Америкалық стильдегі жанкүйерлік өнер

Америкалық стильдегі чирлидинг – команданы қолдауға арналған спорттық іс-әрекет. Шапалақтау, би, акробатика, секірулер мен трюктерден тұрады. Құрама Штаттарда пайда болған.

17 мин оқу

100%

Дереккөз: Cheerleading — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Америкалық стильдегі көтермелеу – команданы жақтауға негізделген спорттық қызмет.

American style cheerleading

Athletic activity based on cheering for a team

Cheerleading is an activity in which the participants (called cheerleaders) cheer for their team as a form of encouragement. It can range from chanting slogans to intense physical activity. It can be performed to motivate sports teams, to entertain the audience, or for competition. Cheerleading routines typically range anywhere from one to three minutes, and contain components of tumbling, dance, jumps, cheers, and stunting. Cheerleading originated in the United States, where it has become a tradition. It is less prevalent in the rest of the world, except via its association with American sports or organized cheerleading contests. Modern cheerleading is very closely associated with American football and basketball. Sports such as association football (soccer), ice hockey, volleyball, baseball, and wrestling will sometimes sponsor cheerleading squads. The ICC Twenty20 Cricket World Cup in South Africa in 2007 was the first international cricket event to have cheerleaders. The Florida Marlins were the first Major League Baseball team to have a cheerleading team. Cheerleading originated as an all male activity in the United States, and is popular predominantly in America, with an estimated 3.85 million participants as of 2017. The global presentation of cheerleading was led by the 1997 broadcast of ESPN's International cheerleading competition, and the worldwide release of the 2000 film Bring It On. The International Cheer Union (ICU) now claims 116 member nations with an estimated 7.5 million participants worldwide. Around the end of the 2000s the sport had gained traction outside of the United States in countries like Australia, Canada, Mexico, China, Colombia, Finland, France, Germany, Japan, the Netherlands, New Zealand, and the United Kingdom. However, the sport does not have the international popularity of other American sports, such as baseball or basketball, despite efforts being made to popularize the sport at an international level. In 2016, the IOC (International Olympic Committee) recognized the ICU (International Cheer Union) as part of the sports federations; in practice this means that the modality is considered a sport by the IOC, and in the future, depending on negotiations and international popularization, it could become part of the Olympic Games. Scientific studies of cheerleading show that it carries the highest rate of catastrophic injuries to female athletes in sports, with most injuries associated with stunting, also known as pyramids. One 2011 study of American female athletes showed that cheerleading resulted in 65% of all catastrophic injuries in female sports. After the American Revolutionary War, students experienced harsh treatment from teachers. In response to faculty's abuse, college students violently acted out. The undergraduates began to riot, burn down buildings located on their college campuses, and assault faculty members. As a more subtle way to gain independence, however, students invented and organized their own extracurricular activities outside their professors' control. This brought about American sports, beginning first with collegiate teams. In the 1860s, students from Great Britain began to cheer and chant in unison for their favorite athletes at sporting events. Soon, that gesture of support crossed overseas to America. On November 6, 1869, the United States witnessed its first intercollegiate football game. It took place between Princeton University and Rutgers University, and marked the day the original "Sis Boom Rah!" cheer was shouted out by student fans.

Көтермелеушілер (көтермелеуге қатысушылар) өз командаларына қолдау көрсету арқылы ынталандырады. Бұл ұрандар айтудан бастап, қарқынды дене шынықтыруға дейін жетеді. Көтермелеу командаларды мотивтеу, көрермендерді көңілдіру немесе жарысқа қатысу мақсатымен орындалуы мүмкін. Көтермелеу көрсетілімдері әдетте бірден үш минутқа дейін созылады және акробатикалық элементтер, би, секірулер, ұрандар мен пирамидалардан тұрады. Көтермелеу АҚШ-та пайда болған және ол жерде дәстүрге айналған. Америкалық спортпен немесе ұйымдастырылған жарыстармен байланысы болмаса, әлемнің көп бөлігінде кең таралмаған. Қазіргі заманғы көтермелеу американдық футбол және баскетболмен тығыз байланысты. Футбол, хоккей, волейбол, бейсбол және күрес сияқты спорт түрлері кейде көтермелеу командаларын демеушілік етеді. 2007 жылы Оңтүстік Африкада өткен ICC Twenty20 Крикет әлем чемпионатында алғаш рет көтермелеушілер қатысты. Флорида Марлинс – Бейсбол лигасының алғашқы көтермелеу командасы болды. Көтермелеу АҚШ-та бастапқыда ерлерге арналған қызмет ретінде пайда болды және қазіргі кезде Америкада кең таралған, 2017 жылғы мәліметтер бойынша шамамен 3,85 миллион қатысушы бар. Көтермелеудің әлемдік аренада танылуы 1997 жылы ESPN арнасында өткен Халықаралық көтермелеу жарысының көрсетілімі және 2000 жылы шыққан "Bring It On" фильмі арқылы жүзеге асты. Халықаралық Көтермелеу Одағы (ICU) қазіргі таңдағыда 116 мүше елді қамтиды, олардың жалпы саны шамамен 7,5 миллион адамды құрайды. 2000-жылдардың соңында спорт АҚШ-тан тыс Австралия, Канада, Мексика, Қытай, Колумбия, Финляндия, Франция, Германия, Жапония, Нидерланды, Жаңа Зеландия және Ұлыбритания сияқты елдерде танымал бола бастады. Дегенмен, бейсбол немесе баскетбол сияқты басқа американдық спорт түрлерінің халықаралық деңгейдегі танымалдылығымен салыстырғанда, көтермелеудің халықаралық деңгейде танымалдығы төмен. 2016 жылы ХОК (Халықаралық Олимпиада Комитеті) ICU (Халықаралық Көтермелеу Одағын) спорт федерацияларының құрамына қабылдады; бұл ХОК-тің осы спорт түрін мойындағанын білдіреді және болашақта келіссөздер мен халықаралық танымалдылыққа байланысты ол Олимпиада ойындарының бір бөлігі болуы мүмкін. Көтермелеуге қатысты ғылыми зерттеулер көрсеткендей, бұл спорт әйелдер арасындағы жарақаттардың ең жоғары деңгейін тіркеді, көбінесе жарақаттар пирамидалармен байланысты. 2011 жылы американдық әйел спортшылар арасында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, көтермелеуге байланысты жарақаттар әйелдер спортындағы барлық жарақаттардың 65%-ын құрайды. Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін студенттер мұғалімдер тарапынан қатал қарауға ұшырады. Осыған жауап ретінде студенттер зорлық-зомбылық көрсетті. Олар көтеріліс ұйымдастырып, колледж кампустарындағы ғимараттарды өртеп, профессорлық-оқытушылар құрамын шабуылдады. Бірақ тәуелсіздік алудың тағы бір жолы ретінде студенттер өздерінің сабақтан тыс іс-шараларын ұйымдастырды, олар профессорлардың бақылауынан тыс болды. Осының нәтижесінде американдық спорт пайда болды, бастапқыда колледж командаларымен. 1860 жылдары Ұлыбританиядан келген студенттер спорттық жарыстарда сүйікті спортшыларын қолдау үшін бірге дауыстап ұрандар айта бастады. Көп ұзамай бұл қолдау көрсету әдісі Америкаға жетті. 1869 жылдың 6 қарашасында АҚШ-та алғашқы колледждер арасындағы футбол ойыны өтті. Бұл ойын Принстон университеті мен Рутгерс университеті арасында өтті және студенттік жанкүйерлер алғаш рет "Sis Boom Rah!" ұранын айтқан күн ретінде тарихқа енді.

