Кіріспе

Judge Mathis телесериалы – американдық төрелік негізіндегі сот шоуы, оны Мичиган штатының 36-шы аудандық сотының бұрынғы судьясы және афроамерикандық қоғамдық қозғалысты қолдаушы, мотивациялық спикер Грег Матис жүргізеді. Сериал 1999 жылдың 13 қыркүйегінен 2023 жылдың 25 мамырына дейін 24 маусым бойы көрсетілді. Сериал өзінің активті жылдарында алғашқы синдикатта таратылды. Сериалда судья Грег Матис студиялық сот залынан шағын талаптар бойынша дауларды қарады. Сериал NAACP Image Award сыйлығының иегері, сондай-ақ афроамерикандық судьяның үздік заңгерлік/сот бағдарламасы үшін Daytime Emmy сыйлығын жеңіп алған тұңғыш сот шоуы. Сериалды Telepictures Productions және AND Syndicated Productions өндірді, ал Warner Bros. Domestic Television Distribution таратумен айналысты. Сот залындағы түсірілімдер Чикагодағы NBC Tower студиясының алдында жүзеге асырылады, бірақ ол басқа АҚШ юрисдикцияларынан келіп түскен істерді және тараптарды да қамтиды. Қазіргі уақытта өндірістегі сот шоуларының арасында Judge Mathis үшінші ең ұзақ көрсетіліп келе жатқан шоу, Divorce Court және The People's Court шоуларынан кейін. Divorce Court және The People's Court шоуларында судьялардың тағайындалуында көптеген өзгерістер болғандықтан, Матис телешоу тарихындағы екінші ең ұзақ билік еткен судья, ол Judy Sheindlin (Judge Judy және Judy Justice) судьясынан 3 жыл қалып қойды. 2023 жылдың ақпан айында, соңғы маусымының соңында 24-ші маусым соңғы маусым болатыны расталды. Одан кейін Byron Allen’s Allen Media Group Матис пен оның ұлы Әмірдің сот орындаушысы ретінде қатысатын Mathis Court With Judge Mathis жаңа сериалына тапсырыс берді, ол 2023 жылдың күзінде синдикатта және Justice Central арнасында көрсетілуге жоспарланған. Judge Mathis қазіргі уақытта қайта көрсетілімдерде көрсетілуде. Judge Mathis шоуының спин-оффы Mathis Court 2023 жылдың 11 қыркүйегінде көрсетілді.

Істі қарау және сот шешімін қабылдау әдісі

Матис әдетте іс жүргізуді бірден талапкерге сөз беру арқылы бастайды, оны даудың өзінің жағын толыққанды баяндауға шақырып, мәселенің мәнін түсінуге тырысады. Содан кейін Матис жауапкерге де осындай мүмкіндік береді. Сот Матистің істері көбінесе басқа сот шоуларына қарағанда тереңірек және жасырын жақтарын ашатын болады. Ол сот процесіндегі ерекшеліктерге және қызықты деректерге назар аударады, бұл көрермендерге істі қызықты ету үшін жасалады. Жеке пікірлерімен басқа судьялардан ерекшеленетін Матис, қоғамдағы маңызды және өзекті мәселелерді, саяси және психикалық денсаулық сауалдарын, сондай-ақ іс барысында туындаған кез келген сезімтал тақырыптарды талқылаудан тартынбады. Либералдық көзқарасын жасырмай, Матис әлеуметтік әділет және қалпына келтіру принциптерін істерге енгізеді. Оның айрықша ерекшелігі – дауласушылардың ақымақтыққа ұшырағанын немесе айқын нәрсені байқамағанын көрсететіндей жоғары пердеде сөйлеуі. Осыған қоса, соттағы әзіл-қалжыңға және көңіл көтеруге бейімділігімен, соңғы үкімді жариялағанда, шешімінің негізін құрайтын заңдық қағиданы қысқаша түсіндіреді, әсіресе егер шешімі нақты бір штаттың заңына сүйенсе. Матистің шешімдері іс алғашқы рет тіркелген штаттың заңдарына сәйкес келеді деп хабарланады. Соңғы жылдары шоуда балаларға қатысты дауларда әкелікті анықтау және қажет болған жағдайда есірткіге тексеру жүргізіле бастады. Матис мұқтаж жандарға есірткіге қарсы емдеу және отбасылық кеңес беруді жиі ұсынады немесе талап етеді. Матис Детройттегі ең қиын тұрғын үйлердің бірінде жалғыз анасы тәрбиелеген. Ол сондай-ақ есірткі және алкогольге тәуелділікпен күресіп жүрген адамдарға емдеу және бағдарламалар ұйымдастыруға күш салды. «Сот Матис» шоуының табысы, әсіресе сот шоуларының бағдарламаларының қысқа ғұмырлы болатындығын ескерсек, ерекше атап өтуге лайық. Бұл жанрдағы бағдарламалар көбінесе бірнеше маусымды ғана өткізе алады. «Сот Матис» – «Сот Джуди», «Халық соты» (екінші ең ұзақ) және «Ажырасу соты» (ең ұзақ) шоуларынан кейін төртінші ең ұзақ экрандағы сот сериясы. «Ажырасу соты» мен «Халық соты» бірнеше тоқтатулар мен жаңаруларды бастан өткерген, ал арбитрлер ауысқан, бірақ «Сот Матис» олай болған жоқ. Осыған байланысты, бір өндіріс циклы бар сот шоуларының арасында «Сот Матис» екінші ең ұзақ экрандағы шоу (үш маусыммен «Сот Джудиден» кейін). 1990 жылдардан бұрын пайда болған сот шоуларының арасында әлі де өндірістегі бағдарламалар – «Ажырасу соты» (1957), «Халық соты» (1981) және «Сот Матис» (1999). Осы үш бағдарламаның ішінде тек «Сот Матис» сериясының барысында уақытша тоқтатылмаған. Сонымен қатар, үш бағдарламаның ішінде Матис өзінің бағдарламасын бастапқыдан соңына дейін жүргізген жалғыз төреші.

