыру үшін торларда жаттығуын байқады. Ол Локвудтан пікір сұрады. Локвуд Ранжитсинхжидің жаттығулар арқылы қаншалықты жақсарғанын айтты және оның университет командасындағы бірнеше ойыншыдан жақсы екеніне сендірді. Содан кейін, 1893 жылы Ранжитсинхжидің алғашқы көрсеткіштері, Тринити үшін көп ұпай жинауы және сынақ матчында жақсы өнер көрсетуі Джексонды көндірді. Ол 8 мамыр 1893 жылы Чарльз Торнтон таңдаған командаға қарсы Кембридж үшін бірінші сыныптық дебютін жасады. Ол соққы беру реті бойынша тоғызыншы орында тұрды және 18 ұпай жинады. Ол келесі апталарда командадағы орнын сақтап, жақсы беделге ие боулингтерге қарсы бірнеше иннингсте айтарлықтай ұпай жинады. Маусым барысында оның сенімділігі артты; сыншылар оның кесу соққысының тиімділігін бірнеше рет атап өтті, ал оның алаңдағы ойыны ерекше жақсы деп бағаланды. Оның ең жоғары және ең танымал ұпайлары Австралияның туристік командасына қарсы өткен ойында болды, ол 105 минутта 58 ұпай жинады, содан кейін екінші иннингте қиын жағдайда екі сағат 37 ұпай жинады. Оның соққысы көрермендерге үлкен әсер етті, олар ойын соңында оған қол шапалақтады. Бұл ойын бірінші сыныпты крикет тарихында Ранжитсинхжидің аяқпен соққы беруді алғаш рет қолданғанымен есте қалды. Ранжитсинхжи матчтан кейін "Көк" белгісімен марапатталды, ал сәтті, бірақ қысқаша иннингтерден кейін ол университет матчында ойнады. Ол көпшілік тарапынан жақсы қабылдады, бірақ ойын барысында 9 және 0 ұпай жинады, ал оның командасы жеңіске жетті. Кембридж маусымы аяқталғаннан кейін Ранжитсинхжидің 29.90 ұпайдың орташа көрсеткіші оны команданың орташа көрсеткіші бойынша үшінші орынға жайғастырды, ол 40 ұпайдан астам бес ұпай жинады. Ол 19 рет, негізінен, сырғанақ ұстады. Оның әсері соншалық болды, Ранжитсинхжи Овалда Gentlemen қарсы Players және Австралияға қарсы Оксфорд және Кембридж университеттерінің бұрынғы және қазіргі ойыншыларын біріктіретін команда үшін ойнады, үш иннингте жалпы 50 ұпай жинады. Крикеттегі жетістіктерінен кейін Ранжитсинхжи Тринити ішінде кеңінен танылды. Оның жаңа танымалдығы достарының лақап атауын жасауға әкелді. Оның есімін айту қиын болғандықтан, олар бастапқыда оны "Смит" деп атады, содан кейін толық атын "Ранжи" деп қысқартты, ол өмір бойы онымен бірге болды. Бұл кезде Ранжитсинхжи өзінің патшалық тегі немесе үлкен байлығы туралы аңыздарды таратуы мүмкін, және ол басқаларды тойтастыру үшін ақша жұмсауға ынталандырылды, осылайша оның мәртебесін нығайтты. Бірнеше ағылшын бірінші сыныптық округтері оның оларда ойнауға дайындығы туралы сұраныс қойды, және ол Кембридждегі белгілі тұлғалар қатысқан Кембридж клубының кешкі асханасында сөйлеуге шақырылды. Англиядағы үндістерге жақсы қарау туралы оның жалпы пікірлері баспасөзде Үндістан федерациясын қолдағандай болып жарияланды және жұртшылық оның сөздерін тыңдауға құштар екенін білдірді. Алайда, Ранжитсинхжи 1894 жылғы маусым басталмас бұрын кетуге мәжбүр болғандықтан, Кембридж клубымен крикетке қатыса алмады.
Аудандық тұңғыш рет
Бар-экзамендерден сәтсіз өткенінен және Үндістанға қайтып оралмағаннан кейін, Ранжицинхжидің жәрдемақысын Вибхажи тоқтатты. Кембриджде көптеген кредиторларға, соның ішінде жеке достарына қарызы болған Ранжицинхжи, Үндістандағы британдық билікке жүгінді және Вибхаджиді Ранжицинхжидің Үндістанға күтілетін оралуына дейін шығындарын жабу үшін несие беруге көндірді. Саймон Уайльд бұл оқиға Ранжицинхжидің борышын әрқашан басқа біреу төлейді деген сенімін күшейтті деп санайды. Дегенмен, ол 1894 жылы және одан кейін де адвокаттыққа қабылданбады. Ол Вибхаджиге уәде бергеніне қарамастан, Үндістанға қайтып оралуға тырыспады. Оның орнына, Билли Мердок пен С. Б. Фраймен туған достығы Ранжицинхжиді Сассекс клубы үшін крикет ойнауға қызықтырды. Мердок, Сассекс командасының капитаны, командасының ойын күшін арттыруды қалады. Ол әуесқой ретінде ойнаса да, клуб Ранжицинхжиге қаржылық ынталандыру ұсынды, бұл жетекші әуесқойлар үшін қалыпты жағдай еді; ақшалай қиындықтары мен үйге қайтуға құштар болмауы себепті, ол ұсыныстан бас тартуы екіталай еді. Алайда, бұл шаралар Ранжицинхжиге 1894 жылы округтік команда үшін ойнауға мүмкіндік бермеді, ал сол жылы оның крикеті Мэрилебон крикет клубы (MCC) матчтарымен, фестиваль ойындарымен және жәрдемақы матчтарымен шектелді. Ол нәтижесінде соққы беруде жақсы формасын таба алмады және өткен жылғы жетістіктерін арттыра алмады. Бір ойында оф спинге қарсы күрескенімен, екінші ойында В. Г. Грейспен 200 ұпайлық серіктестік құрып, 94 ұпай жинады. Сегіз бірінші сыныптық ойында ол 32.25 орташа есеппен 387 ұпай жинады. Қарыздары артып келе жатқанмен, Ранжицинхжи 1895 жылғы маусымға мұқият дайындалды, Кембриджде Том Хейвардпен жаттықты және клубтық матчтарда көп ұпай жинады. Сассекс командасы күшті болмаса да, Ранжицинхжи командадағы орнына сенімді болмады. Оның тұңғыш ойыны MCC-мен болды; алғашқы иннингсте 77 ұпай жинап, содан кейін алты қақпаны құлатқаннан кейін, екінші иннингсте бірінші сыныптық жүзін соқты. 