Ұйымдастырылған жігерлендірудің басталуы

Ұйымдастырылған жанкүйерлік бастапқыда тек ерлерге арналған қызмет болды. 1877 жылдың өзінде Принстон университетінде "Принстон шақыруы" болған, ол 1877 жылғы 22 ақпан, 1880 жылғы 12 наурыз және 1881 жылғы 4 қарашадағы "The Daily Princetonian" басылымдарында тіркелген. Бұл шақыру ойындарға келген студенттер де, спортшылардың өзі де трибуналардан айқайлаған. "Ура! Ура! Ура! Жолбарыс! Сссст! Бұм! Ааа!" деген шақыру қазіргі кезде сәл өзгертілген түрінде "Локомотив" деп аталады. 1882 жылы Принстон университетін бітірген Томас Пиблс 1884 жылы Миннесотаға көшіп келді. Ол футбол ойындарында жанкүйерлердің ұйымдасқан топтық шақыру идеясын Миннесота университетіне әкелді. "Жанкүйер жетекшісі" термині 1897 жылға дейін қолданылып келді, Принстонның футбол шенеуніктері үш студентті жанкүйер жетекшілері деп атады: Томас, Истон және Герин, тиісінше 1897, 1898 және 1899 жылғы Принстон сыныптарынан, 1897 жылғы 26 қазанда. Бұл студенттер футбол жаттығуларында да команданы қолдады, ал ойынның өзінде үй және қонақ командалары үшін трибуналарда арнайы жанкүйерлік аймақтар белгіленді. 1898 жылға дейін Миннесота университетінің студенті Джонни Кэмпбелл көпшілікті "Ра, Ра, Ра! Ски-у-мах, Ху-Ра! Ху-Ра! Университет! Университет! Университет, Миннесота!" деп шақырып, Кэмпбеллді алғашқы жанкүйер жетекшісі етті. 1898 жылғы 2 қараша ұйымдастырылған жанкүйерліктің ресми туған күні болып саналады. Одан кейін Миннесота университеті алты ер студенттен тұратын "шақыру жетекшісі" отрядын ұйымдастырды, олар әлі күнге дейін Кэмпбеллдің бастапқы шақыруын қолданып келеді.

ХХ ғасырдың басында жігерлендіру және әйелдердің қатысуы

1903 жылы алғашқы жігерлендіруші бауырластық, «Гамма Сигма» құрылды. 1923 жылы Миннесота университетінде әйелдерге жігерлендіруге қатысуға рұқсат берілді. Бірақ, басқа оқу орындары да осы үрдіске біраз уақыттан кейін қосылды. 1920 жылдардың соңында көптеген мектеп оқулықтары мен газеттер жігерлендірушілерді әлі де «шап», «дос» және «ер адам» деп атады. Әйелдер жігерлендірушілер ретінде 1940 жылдарға дейін назардан тыс қалды, осы кезде колледж студенттері Екінші дүниежүзілік соғысқа шақырылып, әйелдерге спорт жарыстарының жанында болуға мүмкіндік берді. Киран Скотт «Ultimate Cheerleading» кітабында: «Қыздар алғаш рет толыққанды басып алды» деп жазды. 1949 жылы Оңтүстік методистік университетінің бұрынғы жігерлендірушісі және «herkie» секіруін ойлап тапқан Лоренс Херкимер Техас штатының Хантсвилл қаласында алғашқы жігерлендірушілер лагерін ашты. Лагерьге 52 қыз қатысты. Клиника өте танымал болғандықтан, Херкимерден тағы бір лагерь ұйымдастыруды сұрады, онда 350 жас қыз қатысты. Херкимер сондай-ақ «пом-помды» патенттеді.