Сотта жеңіске жету мен Конгресс сайлауы

2017 жылдан бастап 2018 жылдың басына дейін, бағдарламаның 19-шы маусымы кезінде Матис соттағы бағдарламасын аяқтауды қарастырды, себебі оның туған қаласының тұрғындары оны Мичиган штатының Детройт қаласынан конгрессмен болып сайлануға ынталандырды. Телевизиялық бағдарламасының табысы мен ұзақ мерзімді болуына байланысты, Матис конгрессмендік мүмкіндіктен бас тартып, "Сот Матис" бағдарламасын жалғастыруды жөн көрді. Матис сот шоуын мүмкіндігінше ұзақ көрсеткісі келетінін мәлімдеді. Матистің сөзін келтірсек, "Бұл менің қолымда емес, көрермендердің қолында. Біздің жұмысымызды ұнатамын, әсіресе соңғы жылдары Warner Brothers және Telepictures компанияларының көмегімен, адамдардың өмірін өзгертуге көбірек күш-жігер жұмсауға мүмкіндік алдық". Матис сот шоуының есірткі және алкогольге тәуелді адамдарды емделуге жіберудегі, сот процесіне қатысушыларға әкелік тестілеу нәтижелерін ұсынудағы және қиын жағдайдағы адамдарға кеңес берудегі маңыздылығын атап өтті.

Марапаттар

2002 жылы мамыр айында судья Грег Матистің "жастарға арналған шабылдайтын және позитивті үндеулері" сот шоуына PRISM мақтауын әкелді. Сот шоуы 2004 жылы "Үздік жаңалықтар/ақпараттық серия" номинациясы бойынша NAACP Image Award сыйлығын жеңіп алды. 2018 жылдың сәуірінде сот шоуы 20 маусымдық мерейлі кезеңге жеткенге дейін "Үздік құқықтық/сот залы бағдарламасы" үшін Күндізгі Эмми сыйлығына ие болды. 2022 жылдың 4 мамырында Матис Голливудтың Даңқ аллеясында өз жұлдызымен құрметтелді.

Эфир форматы, хабар тарату кестесі, орындау әдістері

Әрбір эпизод бір сағатқа созылды және әдетте 4 жағдайдан тұратын. Шоу аптасына бес күн АҚШ-тың барлық штаттарында, сондай-ақ Omni Television арқылы Канадада көрсетіледі. "Judge Mathis" ісіндегі жағдайлар 5000 долларға дейінгі талаппен азаматтық даулар ретінде жіктеліп, бұл шағын талаптар соты үшін әдеттегі сома болып табылды. Шоу продюсерлері жағдайларды іріктеді. Жағдайларды алу үшін шоу ағымдағы даулары немесе болашақта дау тудыру мүмкіндігі бар адамдарды іздеді. Егер сотқа қатысушылар шоуға қатысуға келіссе, оларға 150-300 доллар көлемінде гонорар төленді және саяхат шығындары өтелді. Матис жағдайлар туралы бұрыннан хабардар болды. Барлық жағдайларда сотқа қатысушылар болашақ іс жүргізушілерге барлық дәлелдерді алдын ала ұсынды. Екі тараптың да келісімімен кез келген басқа сот процесі тоқтатылуға тиіс болды. Сол маусымда COVID-19 шаралары жаңартылды: сотқа қатысушылар, қажет болған жағдайда куәгерлерімен бірге, веб-камера арқылы қашықтан куәлік берді. Матистің сот залындағы соткерлердің тұрған жерлеріне видеомониторлар орнатылды. Дегенмен, Матис пен Балифф Дойл сот залына жеке келді.

