Кіріспе

Эльзи Райт пен Фрэнсис Гриффитс салған әуекей суреттері Коттингли әуекейлері Англияның Брэдфорд қаласының жанындағы Коттинглиде тұратын екі жас туысқан Эльзи Райт (1901–1988) мен Фрэнсис Гриффитс (1907–1986) түсірген бес фотосуретте көрінеді. 1917 жылы алғашқы екі сурет түсірілген кезде Эльзи 16 жаста, ал Фрэнсис 9 жаста болған. Суреттер жазушы сэр Артур Конан Дойлдің назарына ілігіп, ол оларды 1920 жылғы Рождестволық «The Strand Magazine» журналының санына жазуға тапсырылған әуекейлер туралы мақаласында пайдаланды. Дойл, спиритуалист болғандықтан, суреттерге өте қуанды және оларды психикалық құбылыстардың нақты және көрінетін дәлелі деп түсіндірді. Көпшіліктің реакциясы әртүрлі болды: кейбіреулер суреттерді шындық деп қабылдады, ал енді біреулер олардың жалған екеніне сенді. 1921 жылдан кейін Коттингли әуекейлеріне деген қызығушылық біртіндеп азайды. Екі қыз да тұрмысқа шығып, өскеннен кейін біраз уақыт шетелде тұрды, бірақ суреттер әлі де көпшіліктің қиялын қоздыра берді. 1966 жылы «Daily Express» газетінің тілшісі Эльзиді іздеп табады, ол сол кезде Ұлыбританияға оралған еді. Эльзи өзінің ойларын суретке түсірген болуы мүмкін екенін айтты, содан кейін бұқаралық ақпарат құралдары оқиғаға қайта қызығушылық танытты. 1980 жылдардың басында Эльзи мен Фрэнсис суреттерді сол кездегі танымал балалар кітабынан көшірілген әуекейлердің картоннан қиылған суреттерін пайдаланып салғанын мойындады, бірақ Фрэнсис бесінші және соңғы суреттің шын екенін мәлімдеді. 2019 жылдың қазіргі күніне дейін суреттер мен қолданылған камералар Англияның Брэдфорд қаласындағы Ұлттық ғылым және медиа мұражайының қорында сақтаулы.

1917 жылғы суреттер

1917 жылдың ортасында тоғыз жасар Фрэнсис Гриффитс және оның анасы Оңтүстік Африкадан Ұлыбританияға жаңадан келген. Олар Фрэнсистің тәтесі, Элси Райттың анасы Полимен Батыс Йоркширдегі Коттингли ауылында тұратын. Екі қыз жиі бірге ойнайтын, бақтың төменгі жағындағы өзеннің жанында, бұл олардың аналарын қатты ренжітетін, себебі олар көбінесе суысқан аяқ-киім және киімдермен қайтатын. Франсис пен Элси олар тек феяларды көру үшін өзенге баратындарын айтты, оны дәлелдеу үшін Элси әкесінен «Мидж» төртінші форматты камераны қарыз алды. 30 минуттан кейін қыздар «жеңіспен» оралды. Элсидің әкесі Артур – әуесқой фотограф, ол жеке қараңғы бөлме құрған. Ол проявка жасаған фототақтадағы суретте Франсис бұтаның артында тұрғаны, ал оның үстінде төрт фея билеп тұрғаны көрінді. Ол қызының сурет салу қабілетін білгендіктен және оның фотограф студиясында жұмыс істегенін еске алғандықтан, бұл суреттерді картоннан қиылған бейнелер деп ойлады. Екі айдан кейін қыздар оның камерасын қайтадан алды, бұл жолы ол Элсидің газонға отырғанын және қолын 1 фут (0 метр) биіктігіндегі гномға созғанын көрсетті. «Бұл тек әзіл ғана» деп ойлағандықтан ашуланған және қыздар оның камерасын бір жолмен бұзған болуы керек деп сенген Артур Райт оларға оны қайтадан беруден бас тартты. Алайда оның әйелі Поли суреттердің шынайы екеніне сенді. 1918 жылдың соңында Франсис өмірінің көп бөлігін өткізген Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласындағы досы Йоханна Парвинге хат жіберіп, феялармен бірге түскен суретін қоса берді. Суреттің артына «Қызық, мен оларды Африкада ешқашан көрмегенмін. Олар үшін онда тым ыстық болуы керек» деп жазды. Фотосуреттер 1919 жылдың ортасында, Элсидің анасы Брэдфордтағы Теософиялық қоғамның отырысына қатысқаннан кейін көпшілік назарына ілікті. Сол күні лекция «феялар өмірі» тақырыбында болды, ал отырыс соңында Поли Райт баяндамашыға қызы мен немересі түсірген екі фотосуретті көрсетті. Нәтижесінде, фотосуреттер бірнеше айдан кейін Харрогейтте өткен қоғамның жылдық конференциясында көрсетілді. Сол жерде олар қоғамның жетекші мүшесі Эдвард Гарднердің назарына ілікті. Теософияның негізгі сенімдерінің бірі – адамзаттың «жетілуге» қарай эволюция циклін бастан кешіруде, ал Гарднер суреттердің қозғалыс үшін маңызды екенін түсінді:

Алғашқы тексерулер

Гарднер суреттерді түпнұсқа шыны табақ негативтерімен бірге фотосурет сарапшысы Харольд Снеллингке жіберді. Снеллингтің пікірі бойынша, "екі негатив толыққанды түпнұсқа, өңделмеген фотосуреттер, карточка немесе қағаз үлгілерін қолданатын студиялық жұмыстың ешқандай іздері жоқ". Ол фотосуреттерде перилер бейнеленгенін айтпады, тек "бұл сол кезде камера алдында болған нәрсенің тікелей фотосуреттері" деді. Гарднер суреттерді Снеллинг арқылы "нақтылаудан" өтті, және оның Ұлыбританиядағы суреттелген лекцияларында пайдалану үшін "басып шығаруға ыңғайлы" жаңа негативтер жасалды. Снеллинг Гарднердің лекцияларында сатылатын фотосуреттерді қамтамасыз етті. "Гноммен бірге Айрис" суреті £5,400-ға (қоса 24% сатып алушы комиссиясы, ҚҚС ескерілген) сатылды, ал "Алиса және перилер" суреті £15,000-ға (қоса 24% сатып алушы комиссиясы, ҚҚС ескерілген) сатылды.