Халықтың танымалдылығының өсуі (1950-1979)

1951 жылы Геркимер Ұлттық сүйіктілер қауымдастығын құрды. 1955 жылы сүйіктілердің атынан жазылған шолуда үлкен мектептерде "кейде ұлдар да, қыздар да қатысады", ал кіші мектептерде "жігіттер әдетте спорттық бағдарламада өз орнын таба алады, ал сүйіктілер қыз балалардың жұмысы болып қалады" деп түсіндірілді. Чирлидингті елдегі барлық мектептерде кездестіруге болады; тіпті, жасөспірімдер мен балалар лигалары да пайда бола бастады. 1950 жылдары кәсіби сүйіктілер де пайда болды. Ұлттық футбол лигасының (NFL) тарихындағы алғашқы ресми сүйіктілер тобы – Балтимор Колтс командасы болды. Кәсіби сүйіктілер американдық чирлидингке жаңа көзқарас сыйлады. Әйелдер тек билеу өнерімен ғана емес, сондай-ақ еркектердің назарына сай болуы үшін таңдалды, себебі гетеросексуал ерлер – мақсатты маркетингтік топ еді. 1960 жылдары NCA-да жұмыс істейтін колледж сүйіктілері ел бойынша семинарлар өткізіп, ондаған мың мектеп жасындағы қыздарға чирлидинг дағдыларын үйретті және "Рух таяғын" ойлап тапты. 1978 жылы Америка CBS телеарнасы арқылы алғашқы Колледждер арасындағы сүйіктілер чемпионатының тікелей эфирін тамашалады, осылайша бәсекеге қабілетті чирлидинг таныстырылды. Суретте АҚШ қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд 2004 жылы АҚШ армиясының сүйіктілерімен бірге суретке түскен. 1980 жылдары қазіргі заманғы чирлидинг дамыды, оған қиын трюктер мен гимнастика элементтері қосылды. Мектепке қатысты емес, "жұлдыз" командалары пайда болды, соңынан АҚШ Жұлдыз федерациясының (USASF) құрылуына әкелді. ESPN 1983 жылы Ұлттық орта мектептердің сүйіктілер байқауын бүкіл елге таратып берді. 1981 жылға қарай Ұлттық футбол лигасының 17 командасының өзіндік сүйіктілері болды. Осы кезде NFL-де сүйіктілері жоқ командалар: Нью-Орлеан, Нью-Йорк, Детройт, Кливленд, Денвер, Миннесота, Питтсбург, Сан-Франциско және Сан-Диего. Кәсіби сүйіктілер футбол және баскетбол командаларына да тарады. 2003 жылы Ұлттық қауіпсіздік және білім беру кеңесі (NCSSE) жастар, мектеп, жұлдыз және колледж жаттықтырушыларына қауіпсіздік бойынша оқытуды ұсыну мақсатымен құрылды. Қазіргі таңда NCAA колледж сүйіктілерінің жаттықтырушылары ұлттық деңгейде танылған қауіпсіздік оқыту бағдарламасын сәтті аяқтауын талап етеді. Спорттық және бәсекелестік дамуына қарамастан, мектеп деңгейіндегі сүйіктілер өздерінің рухты көтеріп, қолдау көрсету дәстүрін сақтап келеді. Сүйіктілер көбінесе мектептерінің елшісі және оқушылар арасындағы көшбасшы ретінде қарастырылады. Колледж деңгейінде сүйіктілер жиі университеттердің қайырымдылық шараларына және іс-шараларына көмектесуге шақырылады. 2003 жылы дебют жасаған "Марлин сиреньдері" ұлттық танымалдыққа ие болды және басқа МЛБ командаларын өздерінің сүйіктілер/би командаларын дамытуға ықпал етті. 2005 жылғы жалпы статистика бойынша қазіргі заманғы чирлидингке қатысушылардың 97% -ы әйелдер, бірақ колледж деңгейінде чирлидингте ерлер де қатысады, олардың үлесі шамамен 50% құрайды.

In 1951, Herkimer created the National Cheerleading Association to help grow the activity and provide cheerleading education to schools around the country. An overview written on behalf of cheerleading in 1955 explained that in larger schools, "occasionally boys as well as girls are included", and in smaller schools, "boys can usually find their place in the athletic program, and cheerleading is likely to remain solely a feminine occupation". Cheerleading could be found at almost every school level across the country; even pee wee and youth leagues began to appear. In the 1950s, professional cheerleading also began. The first recorded cheer squad in National Football League (NFL) history was for the Baltimore Colts. Professional cheerleaders put a new perspective on American cheerleading. Women were exclusively chosen for dancing ability as well as to conform to the male gaze, as heterosexual men were the targeted marketing group. By the 1960s, college cheerleaders employed by the NCA were hosting workshops across the nation, teaching fundamental cheer skills to tens of thousands of high school age girls. and creating the "Spirit Stick". In 1978, America was introduced to competitive cheerleading by the first broadcast of Collegiate Cheerleading Championships on CBS. Picture shows U. S. Defense Secretary Donald Rumsfeld posing with U. S. Army cheerleaders, 2004.]] The 1980s saw the beginning of modern cheerleading, adding difficult stunt sequences and gymnastics into routines. All star teams, or those not affiliated with a school, popped up, and eventually led to the creation of the U. S. All Star Federation (USASF). ESPN first broadcast the National High School Cheerleading Competition nationwide in 1983. By 1981, a total of seventeen Nation Football League teams had their own cheerleaders. The only teams without NFL cheerleaders at this time were New Orleans, New York, Detroit, Cleveland, Denver, Minnesota, Pittsburgh, San Francisco, and San Diego. Professional cheerleading eventually spread to soccer and basketball teams as well. In 2003, the National Council for Spirit Safety and Education (NCSSE) was formed to offer safety training for youth, school, all star, and college coaches. The NCAA now requires college cheer coaches to successfully complete a nationally recognized safety training program. Even with its athletic and competitive development, cheerleading at the school level has retained its ties to its spirit leading traditions. Cheerleaders are quite often seen as ambassadors for their schools, and leaders among the student body. At the college level, cheerleaders are often invited to help at university fundraisers and events. Debuting in 2003, the "Marlin Mermaids" gained national exposure, and have influenced other MLB teams to develop their own cheer/dance squads. As of 2005, overall statistics show around 97% of all modern cheerleading participants are female, although at the collegiate level, cheerleading is co ed with about 50% of participants being male.