155 минутта ол 150 ұпай жинап, командасын күтпеген жеңіске жақындатты; ол иннинг бойында шабуылға көшті және ұпай жинауда үстемдік танытты. Командасы жеңіліп қалғанмен, соңында оның шеберлігіне таң қалған көрермендер оған қол шапалақтады. Дегенмен, ол сол кездегі округтік чемпионатта қатысу үшін қажетті талаптарды орындамаған болуы мүмкін; бұл туралы Wisden Cricketers' Almanack мәлімдеді, бірақ наразылық білдірілмеді. Маусымның қалған бөлігінде Ранжицинхжи ойнаған жерінде көзге түсіп, әсерлі болды. Ол қатысқан матчтарда көрермендер саны айтарлықтай артты және ол керемет соққы беру және аяқ жағындағы шеберлігімен танылды. Дебютінен кейін нашар ауа райынан кейін баяу бастағанмен, Брайтонның жақсы соққы беру алаңында бірнеше матчта жақсы формаға келді. Ол Миддлсекс пен Ноттингемширге қарсы өте қиын жағдайларда жүздік соқты, ал соңғысына қарсы оның ойыны сыншылар тарапынан маусымның ең жақсыларының бірі деп бағаланды. Маусым соңында ол аз нәтижелі болды, мүмкін, психикалық және физикалық шаршаудан зардап шекті, бірақ оның жалпы көрсеткіші 1,775 ұпай, 49.31 орташа есеппен, оны ұлттық орташа көрсеткіште төртінші орынға қойды.
Австралияға саяхат
Ранжитсинхжи 1897-98 жылдардың қысында Эндрю Стоддарттың командасымен Австралияға саяхатқа шақырылды. Команда 4:1 есебімен жеңіліске ұшырады, себебі Австралия тактикалық тұрғыдан басымдық танытып, жалпы алғанда, жақсы ойыншылары болды. Ранжитсинхжи турдың аз ғана табысқа жеткендерінің бірі болды және бірінші сыныптық матчтарда 60.89 орташа есеппен 1157 ұпай жинады. Ол жаңа жағдайға тез бейімделіп, алғашқы ойында 189 ұпай жинады, ал келесі екі ойында 64 және 112 ұпай жинады. Алайда, Тест сериясы басталар алдында Ранжитсинхжи квинзи ауруына шалдықты және бірінші тестке қатыса алмайтын еді, бірақ үш күнге кейінге шегерілген қатты жаңбыр оған мүмкіндік берді. Ойын басталғанда Ранжитсинхжи бірінші күнінің соңында ойнады және ауруынан әлсіз болғандықтан, сақтықпен ойнады; ол 39 ұпай жинағаннан кейін шаршады. Келесі күні таңертең Англия қақпаларын жоғалтқанда, ол боулерлерге қарсы шабуылдап, ұпайларын 175-ке жеткізді, көбінесе кесіп, аяқпен соққы берді. Ол 215 минут ойнады және Тест матчтарында Англия үшін ең жоғары ұпай жинады; бұл рекорд алты жыл бойы сақталды. Англия матчты тоғыз қақпамен жеңіп алды, бірақ бұл сериядағы олардың жалғыз жеңісі болды. Ранжитсинхжидің денсаулығы нашар болғанмен, ол серияның қалған бөлігінде ойнады. Ол келесі үш Тесттің әрқайсысының бір иннингінде жартылай ғасырлық ұпай жинады, әр жолы үлкен австралиялық жиынмен бетпе-бет келді. Ол және Арчи Макларен жағдайға және боулингке бейімделген жалғыз екі турист болды; баспасөз оны нашар старт беруші деп атаса да, Ранжитсинхжи әр матчта сақтықпен ойнады, мүмкін Австралияның ұпай жинақтау тәсілін еліктеуге тырысқан шығар. Ранжитсинхжи 50 ұпайға жетпеген жалғыз Тест – Англияның төртінші рет жеңілген бесінші Тесті болды. Дегенмен, ол серияда 50.77 орташа есеппен 457 ұпай жинады. Ранжитсинхжидің туры тек бір жағынан даулы болды: ол Австралия журналына жазған мақалалар сериясы. Мақалаларда өзін-өзі сынға алса да, ол көпшіліктің мінез-құлқы, Австралия сыншыларының Англияның екінші Тестте нашар жағдайда ойнауына келіспеуі және кейбір қарсыластар ойыншыларын сынға алды. Ол сондай-ақ судьяның Эрні Джонстың Стоддарттың командасына қарсы матчта допты лақтырудың орнына илеуі үшін бірнеше рет соққы бермеуін қолдады. Ол Австралияда көпшілік арасында, жалпы жұртшылықта және қоғамның ықпалды тұлғаларында өте танымал болды, бірақ осы пікірлерден кейін кейбір матчтардағы көпшілік оны ұрып-соққыға ұшыратты. Тур соңында ол австралиялық жұртшылықпен қарым-қатынасын жақсарту үшін ашық хат жазды, бірақ Стоддарттың командасымен Австралияда ол «өкінішті» оқиға туралы, «аса қатал», «жағымсыз және қорлаушы» ұрандар туралы жазды.
