Кіріспе

Сан-Францискодағы BDSM және былғары жәрмеңкесі (FSF) – жыл сайынғы BDSM және былғары субмәдениетінің көше жәрмеңкесі, қыркүйек айында өткізіліп, Сан-Францисконың «Жылғары мақтаныш аптасын» аяқтайды. «Фолсом» деп те аталатын Фолсом көшесі жәрмеңкесі, қыркүйек айының соңғы жексенбісінде Сан-Францисконың Оңтүстік базары ауданындағы Фолсом көшесінде 8-ші және 13-ші көшелер арасында өтеді. Шара 1984 жылы басталған және Калифорниядағы үшінші ірі бір күндік, ашық ауадағы көрермендерге арналған іс-шара, сонымен қатар әлемдегі ең ірі былғары шарасы және BDSM өнімдері мен мәдениетін көрсететін орын. Бұл коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы ретінде дамыды, ал жергілікті және ұлттық қайырымдылық ұйымдары фестивальдегі қақпалардағы барлық қайырымдастықтардан, сондай-ақ ойын-сауықтар, сусын сататын орындар және тіпті ересектерге арналған көрмелерді пайдаланып, қайырымдылыққа шабады.

Тері субмәдениетінің пайда болуы

Садо-мазохизм көптеген ғасырлар бойы қолданылып келсе де, АҚШ-тағы қазіргі гейлердің былғары киімдеріне деген құмарлығы 1945 жылдан бастап дами бастады. Осы жылы мыңдаған гей-әскерлер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қызметтен «көк түсті босату» арқылы шығарылып, АҚШ-тың ірі порты бар қалаларына гейлердің тұрақты шоғырланған жерлеріне – гетоларға қоныстанды. 1953 жылы Марлон Брандоның «Жабайы» фильмі шықты, содан кейін кейбір еркек гейлер Брандоға еліктеп, қара былғары күртелер, қара былғары бас киімдер, қара былғары етіктер мен джинсы кие бастады, ал қаржысы жеткілікті болса, мотоциклдер де мініп жүрді. 1950 жылдары «Бизар» журналы адамдарды сексуалдық фетишизммен таныстырды.

Сан-Францискодағы былғары қауымдастығының тарихы

Сан-Францискодағы алғашқы протобылғары бар Sailor Boy Tavern болды, ол 1938 жылы Embarcadero YMCA жанында ашылды және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшілеріне, бір жынысты қарым-қатынас іздеушілерге арналған еді. Ол 1964 жылғы маусымдағы «Life» журналында жарияланған Пол Уэлчтің «Америкадағы гомосексуализм» мақаласымен танымал болды – бұл ұлттық басылымда гей мәселесі туралы алғашқы жарияланым болды. «Life» журналының фотографы Хэл Коллға жіберілді, ол барлық гомосексуалдардың әйелдікке бейім екені туралы мифті жою үшін ұзақ уақыт жұмыс істеген еді. Мақала бардағы нақты өлшемдегі былғары киімдері бар екі беттік суретпен басталды, оны меценат және қызметкер Чак Арнетт салған. Мақалада Сан-Франциско «Американың гей астанасы» деп сипатталды және көптеген гей былғары киімдерін кигіштерді сол жерге көшуге ынталандырды. «CMC Carnival» басқа гей мотоцикл клубтарының көмегімен, Калифорния мотоцикл клубының бірі ұйымдастырылды. Бұл гей мотоцикл клубтарының мүшелері көбінесе Harley Davidson мотоцикліне отырып, демалыс күндері Сьерра-Невададағы пикниктерге мотоциклімен баратын. Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы гей мотоцикл клубы 1954 жылы Лос-Анджелесте құрылған «Satyrs» клубы болды. Сан-Францискодағы алғашқы гей мотоцикл клубы 1960 жылы құрылған «Warlocks» клубы болды, одан кейін сол жылы құрылған «California Motorcycle Club» клубы құрылды. 1960 жылдардың ортасына қарай Сан-Францисконың Оңтүстік базар ауданы гей мотоцикл клубтарының орталығына айналды және 1966 жылы құрылған «Barbary Coasters» және 1967 жылы құрылған «Constantines» және «Cheaters» сияқты мотоцикл клубтарына үй болды. 1960 және 1970 жылдары кейбіреулер адамның нақты мотоциклі, әсіресе Harley Davidson болмаса, нағыз былғары киімдерін кигіш емес, тек кейіпкер ғана екенін сезінді. Сан-Францискодағы гей мотоцикл клубтары түрлі былғары барларда қайырымдылық шараларын ұйымдастырды. 1970 және 1980 жылдардың басында Miracle Mile-дегі Folsom көшесінің бойында осы клубтардың мүшелеріне тиесілі ондаған мотоциклдерді көруге болады. 1982 жылы басталған СПИД дағдарысы осы мотоцикл клубтарының қатарын азайтты. 1979 жылы жаңадан құрылған Сан-Франциско лесбиян мотоцикл клубы «Dykes on Bikes» сол кездегі Сан-Франциско Гей Еркіндік күні шеруін алғаш рет жетекшілік етті және содан бері солай істеп келеді (1994 жылдан бастап бұл шара Сан-Францисконың Мақтаныш шеруі деп аталады). 1980 жылдардың ортасында басқа қалалардағы мотоциклмен шұғылданушы лесбиянкалар мотоцикл клубтарын құра бастады. Сан-Францисконың Оңтүстік базар ауданындағы Leather History Alley Ринггольд аллеясының бойындағы төрт өнер туындысынан тұрады, ол 2017 жылы ашылды. Төрт өнер туындысы: Гейл Рубиннің әңгімесі бар қара гранит тас, Майк Каффидің «Leather David» мүсінінің суреті және Чак Арнетттің 1962 жылғы «Tool Box» қабырғалық суретінің көшірмесі, Фолсом көшесі жәрмеңкесі, былғары мақтаныш туының тасқа қашалған белгілері, тастардан шығатын былғары мақтаныш туының тасқа қашалған белгілері және Сан-Францисконың былғары қауымдастығының маңызды бөлігі болған 28 адамды құрметтейтін металл іздері. Былғары қауымдастығының бұл мекемелері тез жабылып жатқанда, тұрғын үй белсенділері мен қауым ұйымдастырушыларының коалициясы көше жәрмеңкесін ұйымдастыруды шешті. Жәрмеңке қауымдастықтың көрінуін арттыруға, өте қажетті қаржы жинауға және былғары қауымдастығының мүшелеріне қызметтер мен маңызды ақпаратқа (мысалы, қауіпсіз жыныстық қатынас туралы) қол жеткізуге мүмкіндік береді, бұл ақпаратты моншалар мен барлар таратуға мүмкіндік бермеген. COVID-19 пандемиясына байланысты 2020 жылы жәрмеңке өткізілген жоқ.