Орта мектеп

Орта мектептегі шаруашылық жоғары мектеп командалары құрылғаннан кейін көп ұзамай дамыды және аудандық деңгейде ұйымдастырылды. Орта мектептегі шаруашылық командаларының мақсаты жоғары мектеп командаларымен бірдей, бірақ олар көбінесе жоғары мектеп командаларының ережелерінен өзгеше, қосымша ережелермен жұмыс істейді. Командалар баскетбол, футбол және мектептегі басқа да спорт командаларын қолдауға мүмкіндік алады. Сондай-ақ, командалар мерекелік жиындарда өнер көрсетеді және аймақтағы басқа мектептермен жарысады. Орта мектептегі шаруашылық кейде екі маусымға бөлінеді: күз және қыс. Дегенмен, көптеген орта мектеп шаруашылық командалары жоғары мектеп командалары сияқты жыл бойы жұмыс істейді. Орта мектеп шаруашылықтары үлкендері сияқты шаруашылық қозғалыстарын қолданады, бірақ олардың аймақтық ережелеріне байланысты, олар аз қиын трюктер мен акробатикалық элементтерді орындайды.

Жоғары мектеп

Жоғары мектепте әдетте әр мектепте екі құрам болады: негізгі және жасөспірімдер құрамы. Жоғары мектептегі шаруашылық мектеп рухын және бәсекелестікті қамтиды. Бұл құрамдар жыл бойына дамып келе жатқан жүйеге айналды. Көктемде іріктеуден бастап, жыл бойы жаттығулар, күз және қыс мезгілінде командаларды қолдау, сондай-ақ шаруашылық жарыстарына қатысу. Көптеген құрамдар жазда аптасына кем дегенде үш күн, әр жаттығуды шамамен екі сағаттан жаттығады. Көптеген командалар жаттығудан бөлек, жекелеген акробатикалық жаттығуларға да қатысады. Оқу жылында шаруашылық әдетте аптасына бес-алты күн жаттығып, жарыс маусымында ол көбінесе күніне екі рет жаттығумен жеті күнге дейін созылады. Шаруашылықтың мектеп рухын көтеруге қатысты аспектісі футбол, баскетбол және күрес сияқты жарыстарда жанкүйерлерді қолдау, ынталандыру және көтеріңкі көңіл-күй сыйлауды қамтиды. Бұған қоса, шаруашылықтар көбінесе мерекелік шараларда өнер көрсетеді және басқа оқушыларға мектеп рухын жеткізеді. 2009 жылдың мамыр айында Мемлекеттік жоғары мектептер қауымдастығының ұлттық федерациясы жоғары мектептерге қатысу туралы алғашқы толыққанды зерттеу нәтижелерін жариялады. Олардың бағалауынша, мемлекеттік жоғары мектептердегі шаруашылық құрамының саны шамамен 394 700 адамды құрайды. Жарыстарды ұйымдастыратын түрлі шаруашылық ұйымдары бар; олардың ішінде мемлекеттік және аймақтық жарыстар маңызды орын алады. Көптеген жоғары мектептер шаруашылық жарыстарын өткізіп, IHSA төрешілерін шақырады. Аймақтық жарыстар ұлттық жарыстарға іріктеу болып табылады, мысалы, әр жыл сайын Флорида штатының Орландо қаласында өтетін UCA (Universal Cheerleaders Association) жарысына қатысуға мүмкіндік береді. Көптеген командалардың кәсіби хореографы бар, ол олардың нөмірін хореографиялайды, ережелерді бұзбауын және құрамға шығармашылық элементтер қосу үшін осы жұмысты атқарады.

Колледж

Американың көптеген университеттерінде футбол, баскетбол, волейбол, күрес және футбол командаларын жақтау үшін көтермелеушілер тобы болады. Колледж командаларының көпшілігі үлкен, аралас құрамды, бірақ соңғы жылдары тек қыздардан тұратын және кішкентай колледж командаларының саны тез өсті. Көтермелеу NCAA, NAIA және NJCAA ұйымдарымен спорт түрі ретінде мойындалмайды; сондықтан, колледж деңгейінде көтермелеумен айналысуды қалайтын спортшыларға стипендиялар көбінесе ұсынылмайды. Дегенмен, кейбір колледждер мен университеттер бағдарламадан немесе демеушілер қаражатынан тікелей стипендия ұсынады. Кейбір колледждер спортшының қабілеті, академиялық жетістіктері және/немесе қоғамдық шараларға қатысуы үшін стипендия береді. Колледж командалары бірнеше деңгейлі пирамидаларды, сондай-ақ себетке лақтырулар мен айналуларды қамтитын күрделі трюктер орындайды. Колледж көтермелеушілері өз университетіндегі басқа спорт түрлерін жақтаумен қатар, көптеген командалар UCA College Nationals немесе NCA College Nationals жарыстарында басқа оқу орындарымен бәсекелеседі. Бұл командаларды 2 минут 30 секундтық секірулер, акробатикалық элементтер, трюктар, себетке лақтырулар, пирамидалар және көрермендерді қатыстыру бөлімінен тұратын хореографиялық нөмірді дайындауға міндеттейді. Мұндай жарыстардың бірінде жеңіске жеткені – өте беделді жетістік және көптеген оқу орындары үшін тағы бір ұлттық титул ретінде қарастырылады.