Үндістанға оралу
1898 жылғы сәуірде Стоддарттың крикет командасы Коломбо арқылы Англияға қайтып келді. Сол жерге жеткен соң Ранжитсинхжи команданы тастап, Наванагар тағына ие болу ниетімен Үндістанға оралды. Ол жылдың қалған бөлігін Үндістанда өткізді және 1899 жылғы наурызға дейін Англияға оралмады. Бастапқыда ол өзінің талабын, соның ішінде Джассаджиның заңды емес екенін дәлелдеуді үнді князьдері арасында қолдауға тырысты. Кейін ол Ранжитсинхжидің мемлекеттік қызметке тағайындалуын және оған байланысты табыс алуын ұйымдастырған Пратап Сингхпен кездесті. Пратап Сингх оны Патияла махаражасы Раджиндер Сингхпен де таныстырды. Раджиндер британдықтарға жақын және крикетке құмар болғандықтан, Ранжитсинхжимен тез дос болып, оған тағы бір табыс көзін ұсынды. Ранжитсинхжи Үндістанды кеңінен аралап, ханзадалар мен жергілікті шенеуніктердің қолдауын алуға тырысты және ол барған жерде жұртшылықтың ыстық қарсы алуын көрді. Сондай-ақ ол Сарадорда анасы мен отбасымен уақыт өткізді. Сапары барысында ол көп крикет ойнады, нәтижелері әртүрлі болды. Бір ойында 257 ұпай жинаса да, екіншісінде екі таймның екеуінде де ұпай жиная алмады, бұл оның кез келген крикет түріндегі карьерасында бір рет ғана болды. Үндістандағы британдық әкімшілік Ранжитсинхжиге алаңдады; кейбір адамдар оның Наванагарда проблема тудыруға ниеттенгенін және оны аймақтан шығарып тастауды қалағанын күдіктенді. Ал басқалары оған әділетсіздік жасалғанын ойлап, оны қолдады. Наванагар әкімшісі Кеннеди Лондондағы Бомбей үкіметі мен Үндістан кеңсесіне Ранжитсинхжиге берілетін жәрдемақыны екі есеге арттыру туралы өтініш жасады. Бірақ Бомбей үкіметінің жоғары лауазымды шенеуніктері бұл орынды ма, жоқ па деген күмәнділіктері және Ранжитсинхжидің Наванагардағы ықтимал наразылықтарына байланысты Кеннедидің жәрдемақыны одан әрі арттыру туралы өтініші қабылданбады. Алайда, бұл арттыру оның таққа талабынан бас тартуымен және Наванагардағы кез келген құйрықтарға қатыспауымен байланысты болды, ал Ранжитсинхжи өзіне шарттар қойылғанына наразы болды. 28 қыркүйекте Ранжитсинхжи Бомбей үкіметі арқылы Үндістан мемлекеттік хатшысы лорд Джордж Гамильтонға хат жазып, өзінің талабын білдірді. Ол өзінің мұрагер ретінде қабылданғанын, бірақ тергеусіз шеттетілгенін және Джассаджиның заңды емес екенін мәлімдеді. Бомбей үкіметі бұл өтінішті қабылдамады, бірақ Ранжитсинхжи Раджиндер Сингхпен байланысын пайдаланып, вице-король лорд Элгинмен кездесті. Осының нәтижесінде Үндістан үкіметі тергеу бастады және Элгиннің ізбасары лорд Керзон басшылығымен Ранжитсинхжидің өтініші Гамильтонға Лондонда жіберілді. Ақырында, Ранжитсинхжи Англияға оралғаннан кейін Гамильтон да бұл талапты қабылдамады, бірақ Саймон Уайльд оның князьдар мен британдық шенеуніктерден алған қолдауы және Вибхаджи оны асырап алғаны ешқашан жүзеге аспағанын ешкім көрсетпегені Ранжитсинхжиді өзінің талабының дұрыс екеніне сендірген болуы керек. Ол сол кезде Үндістандағы барлық мүмкіндіктерін пайдаланғаннан кейін 1899 жылғы наурыз айында Англияға оралды.