Сот орындаушылары мен қосалқы рөлдері

Сот Матистің соңғы сот орындаушысы Дойл Деверо 2003 жылдың қаңтарынан бастап, сот шоуының 4-ші маусымының ортасынан бері бағдарламамен бірге болды. "Hour Detroit" жаңалықтарында Девероның шын мәнінде сот орындаушысы болмағаны, оның орнына бағдарламаға рөлге шақырылған актер екені белгілі болды. Дойлдің сөзімен айтқанда: "Шоу шынайы, істер шынайы, сіздер де шынайысыздар. Егер шоуда бірдеңе жалған болса, онда ол менмін". Деверодан бұрын Кевин Лингл шоудың 4-ші маусымында қысқа мерзімге сот орындаушысы болған. Сот шоуының алғашқы сот орындаушысы Брендан Энтони Моран 2002 жылдың 19 желтоқсанында Чикагодағы 24 қабаттағы пәтерінің балконынан құлап қайтыс болды. Оның өлімі өзін-өзі өлтіру деп танылды, бірақ Матис және Моранның отбасы мұнымен келіспеді. "Сот Матис" шоуының бірінші маусымында WPGH Питтсбургтің бұрынғы жаңалықтар оқырманы Лесли Меррилл сот баяндамашысы болды. Оның міндеті – судья Матис үкім шығарғаннан кейін, дауласушы тараптармен сұхбаттасу еді. Ол 1-ші маусымнан кейін шоудан кетті. Бағдарламаның қалған бөлігінде судья Матистің сот баяндамашысы болған жоқ.

Кроссоверлер және басқа да медиа тұлғалары

2014 жылдың қыркүйегінде Рикки Смайли таңғы шоуындағы сұхбатында судья Матис сот залындағы өзіне қарсы тұрған судьяларды жоғары бағалады. Сұхбатта оған тағы үш судьямен бірге тамақтануды қалап жүргендері туралы сұрақ қойылды. Бірінші таңдауында ол: "Әдемі сұрақ! Бірінші болып үстел басында судья Джуди отырсын. Әй, бұл судья Джуди – керемет адам!" деді. Екінші таңдауы – судья Мэрилин Милиан, ал үшіншісі – судья Миллс Лейн болды. 2015 жылдың 29 қазанында судья Матистің 17-ші маусымдағы эпизодында «Халық соты» төрешісі судья Мэрилин Милиан күтпеген жерден пайда болып, судья Матистің сот отырысының бірін үзеді. Эпизодта ол судья Матистің сот залына кіруі мен шығуына арналған орындықтың сол жағындағы есіктен кірді де, «Эй, эй, эй! Кешіріңіздер! Нағыз судья осылай істейді!» деді. Содан кейін ол судья Матиспен амандасып, құшақтасты, ол: «Дұрыс айтасың. Ол маған бар білгенімді үйретті, «Халық сотының» ең үздік судьясы. Мен одан кеңес алуға барамын» деді. Жылдам жауап ретінде судья Милиан: «Мен таныған ең шынайы судья» деді. 2018 жылдың қаңтар айындағы сұхбатында Матис бұрын судья Джудиге еліктеуге тырысқанын және оның жынысы мен тегінің бұл әрекетті ұзаққа соқпағанын айтты. Өзінің сот шоуының басында сөйлеген сөзінде Матис: «Мен судья Джуди сияқты болуға тырыстым. Ол әрқашан қатал болды. Бірақ соңында [өзімнің] продюсерлерім: «Жоқ, егде жастағы ақ әйел ақ адамдармен осылай сөйлесе алады, бірақ жас қара жігіт сөйлей алмайды» деді. Мен осы сабақты ерте үйрендім. Ақ адамдар қара адамдардың ән айтып, билегенін көруді жақсы көреді. Сондықтан мен өзім болғанды жөн көрдім» деді. Сондай-ақ судья Матис судья Джудиге деген жоғары пікірін айтты. Ол Шейндлиннің жалақысын өзі лайық емес екенін, оның жалақысы жоғары рейтингтеріне байланысты оған тиесілі екенін және тіпті оның рейтингтері «Опра Уинфри шоуынан» асып, кейбір маусымдарында, мысалы, Опраның соңғы маусымында, оны теледидардан ығыстырғанын мәлімдеді.