Жастар лигалары мен спорттық бірлестіктер

Жастар шаруашылық командаларына демеушілік ететін ұйымдар көбінесе жастар лигасының футбол немесе баскетбол командаларына да демеушілік етеді. Бұл екеуінің бір демеуші аясында байланысуына мүмкіндік береді. Екі команданың да бірдей талисманы болады және жанкүйерлер футбол немесе баскетбол ойындарында өнер көрсетеді. Мұндай демеушілердің мысалдары: Pop Warner, American Youth Football және YMCA. Бұл командалардың басты мақсаты – өздеріне байланысты футбол немесе баскетбол ойыншыларын қолдау, бірақ кейбір командалар жергілікті немесе аймақтық жарыстарда да бақ сынасады. Pop Warner Association жыл сайын желтоқсан айында өз бағдарламасындағы талапкер командалар үшін ұлттық чемпионат өткізеді.

Жұлдыздар немесе клубтар жігерлендірушілері

"All star" немесе клубтық жанкүйерлік мектептік немесе жанындағы жанкүйерліктен өзгеше, себебі all star командалары тек жарыс бағдарламасын орындауға, басқа спорт командаларын қолдауға емес, соған ғана назар аударады. All star жанкүйерлері жеке меншік зал немесе клуб мүшелері болып табылады, олар әдетте гимнастика залы сияқты жарна немесе оқу ақысын төлейді. 1980-жылдардың басында мектепке немесе спорт лигасына қатысты емес, жарысқа қатысуды мақсат тұтқан жанкүйерлік топтары пайда бола бастады. Өздерін all star деп атаған алғашқы ұйым 1982 жылы құрылған Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Q94 Rockers болды. 1987 жылға дейін жарысқа қатысқан all star командалары мектептер мен спорт лигаларын ұсынтатын командалармен бірге бір дивизионға бөлінді. 1986 жылы Ұлттық жанкүйерлер қауымдастығы (NCA) бұл мәселені шешу үшін демеуші мектебі немесе спорттық қауымдастығы жоқ командалар үшін бөлек дивизион құрды, оны All Star Division деп атады және оны 1987 жылғы жарыстарда таныстырды. Бұл командалардың танымалдылығы артқан сайын, олардың саны көбейді, көптеген әртүрлі ұйымдар мен компаниялар демеушілік ететін жарыстарға қатысты, әрқайсысы өз ережелері мен регламенттерін қолданды. Бұл жағдай жаттықтырушылар мен зал иелері үшін алаңдаушылық тудырды, себебі үйлесімсіздіктер жаттықтырушыларды өз бағдарламаларын үнемі өзгертуге мәжбүр етті, бұл дағдыларды дамытуға және спортшыларға жеке назар көрсетуге жұмсалатын уақытты азайтты. Ең маңыздысы, әртүрлі компаниялар бәсекелестік артықшылыққа ие болу үшін үнемі күрескендіктен, қауіпсіздік стандарттары нашарлай бастады. Кейбір жағдайларда тәжірибесіз жаттықтырушылар мен командалар осы кеңейтілген ережелердің нәтижесінде қауіпті трюктар жасауға тырысты. 2003 жылы жарыс компаниялары Құрама Штаттар All Star Federation (USASF) құрамын құрды, ол all star жанкүйерлігінің ұлттық басқару органы ретінде әрекет етеді және Федерация санкциялаған барлық жарыстарда қолданылатын стандартты ережелер мен бағалау критерийлерін жасады. Спортты дамытуға және жоғары деңгейдегі командалар үшін көбірек мүмкіндіктер жасауға ұмтылған USASF 2004 жылдың 24 сәуірінде алғашқы Cheerleading Worlds жарысын өткізді. Ойындарда жанкүйерлік көрсетумен және жарысқа қатысудан басқа, кәсіби жанкүйерлер көбінесе қайырымдылық жұмыстарымен, модельдік қызметпен, мотивациялық сөздермен, телешоуларда өнер көрсетумен және жарнамамен айналысады.

"All star" or club cheerleading differs from school or sideline cheerleading because all star teams focus solely on performing a competition routine and not on leading cheers for other sports teams. All star cheerleaders are members of a privately owned gym or club which they typically pay dues or tuition to, similar to a gymnastics gym. During the early 1980s, cheerleading squads not associated with a school or sports league, whose main objective was competition, began to emerge. The first organization to call themselves all stars were the Q94 Rockers from Richmond, Virginia, founded in 1982. All star teams competing prior to 1987 were placed into the same divisions as teams that represented schools and sports leagues. In 1986, the National Cheerleaders Association (NCA) addressed this situation by creating a separate division for teams lacking a sponsoring school or athletic association, calling it the All Star Division and debuting it at their 1987 competitions. As the popularity of this type of team grew, more and more of them were formed, attending competitions sponsored by many different organizations and companies, each using its own set of rules, regulations, and divisions. This situation became a concern to coaches and gym owners, as the inconsistencies caused coaches to keep their routines in a constant state of flux, detracting from time that could be better utilized for developing skills and providing personal attention to their athletes. More importantly, because the various companies were constantly vying for a competitive edge, safety standards had become more and more lax. In some cases, unqualified coaches and inexperienced squads were attempting dangerous stunts as a result of these expanded sets of rules. The United States All Star Federation (USASF) was formed in 2003 by the competition companies to act as the national governing body for all star cheerleading and to create a standard set of rules and judging criteria to be followed by all competitions sanctioned by the Federation. Eager to grow the sport and create more opportunities for high level teams, The USASF hosted the first Cheerleading Worlds on April 24, 2004. In addition to cheering at games and competing, professional cheerleaders often do a lot of philanthropy and charity work, modeling, motivational speaking, television performances, and advertising.