Рекордтық көрсеткіш
1899 жылғы крикет маусымының басында Англияға оралған Ранжитсинхиджи дереу крикет ойнауға кірісті. Дегенмен, ол болмаған кезде оның соққы беру әдісі өзгерді және ол жеңіске жетуге қатысты зор жігер танытты. Денсаулығы жақсарғандай көрінді, ал Үндістандағы жақтастарының қаржылық көмегі оған ақша мәселелерінен уайымдауды тоқтатты. Салмағы артып, бұрынғыдан мықтырақ болғандықтан, ол бұрынғыдан тиімдірек драйв соққысын орындай алды. Бірқатар қиын жағдайдағы ойын алаңдарындағы сәл қиындықтардан кейін, ол іріктеушілерге Англияда қайтадан турнеде жүрген австралиялықтарға қарсы алғашқы сынақ ойынына қатыспайтынын мәлімдеді. Ол бәрібір іріктеліп алынды және бірінші иннингте 42 ұпай жинағаннан кейін, екінші иннингте 93 ұпай жинап, Англияға жеңіліс алдынан құтылуға көмектесті, өйткені соңғы күні ерте қақпалар құлады. Оның тактикасы дәстүрден тыс болды, өйткені ол мүмкіндігінше көп допты кездестіру үшін тәуекелге баратын, тіпті танымал соққышылармен бірге ойнағанда да. Алайда, иннинг дамыған сайын ол өзінің бұрынғы соққы беру шеберлігін қайта тапты. Маусым айында ол 1000 ұпай жинады: төрт жүздік соқты, соның ішінде Сарейге қарсы ойында 197 ұпай жинады, нәтижесінде Сарей округтік чемпион атанды. Ол Ланкашир және Йоркширдің күшті боулингіне қарсы ұпай жинады, ал тамыз айында 12 иннингтен тұратын серияға қатысты, ондағы ең төменгі көрсеткіші 42 және 48 ұпай болды, бұл оған тамыз айында 1000 ұпай жинауға мүмкіндік берді; ешкім бұрын бір маусымның екі айында 1000 ұпай жинаған емес. Барлығында ол 63.18 орташа есеппен 3159 ұпай жинады, маусымда 3000 ұпайдан асып түскен алғашқы соққышы болды және сегіз жүздік соқты. Бірінші сынақтан кейін австралиялықтарға қарсы сәттілігі азайды, мүмкін, Сассекс үшін бұрынғы формасын қайталауға тырысқандықтан. Екінші және үшінші ойындарда аз ұпай жинады, бірақ төртінші ойында 21 және 49 ұпай жинап, сәл жақсы өнер көрсетті және соңғы матчта 54 ұпай соқты. Ұпай саны аз болған серияда Ранжитсинхиджи 46.33 орташа есеппен 278 ұпай жинады, бұл Англия үшін екінші ең жоғары көрсеткіш болды. Ранжитсинхиджидің жалғы есебі 3065 ұпайды құрады, бұл өткен жылы жинаған көрсеткіштен кейінгі екінші орын, орташа есеппен 87.57; бұл оны ұлттық орташа көрсеткіштер тізімінде жетекшілікке шығарды. Ранжитсинхиджидің табысына жауап ретінде, қарсылас капитандыры оның аяқ жағына соққыларын бейтараптандыру үшін тактикалық амалдар қолдана бастады, алаңның сол жағына қосымша алаңшыларды орналастырып, ұпайларды тоқтатуға немесе допты ұстап алуға тырысты. Нәтижесінде Ранжитсинхиджи драйв соққысын жиірек орындады. Wisden журналы былай деп хабарлады: "[Ол] барған сайын драйв соққысын жиі орындайтын ойыншыға айналды. Оның әдемі аяқ жағына соққыларын немесе керемет уақытталған кесулерін тоқтатпай, ол көптеген ұпайларын драйв соққысы арқылы жинады - бұл оның крикетші ретіндегі алғашқы жылдарынан ерекшеленеді". Оның техникалық өзгерісі статистикалық тұрғыдан тиімді болды; ол 70.51 орташа есеппен 2468 ұпай жинады және ұлттық орташа көрсеткіш бойынша үшінші орынға ие болды. Алайда, ол алдыңғы екі маусымдағыдай тұрақты болмады, үш реттен артық қатарынан 40 ұпайдан жоғары жинамады. Маусымның басында денсаулығы нашарлап, алғашқы айларда қиындықтарға тап болды. Кейінірек жақсы формада болды және мансабындағы ең жоғары ұпайды - Сомерсетке қарсы 285 ұпайды соқты, бірақ бірнеше аяқ бұрушы боулингшілер оның қақпасын құлатты және оның кейбір иннингтері оңай жағдайда немесе бәсекеге төзбейтін жағдайларда ойналды.
1902 жылы сәтсіздік
Саймон Уайльдтың айтуынша, 1901 жылы Ранжицинджидің өнімділігінің төмендеуіне бір себебі – 1900 жылдың қараша айында Раджиндр Сингхтің қайтыс болуы еді; оның табысының азаюы Ранжицинджиге қаржылық қиындықтар туғызды. 1901 жылдың қарашасында Ранжицинджи банкротқа жақын келді және Навангардан жәрдемақысын қайтару мен арттыру туралы өтініштен кейін, Үндістан кеңсесіне шағымданғаннан ғана сот ісінің алдын алды. Ранжицинджи өзінің адвокаты арқылы бір несие берушіге қарызының себебі тек қана Жодхпур махаражасы Пратап Сингх пен Сардар Сингхтің атынан әрекет етуінен туындағанын мәлімдеді. Желтоқсан айында Ранжицинджи Үндістанға барып, Раджиндр Сингхтің ұлы үшін әрекет ететін кеңестен және Жодхпурдан қаржылық кепілдіктер алуға тырысты, бірақ Куч махараосының қолдауын ала алмады, ол жанашыр болғанымен көмектесуге дайын емес еді; алайда, кейін Ранжицинджиге уәделенген ақша сомасы туралы өтініш келіп