Атмосфера

Садо-мазохизмді қоғамда қолдауға және орындауға шақыратын сирек оқиғалардың бірі ретінде, ол көптеген туристерді, көрермендердің назарын аударуды ұнататындарды, сондай-ақ жүздеген фотографтар мен бейнеоператорларды тартады. Костюмдер мен іс-шаралар көбінесе шектен шығып кетсе де, көптеген адамдар тамақ алаңында жиналады, ал көптеген қатысушылар бұл шараны "көз жеткізетін" және жағымды деп санайды. Екінші жағынан, бұл шара кейде әдепсіз атмосферасы мен ұятсыз мінез-құлыққа кеңінен төзімділік танытуы үшін қоғамдық және ішкі сынға ұшырайды, сонымен қатар гомосексуализм туралы ақиқатты қорғайтын "Америкалықтар" сияқты гейлерге қарсы ұйымдардың назарына ілігеді. Жәрмеңке жыл сайын 250 000 келушіні тартады деп мәлімдейді. Фолсом көшесі жәрмеңкесінен түскен таза табыс, қақпадағы қайырымдастықтар мен сусындар сатудан түскен қаражатты қоса алғанда, жергілікті білікті қайырымдылық ұйымдарына ("бенефициарларға") беріледі. Оларға қоғамдық денсаулық сақтау, әлеуметтік қызметтер және өнер саласында жұмыс істейтін қайырымдылық ұйымдары, сондай-ақ сусындармен ынтымақтастықтағы серіктестер және қақпаларда ұйымдастыру жұмысын жүзеге асыратын Мәңгілік кешірімнің қарындастары кіреді. Бұл шара жыл сайын қайырымдылыққа 300 000 доллардан астам қаражат жинайды. Қаржы жинау іс-шараларына қайырымдылық шапақ тастау стенді, тікелей эфирдегі БДСМ көрсетілімдері және твистер сахнасы кіреді. Жәрмеңке ұйымдастырушылары альтернативті топтар мен артистерге арналған бір-екі сахна ұсынады. Бұрынғы бас орындаушылар: Austra, Little Boots, Miami Horror, Ladytron (DJ Team), Dragonette, Imperial Teen, Berlin, the Presets, Monarchy, the English Beat, Missing Persons, MNDR, Light Asylum, Shiny Toy Guns, Natalie Portman's Shaved Head, Nitzer Ebb, MEN (Le Tigre тобының JD Samson қатысуымен), My Life With The Thrill Kill Kult, the Limousines, Ladyhawke, Adult., Yacht. Уақыт өте келе, жәрмеңке жоғары деңгейдегі, халықаралық андеграунд музыкалық таланттардың жиналатын орны ретінде танымал бола бастады. DJ-лер мен қақпақ бишілері бар бір-екі би алаңы бар, олар Тони Моран, Мэнни Леман, Том Стефан және S'Express тобының Марк Мур сияқты DJ-лердің жиынтықтарын ұсынады. 2006 жылы Фолсом көшесі жәрмеңкесі әйелдерге арналған аймақты ұсынды, ол алғашқы жылы "Бетти Пейджтің құпиясы" деп аталды, содан кейін "Венераның ойын алаңы" және 2016 жылдан бастап қазіргі аймақ "Ойын алаңы" деп аталады. "Ойын алаңы" "барлық әйелдерге, трансгендерлерге және гендерлік емес адамдарға" ашық. Ойын алаңында сондай-ақ барлық гендерлік белгідегі квир адамдарға арналған Queer Commons кеңістігі орналасқан. 2007 жылы эротикалық суретшілер аймағы құрылды, ал 2013 жылы 30-шы жәрмеңкеге арналған өнер көрсету сахнасы пайда болды.