Жарақаттар мен жазатайым оқиғалар

Чеерлидинг жоғары мектеп және колледж спортындағы әйел спортшылардың ең көп ауыр жарақат алу деңгейін білдіреді. АҚШ-тағы 2,9 миллион әйел спортшының тек 3% ғана чеерлидерлер, бірақ чеерлидинг әйелдердің жоғары мектеп спортындағы барлық ауыр жарақаттардың шамамен 65% құрайды. АҚШ-та 1982-83 оқу жылынан 2018-19 оқу жылына дейінгі деректерге сәйкес, 100 000 қатысушыға шаққандағы ауыр, тікелей жарақат алу көрсеткіші жоғары мектептердегі әйелдер үшін 1,68 болды, бұл барлық жоғары мектеп спорт түрлері арасында ең жоғары көрсеткіш. Колледж деңгейін анықтау мүмкін болмады, себебі колледж чеерлидерлерінің жалпы саны белгісіз, бірақ осы кезеңдегі травматикалық, тікелей ауыр жарақаттардың жалпы саны 33 (28 әйел, 5 ер адам) құрады, бұл футболдан басқа осы деңгейдегі барлық спорт түрлерінен жоғары. Жарақаттардың басты себебі – акробатикалық элементтер, сонымен қатар пирамидалар деп те аталады. Бұл элементтер ойындар мен жанкүйерлерді қолдау шараларында, сондай-ақ жарыстарда орындалады. Кейде жарыс бағдарламалары қиын және қауіпті акробатикалық элементтерді пайдалануға толыққанды бағытталған. Бұл элементтерге әдетте флаер (жоғарыдағы адам), бір немесе екі база (төмендегі адамдар) және төменде алдыңғы және артқы жақтағы бір немесе екі сақшы кіреді. Ең көп кездесетін чеерлидингке байланысты жарақат – мидың шатырлауы. Мұндай шатырлаудың 96% акробатикалық элементтермен байланысты. Бірақ кейде жарақаттар ауыр болып, мойынның ауыруы, мойынның сынуы, омыртқаның сынуы және тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Pediatrics журналында 1990 жылдан 2002 жылға дейін сүйек сынуы, мидың шатырлауы және бұлшық еттердің созылуынан зардап шеккен чеерлидерлердің саны 100%-ға артқаны және 2001 жылы иық, білезік, бас және мойын жарақаттарымен 25 000 адам ауруханаға түскені хабарланды. Осы аралықта АҚШ-та чеерлидинг жоғары сынып қыздарының барлық ауыр жарақаттарының 65,1%-ын, ал колледж студенттерінің 1982 жылдан 2007 жылға дейінгі дене белсенділігінен туындаған ауыр жарақаттарының 66,7%-ын құрады, 2002 жылы 22 900 кәмелетке толмаған бала ауруханаға чеерлидингке байланысты жарақаттармен түсті. Чеерлидингтің қауіптілігі Лаурен Чангтың қазасынан кейін айқын болды. Чанг 2008 жылдың 14 сәуірінде жарыста қатысқаннан кейін қайтыс болды, оның әріптесі оның кеудесіне сонша күшпен тепті, оның өкпесі құлап кетті. Чеерлидинг (қыз бен ұлдар үшін) 2009/10–2012/13 жылдары Колорадо қоғамдық денсаулық мектебінің педиатриялық жарақаттарды алдын алу, білім беру және зерттеу бағдарламасында зерттелген спорт түрлерінің бірі болды. 2012–13 жылғы есепте чеерлидингке байланысты жарақаттар туралы мәліметтер қамтылған.

Cheerleading carries the highest rate of catastrophic injuries to female athletes in high school and collegiate sports. Of the United States' 2.9 million female high school athletes, only 3% are cheerleaders, yet cheerleading accounts for nearly 65% of all catastrophic injuries in girls' high school athletics. In data covering the 1982 83 academic year through the 2018 19 academic year in the US, the rate of serious, direct traumatic injury per 100,000 participants was 1.68 for female cheerleaders at the high school level, the highest for all high school sports surveyed. The college rate could not be determined, as the total number of collegiate cheerleaders was unknown, but the total number of traumatic, direct catastrophic injuries over this period was 33 (28 female, 5 male), higher than all sports at this level aside from football. The main source of injuries comes from stunting, also known as pyramids. These stunts are performed at games and pep rallies, as well as competitions. Sometimes competition routines are focused solely around the use of difficult and risky stunts. These stunts usually include a flyer (the person on top), along with one or two bases (the people on the bottom), and one or two spotters in the front and back on the bottom. The most common cheerleading related injury is a concussion. 96% of those concussions are stunt related. Sometimes, however, injuries can be as serious as whiplash, broken necks, broken vertebrae, and death. The journal Pediatrics has reportedly said that the number of cheerleaders suffering from broken bones, concussions, and sprains has increased by over 100 percent between the years of 1990 and 2002, and that in 2001, there were 25,000 hospital visits reported for cheerleading injuries dealing with the shoulder, ankle, head, and neck. Meanwhile, in the US, cheerleading accounted for 65.1% of all major physical injuries to high school females, and to 66.7% of major injuries to college students due to physical activity from 1982 to 2007, with 22,900 minors being admitted to hospital with cheerleading related injuries in 2002. The risks of cheerleading were highlighted at the death of Lauren Chang. Chang died on April 14, 2008, after competing in a competition where her teammate had kicked her so hard in the chest that her lungs collapsed. Cheerleading (for both girls and boys) was one of the sports studied in the Pediatric Injury Prevention, Education and Research Program of the Colorado School of Public Health in 2009/10–2012/13. Data on cheerleading injuries is included in the report for 2012–13.