түсті. Ранжицинджидің Үндістанға сапары 1902 жылғы маусымның басталуын жіберіп алды; оның болмауына ешқандай себеп көрсетілмеді, баспасөз бен жұртшылық оның қайда екенін білмеді. Ранжицинджи мамырдың ортасында Англияға оралып, дереу Суссекс командасының капитаны болды. Бірақ, төменгі ұпайлар мен тұрақсыз ойын көрсетуі оның дене және психикалық жағынан крикетке дайын еместігін көрсетті. Саймон Уайльд Үндістанда қолдау таба алмауы мен банкроттық қаупінің оны қиын жағдайға түсіргенін жазады. Австралиялық крикет командасы тағы бір рет Англияға келді, Ранжицинджи MCC үшін командамен ойнағаннан кейін бірінші тестіге шақырылды. Алайда, ол шаршап, шоғырлануға қиналды, капитан Арчи Макларенды 13 ұпайға дейін шығарғаннан кейін өзі де ойыннан шығарылды. Wisden былай деп жазды: "Ранжицинджи өзін шамалы кінәлі деп есептеген түсініспеушілік Маклареннің ойыннан шығуына әкелді, содан кейін болған оқиғаға қатты ренжіді, Ранжицинджи таза боулингке ұшырады". Одан кейін Суссекс үшін 135 ұпай жинағанымен, екінші тестіде ұпайсыз қалды. Келесі бірнеше аптада Ранжицинджи бірнеше иннингте жақсы бастады, бірақ ерекше қателіктерге байланысты қақпасын жоғалтты, ал аяқ сынығы бар боулдерлер оны мазалады. Ол көптеген матчтарды өткізіп жіберді, бұрынғы маусымдарға қарағанда әлдеқайда көп. Алайда, қолайлы жағдайларда ол осы кезеңде екі үлкен иннинг ойнады, Эссекске қарсы 230 және Суррейге қарсы 234 ұпай жинады. Бұрынғы ойындағы жарақат салдарынан Ранжицинджи үшінші тестіге қатыса алмады, бірақ оның сенімсіздігі оның шешіміне әсер еткен болуы мүмкін. Ол төртінші тестіге оралды, Англия тартысты жеңіліске ұшырады. Алайда, оны өзінің қиын қаржылық жағдайынан алаңдады, өйткені ойын алдында оның несие берушілерінің бірі төлем талап етті. Ранжицинджи матчтан кейін жалған түрде Пратап Сингх борышты төлеуге ниеттенгенін, бірақ Үндістан кеңсесінің мақұлдауы қажет екенін мәлімдеді, бірақ Ранжицинджи сотқа баратын тағы бір банкроттық арызды күткен болуы мүмкін және бұл оның тестілік ойынына әсер еткен. Нервтеріне бейімделген және ойын кезінде ешқашан жайлы сезінбеген Ранжицинджи бірінші иннингте 2, екіншіде 4 ұпай жинады. Соңғы иннингте Англия жеңіске жету үшін салыстырмалы түрде кішкентай нысананы қуғанда, ол барлық сенімін жоғалтқан сияқты және бірнеше рет ойыннан шығарылуы мүмкін еді; Австралиялық ойыншылар оның бұрын-соңды ойнаған ең нашар ойыны екенін ойлады. Оның сенімсіздігі жеңіліске де ықпал еткен болуы мүмкін, өйткені Фред Тейт, Саймон Уайльдтың айтуынша, Ранжицинджи қалыпты жағдайда толықтыратын позицияда маңызды аулауды жіберіп алды. Уайльд былай деп жазады: "[Команданың бірнеше мүшесі] өз рөлдерін орындай алмады, әсіресе Ранжицинджи, оның төменгі көрсеткіштері бұрынғы салтанатты күндерінен айтарлықтай ерекшеленді. Оның нашар өнімдерінің нақты себебін тек аз ғана адамдар біледі. Сол кезде оның сәтсіздігіне әдепті түрде көз жұмған, бірақ ол енді Англия құрамасында ойнамайтын болды". 15 тестілік матчта, барлығы Австралияға қарсы, ол 44,96 орташа есеппен 989 ұпай жинады. Тестіден кейін Ранжицинджи сол маусымда небары бірнеше ойын ғана ойнады. Суссекс үшін екі рет сәтсіз ойыннан кейін, команда округтік чемпионатқа қатысуына қарамастан, ол командадан шықты, ақырында екінші орынды иеленді. Мүмкін, бұл Англия құрамасының соңғы тестісіне қатысуға қатыспауына себеп болды, ол көрермен ретінде қатысты, бірақ матчтан кейін Суссекске қайтып келмеді. Баспасөз оның командадан кетіп қалғаны туралы болжам жасады; ұсынылған себептердің арасында команданың өнімдеріне көңілі толмауы, боулдерлерге наразылық және жаңа ойыншыларды тартуға тырысу және кәсіби ойыншылармен араздасу болды. Жергілікті баспасөз оны маусымның шешуші кезеңінде команданы тастағаны үшін сынады және оның орнына келген Браннды мақтады. Дегенмен, Ранжицинджи австралиялықтарға қарсы MCC үшін ойнағанды жөн көрді, 60 және 10 ұпай жинады. Оның үш үлкен иннингі маусымдық көрсеткіштерін жақсартты: 46,08 орташа есеппен 1106 ұпай, оны ұлттық орташа есепте екінші орынға қойды. Ранжицинджи банкроттық қаупін жоғалту үшін жеткілікті ақша жинады, мүмкін қарыз арқылы. Эдуард VII-нің тәжді киюі үшін Лондонға келген Пратап Сингхпен уақыт өткізгеннен кейін, Ранжицинджи Йоркширдегі Гиллинге барып, қазір Боррисов тұратын жерге орналасты. Ол қыстың көп бөлігін осында өткізді, бұл оның айналасындағы болжамдарды күшейтті. Ол Боррисовтың үлкен қызы Эдитке жақын болды және олар осы уақытта кездесуге келіскен болуы мүмкін.