IX бөлім Спорттық мәртебе

АҚШ-та "спорт" деген мәртебе IX бөлімнің маңыздылығын арттырады. IX бөлім (1972 жылғы АҚШ Білім беру поправкаларының жыныс негізінде білім беру бағдарламаларында кемсітушілікке жол бермейтін бөлігі) мақсатында көңіл көтерудің спорт саналатындығы жөнінде кең пікірталас жүріп жатыр. Бұл пікірталас әртүрлі білім беру мекемелерінде әртүрліше көрінеді және мектептерде көңіл көтеруге қатысты ұйымдастыру мен қарау тәсілдеріндегі айырмашылықтарға әкеліп соқтырады. Кейбір мекемелер еркек студенттеріне тең мүмкіндік бермегені немесе көңіл көтеруді спорт түрі ретінде қарастырмағаны үшін айыпталады, бұл олардың спортшыларына ұсынатын мүмкіндіктерге әсер етеді. Азаматтық құқықтар жөніндегі кеңсе (OCR) мектептерге көңіл көтерудің – жанкүйерлік, акробатикалық және бәсекелестік түрлерінің IX бөлім мақсатында "спорттық бағдарламалар" ретінде қарастырылмауы мүмкін екенін хабарлаған хаттар мен мәлімдемелер жіберді. Көңіл көтеруді спорт деп санайтындар оның жоғары деңгейдегі спорттық қабілеттерді қажет ететінін атап көрсетеді, ал қарсыластары оны физикалық белсенділік деп есептейді, себебі "спорт" дегеніміз – барлық командалардың қатысуымен өтетін жарыс, ал барлық командалар жарысқа қатыспайды. Сонымен қатар, жарыстардың нәтижесін бағалауда субъективтілік болады, мысалы, гимнастика, су спорты және мәнерлеп сырғанау сияқты, онда бағалар адамның пікіріне негізделген, ал объективті мақсатқа немесе уақыт өлшеміне емес. Азаматтық құқықтар жөніндегі кеңсе IX бөлімнің сақталуын қамтамасыз етуге баса назар аударды, яғни барлық студенттерге жынысына қарамастан тең мүмкіндіктер ұсыну. Олардың хаттарында көңіл көтеруді спорт деп санамауға негізгі себеп – бұл іс-әрекеттің жетілмегендігі және студенттер арасында университет деңгейіндегі спорттық мәртебеге ие болу үшін жеткіліксіз ұйымдастырылғандығы болды. Бұл талап барлық жағдайға қатысты емес және Азаматтық құқықтар жөніндегі кеңсе әрбір жағдайды жеке қарастыратын. Осы себепті IX бөлім аясында көңіл көтерудің мәртебесі аймақтан аймаққа, мекемеге және олардың командаларын қалай ұйымдастыратынына байланысты өзгеріп отырды. Алайда, Азаматтық құқықтар жөніндегі кеңсе IX бөлім аясында спорт деп есептелетін және есептелмейтін нәрселер туралы нақты ережелер белгілемеді. 2009 жылдың 27 қаңтарында көңіл көтеру жаттығуы кезінде болған жазадан туындаған сот ісінде Висконсин Жоғарғы Соты көңіл көтерудің бұл штатта толық контактілі спорт түрі екенін шешті, бұл қатысушылардың жазаға ұшуына жол бермейді. 2010 жылдың 21 шілдесінде колледж көңіл көтеруі IX бөлім мақсатында спорт санала ма деген сот ісінде федералды сот бағдарламаның жетілмегендігі мен ұйымдастырылмағандығын атап, оны спорт түріне жатпайды деп шешті. Ұлттық колледждер спорттық қауымдастығы (NCAA) көңіл көтеруді спорт ретінде танымайды. 2014 жылы Америка медицина қауымдастығы көңіл көтерудің қыз балалардың орта және жоғары білім берудегі жарақаттанудың басты себебі екенін мойындап, оны спорт түрі ретінде қарастыру қажеттігін қабылдады. NCAA I дивизионындағы көптеген мектептерде көңіл көтеру командалары болғанымен, олар әлі де спорт түрі ретінде танылмаған. Бұл көптеген командалардың жеткілікті қаржыландырылмауына әкеледі. Сонымен қатар, университеттер "рух" команда мүшелеріне спорттық стипендия ұсына алмайтындықтан, стипендия ұсынатын колледждердің саны аз.

In the United States, the designation of a "sport" is important because of Title IX. There is a large debate on whether or not cheerleading should be considered a sport for Title IX (a portion of the United States Education Amendments of 1972 forbidding discrimination under any education program on the basis of sex) purposes. These arguments have varied from institution to institution and are reflected in how they treat and organize cheerleading within their schools. Some institutions have been accused of not providing equal opportunities to their male students or for not treating cheerleading as a sport, which reflects on the opportunities they provide to their athletes. The Office for Civil Rights (OCR) issued memos and letters to schools that cheerleading, both sideline and competitive, may not be considered "athletic programs" for the purposes of Title IX. Supporters consider cheerleading, as a whole, a sport, citing the heavy use of athletic talents while critics see it as a physical activity because a "sport" implies a competition among all squads and not all squads compete, along with subjectivity of competitions where—as with gymnastics, diving, and figure skating—scores are assessed based on human judgment and not an objective goal or measurement of time. The Office for Civil Rights' primary concern was ensuring that institutions complied with Title IX, which means offering equal opportunities to all students despite their gender. In their memos, their main point against cheerleading being a sport was that the activity is underdeveloped and unorganized to have varsity level athletic standing among students. This claim was not universal and the Office for Civil Rights would review cheerleading on a case by case basis. Due to this the status of cheerleading under Title IX has varied from region to region based on the institution and how they organize their teams. However, within their decisions, the Office for Civil Rights never clearly stated any guidelines on what was and was not considered a sport under Title IX. On January 27, 2009, in a lawsuit involving an accidental injury sustained during a cheerleading practice, the Wisconsin Supreme Court ruled that cheerleading is a full contact sport in that state, not allowing any participants to be sued for accidental injury. In contrast, on July 21, 2010, in a lawsuit involving whether college cheerleading qualified as a sport for purposes of Title IX, a federal court, citing a current lack of program development and organization, ruled that it is not a sport at all. The National Collegiate Athletic Association (NCAA) does not recognize cheerleading as a sport. In 2014, the American Medical Association adopted a policy that, as the leading cause of catastrophic injuries of female athletes both in high school and college, cheerleading should be considered a sport. While there are cheerleading teams at the majority of the NCAA's Division I schools, they are still not recognized as a sport. This results in many teams not being properly funded. Additionally, there are little to no college programs offering scholarships because their universities cannot offer athletic scholarships to "spirit" team members.