Ақырғы тұрақты маусымдар
Журналистика мен жазу арқылы өзінің қаржылық қиындықтарын шешкен соң, Ранжицинхжи крикетке қайта оралды. 1903 жылғы крикет маусымы да былтырғысы сияқты ауа райының қолайсыздығынан көптеген қиын питчтерге толы болды. Ранжицинхжи 56.58 орташасымен 1,924 ұпай жинап, ұлттық рейтингте екінші орынға ие болды, бірақ оның тұрақтылығы бұрынғы жылдардағы деңгейде болмады және ол өзінің формасынан көңілі толмады. Ол Сассекс үшін жиі ойнады, бар болғаны екі матчты қана өткізіп алды, бірақ клубқа деген адалдығы азайды және желтоқсанда капитандықтан бас тартты, оның орнына Фрай келді. Бастапқыда жайлап, Ранжицинхжи қайтадан жақсы формаға еніп, шілдеде бұлшық етінің жарақаты алғанға дейін жетекші графтықтарға қарсы көп ұпай жинады. Қиын питчтер оны әдеттегіден гөрі қорғанысқа көшуге мәжбүр етті, ал бірнеше рет көрермендер оның баяу ұпай жинауына наразылық білдірді. Баспасөз сондай-ақ оның Сассекс үшін бір ойынды өзінің екі жүздігін соққанға дейін ұзарту туралы шешімін сынады, бұл командасының жеңіске жету мүмкіндігіне кері әсер етті. Алдыңғы жылдары оған қиындық туғызған Лен Браунд пен Уолтер Мид есімді боулерлер оның қақпасын алыстан бұрын құлатты. Ранжицинхжи сол қыста Австралияға MCC турға қабылданбады, бірақ бірнеше жетекші әуесқойлардың қатыса алмауына қарамастан, ол Үндістанға оралды. Мұнда ол Наванагар тағына мұрагерлікке қатысты мәселелерді зерттеп, британдық шенеуніктермен кездесті. Оның мектеп шағындағы танысы Мансур Хачардан, сондай-ақ Джунагадх Навабынан алған қарыздар оған келесі маусымда Англияға оралуға мүмкіндік берді. 1904 жылы Ранжицинхжи төртінші рет ұпайлар тізімінде көшбасшы болды, 74.17 орташасымен 2,077 ұпай жинады. Маусым мен тамыз аралығындағы он апта ішінде ол сегіз жүздік және бес елудік соқты, оның ішінде күшті шабуылдар мен жетекші графтықтарға қарсы ойындар бар. Оның ең жоғары көрсеткіші Ланкаширге қарсы өткен матчта 207 ұпайдан асты, ал Wisden газеті осы ойын туралы: "Бұл керемет ойында ол бірінші доптан соңғы допқа дейін өте жақсы ойнады, соққы өнері одан да жоғары деңгейге көтеріле алмайды" деп жазды. Дегенмен, ол Сассекс үшін сегіз ойынды өткізіп алды, бұл оның міндеттемелері басқа жерде болуын көрсетеді. Сонымен қатар, оның көптеген ұпайлары округтік чемпионаттың қысымынан тыс, маңызды емес матчтарда жиналды. Бастапқыда Лордс клубында ойнауға шақырылмаған ол соңғы сәтте ауыстырылып, кейін команданың капитаны болды. Оның 121 ұпайы, кейбір сыншылардың пікірінше, оның ең жақсы ойындарының бірі болды, бұл командаға соңғы ойында 412 ұпай жинап, ойыншыларды жеңуге көмектесті. Маусым фестивальдік ойындар сериясымен аяқталды, сол кезде бұл белгілі болмаса да, Ранжицинхжидің тұрақты крикетші ретіндегі мансабы аяқталды.
Крикет мансабының қалған бөлігі
Бұрынғы ойындарынан төрт жыл өткен соң, қазір Наванагардың Х.Х. Жам Сахибы ретінде танымал болған Ранжитсинхжи 1908 жылы Англияда крикет ойнауға қайта оралды. Көбінесе Сассекс және Лондон командаларында ойнаған ол салмақ қосып, бұрынғыдай ерекше стильде ойнай алмады. Көптеген жарысқа қабілетсіз матчтарда ойнаған ол 45.52 орташасымен 1138 ұпай жинап, турнир кестесінде жетінші орынға ие болды. Бұл Сассекс командасына жағымсыз әсер етті; Wisden Ранжитсинхжи мен команда капитаны Фрайдың жиі ойнамауы команданың қалған ойыншыларын алаңдатып, назарын шашыратқанын атап өтті. Бір ойында Ранжитсинхжидің салдарынан Суссекс командасы матчқа қатыспай қалды, бұл ойынды жоғалту қаупіне әкелді. Ол команданы нашар ауа-райында өз резиденциясында күтіп отыруға шақырды, ал алаңдағы жағдайлар мен қарсыластар ойынға дайын болған кезде Суссекс командасы 22 миль қашықтықта болды. 1912 жылы 39 жасқа келген Ранжитсинхжи Англияға оралып, тағы бір рет ойнады. Ол сол маусымдағы Тест матчтарында Англия құрамасына қатыса алатынын мәлімдеді, бірақ құрамаға ілікпеді. Бір кезде білек жарақатымен шектелгеніне қарамастан, ол төрт жүздік соқты, оның бірі Австралия құрамасына қарсы болды. Кейде оның көрсеткіштері ең жақсы жылдарына жақын болды, бірақ крикетінің көп бөлігі Англияның оңтүстігінде өтті. Ол 42.81 орташасымен 1113 ұпай жинады, бұл оны турнир кестесінде сегізінші орынға қойды. Ранжитсинхжидің соңғы бірінші сыныптық крикеті 1920 жылы болды; аң аудау кезінде көзін жоғалтқаннан кейін ол үш матч ғана ойнады және допқа дұрыс назар аудара алмайтынын түсінді. Мүмкін, өзінің нашар ойынына ұялғандықтан, ол кейіннен қайта оралуының жалғыз мақсаты бір көзбен ойнау туралы кітап жазу болғанын мәлімдеді; алайда, мұндай кітап жарық көрген жоқ. Барлығында Ранжитсинхжи 56.37 орташасымен 24,692 ұпай жинады, бұл Джеффри Бойкотт 1986 жылы 56.83 орташасымен зейнетке шыққанға дейін Англияда негізінен ойнаған крикетші үшін ең жоғары көрсеткіш болды. Ол 72 жүздік соқты.
Үндістандық крикетке қолдау көрсетуден бас тарту
Михир Боз Ранжицинджидің "үнді крикет тарихында орны жоқ" деді. Өйткені, ол Англияда ойнап жүргенде кейде Үндістанға қайтып келгенімен, онда тек әлеуметтік жиындарда ғана крикет ойнады. Энтони де Мелло оның үнді спортына ешқандай үлес қоспағанын жазды. Үндістан Крикет Басқармасы жаңа ғана құрылғанда Ранжицинджиден кеңес сұраған сайын, оларға әрқашан: "Дюлип пен мен – ағылшын крикетшілеріміз" деген тікелей жауап берілді. Боз Ранжицинджидің екіұштылығын көрсеткенін айтады. Англияда ол крикетші болса, Үндістанда билеуші болды. Ранжицинджи крикетті жеке өсуіне қол жеткізу үшін пайдаланатын құрал ретінде қарастырған деген пікір бар. Ранжицинджиді "үнді крикетінің әкесі" деп атауы – еріксіз күлкі тудырады.
Ойын стилі
Өз заманында Ранжициннның ойыны жаңашыл деп есептелді және тарих оны "ең өзгеше стильде ойнаған ойыншылардың бірі" ретінде таныды.
Үндістанға оралу
Өміріне жасалған қастандық жоспары анықталғанына және Ранжитсинджидің оған қатысы бар екеніне қарамастан, 1903 жылғы наурыз айында Жассажи Наванагардың басқаруын британдықтардан өз қолына алды. Роланд Уайлд кейіннен бұл оқиғаны «Ранжитсинджидің армандарының қирауы» деп сипаттады. 1904 жылғы маусымда Ранжитсинджи Суссекс матчы барысында Лорд Керзонмен ұзақ әңгімелесті. Содан кейін ол еш хабарсыз үш Чемпионат ойынын өткізіп, 10 күн бойы Гиллингтегі Эдит Борисоуға барып қайтты. Саймон Уайлдтың пікірінше, Ранжитсинджи осы кезде крикет маусымы аяқталған соң Үндістанға қайтуды шешкен. 1904 жылдың 9 қазанында Ранжитсинджи 1897-98 жылдардағы Австралияға жасаған турда жақын дос болған Арчи Макларенмен бірге Үндістанға аттанды, ал ол енді Ранжитсинджидің жеке хатшысы болды. Үндістанда Ранжитсинджи мен Макларенге Мансур Хачар және Йоркшир командасының капитаны Лорд Хоук қосылды. Ранжитсинджи Наванагардың мұрагерлік мәселесін талқылау үшін Керзонмен ресми кездесу ұйымдастыруға тырысты, бірақ соңында британдық шенеуніктермен қарым-қатынасын жақсарту үшін Үндістанда қалуды жөн көрді, әйтсе де Наванагар мәселесінде көп нәрсеге қол жеткізе алмайтыны анық болды. Макларен 1905 жылғы маусымға дайындықпен Англияға оралды, ал Ранжитсинджи де онымен бірге қайтуға ниеттенген болуы мүмкін. Бірақ Мансур Хучар Ранжитсинджидің оны алдап, көбірек ақша сұрағанын және бірнеше рет жалған айтқанын анықтады. 1905 жылғы мамыр айында ол Ранжитсинджиді Бомбей жоғары сотына шақырып, оған қарыз берген ақшаны қайтаруды талап етті. Бұл оқиға оны 1905 жылдың және 1906 жылдың көп бөлігінде Үндістанда ұстап тұрды, соның салдарынан Англияға оралуына мүмкіндік болмады, ал оның жоқтығы байқалып, бірақ себебі түсіндірілмеді.
Мұрагерлік
Денсаулығы жақсы болғанымен, 1906 жылғы 14 тамызда екі апта бұрын қызбаға шалдыққаннан кейін Жәссаджи қайтыс болды. Қалған құжаттар қылмыс болғанын көрсетпесе де, Саймон Уайльдтың айтуынша, Жәссаджи уланған болуы мүмкін деген себептер бар; кем дегенде Наванагардың кейінгі билеушісінің бірі Ранжитсинджидің Жәссаджиді өлтіруді жоспарлағанына сенген. Британдық шенеуніктер оның орнын басу туралы шешімді алты ай бойы қабылдамады. Үш негізгі талапкер – Ранжитсинджи, Лакхуба және Жәссаджидің жесірлері болды. Ранжитсинджидің талабы тағы да Вибхаджи оны асырап алғанын дәлелдеді; Лакхуба Вибхаджидің немересі ретінде таққа ие болу құқығын талап етті, және Ранжитсинджи сияқты, оның бұрынғы талаптары да қабылданбады. Жәссаджидің жесірлері Жәссаджи мұрагерді таңдамағандықтан, олар мұрагерді таңдауға құқылы екенін талап етті. Үндістанда болғандықтан, Ранжитсинджи Мансур Хачарды өзінің орнына ие болу үшін толық төлеуге уәде беріп, сотқа шағымданудан бас тартуға жеңілдетті. Ол сондай-ақ бірнеше басқа мемлекеттерден тікелей немесе ішінара қолдау туралы мәлімдемелер алды. Өз пікірін нығайту үшін ол британдық газеттерді де пайдаланды. Істі қарағаннан кейін, британдықтар 1906 жылдың желтоқсанында Ранжитсинджинің пайдасына шешім шығарды, бірақ шешім келесі ақпанға дейін жарияланбады. Саймон Уайльд бұл шешім жесірлер ұсынған дәлелдерге тікелей қайшы келетінін және Вибхаджидің Ранжитсинджиді