IX тарау Спорттық порттарға арналған нұсқаулар

2010 жылы Квиннипиак университеті IX-тарау талаптарына сәйкес әйел спортшыларға тең мүмкіндіктер бермегені үшін сотқа берілді. Университет волейбол командасын таратып, жаңа жарысқойлық шаруа командасын құрды. Бидигерге қарсы Квиннипиак университеті ісінің мәні жарысқойлық шаруаның IX-тарау бойынша спорт санала ма, жоқ па деген мәселеге байланысты болды. Университет әйел спортшыларға қосымша мүмкіндіктер ұсынбағандықтан, сот шаруаның университеттік спорт түріне жатпайтыны туралы шешім қабылдады. Бұл іс IX-тарау бойынша спортқа жататын нәрсені анықтайтын нақты ережелерді белгіледі, бұл ережелер «үш тармақты тәсіл» деп белгілі. Үш тармақты тәсіл мынадай:

1. Университеттер аралық спортқа қатысатын әйел және ер бала студенттердің саны университетте оқылатын студенттер санына пропорционалды ма?
2. Университет өзінің спортында аз өкілдік етілген жынысты спортшыларға колледждер аралық жарыстарға қатысуға мүмкіндік берді ме?
3. Аз өкілдік етілген жынысты спортшылардың спортқа деген қызығушылықтары ескеріліп, университет тарапынан толыққанды қолдау көрді ме?

Үш тармақты тәсіл – IX-тарау шеңберінде қандай критерийлерді орындау арқылы белгілі бір іс-әрекетті спорт деп санауға болатынын нақты айтатын алғашқы ресми ереже болды.

Мексикадағы бәсекелестік

Мексикада бұл спортты Мексиканың көтермелеушілер және жанкүйерлер тобы федерациясы (Federación Mexicana de Porristas y Grupos de Animación) (FMPGA) қолдайды. Бұл федерация Мексикадағы жарыстарды реттейтін орган, сондай-ақ Көтермелеушілердің Олимпиадалық конфедерациясы (COP Brands), Көтермелеушілердің Ұлттық ұйымы (Organización Nacional de Porristas) (ONP) және Мексиканың жаттықтырушылар мен жанкүйерлер тобының ұйымы (Organización Mexicana de Entrenadores y Grupos de Animación) (OMEGA Mexico) сияқты бөлімшелерді қамтиды. Бұл ұйымдар елдегі ең ірілері болып табылады. 2021 жылы Мексиканың көтермелеушілер және жанкүйерлер тобы федерациясы ұйымдастырған Мемлекеттік командалардың Ұлттық чемпионатының үшінші турнирі өтті. Аталған шара виртуалды форматта, тікелей эфирде Vimeo платформасы арқылы көрсетілді.

Мексиканың әлемдік сахнадағы құттықтаулары

Мексикада 500-ден астам команда және 10 000-ға жуық спортшы осы спортпен айналысады, сондай-ақ Мексиканың ұлттық құрамасы ICU (Халықаралық жамағат одағы) ұйымдастырған жамағат спорты әлем чемпионатында 24 сәуірде алтын медаль алып, бірінші орынды жеңіп алды; 2016 жылы Мексика осы спорт түрінде әлемдегі ең көп медаль ұтқан екінші ел атанды. 27 медальмен ол АҚШ-тан кейін осы спорттағы екінші күшті ел саналады. 2019 жылғы Coed Premier әлем чемпионатында Мексика АҚШ, Канада және Тайваньнан кейін 4-орынды иеленді. 2021 жылы Мексика құрамасы халықаралық жамағат спорты федерациясы ұйымдастырған 2021 жылғы әлем чемпионатында Junior Boom санатында 3-орынды жеңіп алды.

Ұлыбританиядағы жігерлендіру

Бұл бөлімде Ұлыбританиядағы шаруашылықтың тарихы мен дамуы туралы жеке Википедия бетіне сілтеме бар. Бұл АҚШ және Австралиядағы осы қызметті салыстыруға және ерекшеліктерін анықтауға пайдалы.

Австралиядағы жігерлендіруші

Бұл бөлімде Австралиядағы шаруашылықтың тарихы мен дамуы туралы жеке Википедия бетіне сілтеме бар. Бұл АҚШ-тағы және Австралиядағы осы қызметті салыстыруға және ерекшеліктерін анықтауға пайдалы.

Белгілі бұрынғы жігерлендіргіштер

Бұл бөлімде бұрынғы шаруалар мен танымал шаруалар командалары тізімі жазылған жеке Wikipedia бетіне сілтеме бар.