мұрагер ретінде қабылдамауына немқұрайлы қарағанын атап өтті. Дегенмен, Уайльдтың пікірінше, Ранжитсинджидің крикетші ретіндегі танымалдылығы, көптеген британдық әкімшілермен тығыз байланысы және Англияда өткізген уақытынан бастап батыстық мәдениетке бейімделуі шешімнің маңызды факторлары болуы мүмкін. Лакхубаның шағымы, нәтижесі сәтсіз аяқталған, іс жүргізуді кешіктірді, бірақ Ранжитсинджи 1907 жылдың 11 наурызында Жам Сахиб ретінде тағайындалды. Оның толық атағы – Полковник, Ұлы әмірші Сер Ранжитсинджи Вибхаджи II, Наванагардың Жам Сахибы, GCSI, GBE. Орнату рәсімі Наванагардың кедейлігіне байланысты салыстырмалы түрде қарапайым болды; салтанатты шараның қажетті деңгейіне жету үшін көптеген заттар көршілес мемлекеттерден қарызға алынуға тиіс болды. Қауіпсіздік шаралары күшті болды және рәсімнен кейін көп ұзамай, бейтаныс ортада Ранжитсинджи жасырын түрде өзінің мұрагері ретінде жүрегі жақын туысын қабылдады. Ранжитсинджи Наванагарды басқаруға келгеннен кейін көптеген қиындықтарға тап болды. Мемлекет бірнеше жыл бұрын болған құрғақшылықтан кейін кедейлікке ұшырады, кедейлік пен аурудан зардап шекті. 1907 жылы астана қаласы Джамнагарда күніне шамамен отыз адам аурудан қайтыс болды. Оны алғаш көргенде, Ранжитсинджи Джамнагарды "жаман топалаң" деп сипаттады. Қаржыны қамтамасыз ету үшін мемлекеттің көптеген зергерлік бұйымдары сатылды. Ранжитсинджидің орнату рәсімінде сөз сөйлеген Перси Фицджеральд, Раджкоттағы британдық резиденці, мемлекетті жаңғырту қажеттігін айтты; мысалы, ол Ранжитсинджи Салаядағы портын дамытуы және мемлекеттің темір жолын кеңейтуі, суаруды жақсартуы және мемлекеттік басқаруды реформалауы керектігін айтты. Британдықтар оның жеке қаржылық қиындықтарына алаңдап, шығындарды азайтуға қадамдар жасады. Саймон Уайльдтың пікірінше, Ранжитсинджи өзіне бейтаныс аймаққа көшіп баруынан жеке өзіне сенімсіздік сезімі туған болуы мүмкін; сонымен қатар, билікке келгенге дейін оның күтулері шындыққа сай келмеуі мүмкін. Бейімделудегі қиындықтарға байланысты Ранжитсинджи алғашқы төрт айда аз жетістіктерге жетті. Ол жер салымын жинауды жақсарту мәселелерін зерттеді, крикет алаңын салуға кірісті және аң ауына экспедицияларға қатысты. Содан кейін 1907 жылдың тамыз айында ол қатты ауырып, тифке шалдықты, бірақ кейіннен ол уланғанын мәлімдеді. Ол жақсы сауықты, бірақ оның дәрігері Фицджеральдқа Ранжитсинджи сауығу үшін Англияға бір жылға баруы керектігін хабарлады. Фицджеральд шығындардың деңгейіне күмәнданып, билеуші болмаған кезде қарсыластар жоспар құра алады деп уайымдады, бірақ шешімді қабылдауға мәжбүр болды.
Мұра
Бейтменнің крикет және Британ империясы туралы зерттемесінде Ранжитсинхжи "империялық бірлік" құруға көмектескен маңызды тұлға ретінде көрсетіледі, сондай-ақ оның "мәдени әсері зор болды" делінеді. Бейтмен оның заманында Англия мен Австралияда Ранжитсинхжидің суретін жарнамада пайдалануды ерекше атап көрсетеді. Бұл Ранжитсинхжи карьерасының басында кездескен нәсілшілдікке қарамастан болды, оны ол "Смит" деген псевдоним қабылдау сияқты тәсілдермен жеңуге тырысты. Ранжитсинхжи дәуірінде үнділік крикетшінің Англияда және Англия құрамасы үшін ойнауының танымалдылығына назар аударылды. У.Г. Грейс Ранжитсинхжидің даңқының "оның ерекше батсмендік шеберлігі мен ұлтымен" байланысты екенін тікелей айтты. Оның қайтысынан кейін Үндістан Крикет Бақылау Кеңесі (ҮКБК) 1934 жылы Ранжи Трофиін іске қосты, алғашқы ойындар 1934-1935 жылдары өтті. Трофейді Патиала махараджасы Бхупиндер Сингх сыйға берді және жарысты ашты. Ранжи Трофи – Үндістандағы бірінші сынып крикеттен ұлттық чемпионат, онда бірнеше қалалар мен штаттардан 38 команда бақ сынасады. Оның билеуші ретіндегі мұрасы көбінесе жарықты емес. МакЛеод оның ішкі жетістіктерін "елордасын жаңарту, жолдар мен теміржолдар салу, сондай-ақ заманауи жабдықтармен жаңа порт құру" арқылы сипаттайды. Крикет алаңындағы еңбегі үшін ол үнді крикетінің тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі саналады. Сонымен қатар, ол Сассекс округінің крикет клубында ойнаған ең талантты батсмендердің бірі деп есептеледі.