Фолсом көшесінің шығысы

1997 жылдан бері Нью-Йорк қаласында GMSMA ұйымдастырған Folsom Street East деп аталатын кішірек шара өткізіліп келеді. Folsom Street East (NYC) және Folsom Street Events (SF) ешқандай байланыста емес.

Фолсом Еуропа

Folsom Europe 2003 жылы Германияның Берлин қаласында Сан-Францискодағы Folsom Street Fair-де алғаш рет ұйымдастырылған коммерциялық емес былғары фестивалі идеясын Еуропаға жеткізу мақсатымен құрылды.

Фолсом Фэр Норт (FFN)

Фолсом-стрит-фейрдің Торонто нұсқасы Фолсом-Фейр-Норт, FFN немесе FFNTO деп аталды және 2003 жылдан 2008 жылға дейін, тоқтатылғанға дейін жыл сайын шілде айында өткізілді.

2007 жылғы плакат даулары

2007 жылдың 30 қыркүйегінде өткен 24-ші жылдық шараның ресми плакатында ЛГБТ және БДСМ қауымының белгілі өкілдері мерекелік және фетиш киімдерінде бейнеленген, оның ішінде Рома әпке Леонардо да Винчидің "Соңғы кешкі ас" картинасының инновациялық нұсқасындағы кейіпкерлер ретінде сомдалған. Плакатта былғары мақтаныш туымен жамылған үстел және түрлі секс-тойлар, сыдырлар мен БДСМ құралдарымен "толтырылған" көрініс бейнеленген. FredAlert авторлық суреті шара туралы ресми нұсқаулықта қолданылып, қала бойынша шараны жарнамалау мақсатында коллекционерлік плакаттар түрінде таратылды. Кейбір консервативті діни ұйымдар бұл суретті христиан дініне қарсы және құдайға құрметсіздік деп сынады. Алайда, БАҚ өкілдері Рене Кокс сияқты авторлардың "Соңғы кешкі ас" картинасына жасаған пародиялары мен құрметтері көп екенін, соның ішінде "Симпсонтар", "Сопранолар", Phish, "70-ші жылдар шоуы", Роберт Альтман ("MASH" фильмінде) және Бостон Ред Сокс командалары да бар екенін атап өтті. Сан-Францискодағы Метрополитен қауымдық шіркеуінің уақытша бас пасторы, гомосексуал Крис Глейзер бұл сурет пен "Сан-Франциско құндылықтары" туралы "олар тек көңіл көтеріп жатыр" деген пікір білдіріп, плакатты "дәмі тамаша және тапқыр жасалған" деп бағалады. Католик лигасы, Америка үшін алаңдаған әйелдер және Отбасылық зерттеулер кеңесі шараның ірі демеушісі – Миллер сыра компаниясын сынап, компанияның шараны қолдауы мен логотипінің жарнамада пайда болуына наразылық білдіріп, өнімдерін бойкоттаумен қорқытты. Миллер компаниясы плакаттан логотипін алып тастауды сұрады: "Біз ұйымдастыру комитеті осы жылы жасаған плакатқа келіспейміз. Кейбір адамдар бұл бейнелерді мазасыздық тудыратынын түсінеміз". Кейіннен Католик лигасы бойкотты тоқтатты. Сан-Францискодан сайланған конгрессмен және сол кездегі АҚШ Өкілдер палатасының спикері Нэнси Пелоси баспасөз конференциясында: "Мен Фолсом көшесі жәрмеңкесі христиан дініне зиян келтірді деп ойламаймын" деді. Бұл сөздер Майкл Рабаби түсірген фотосуреттермен сүйемелденді. Кітап – Сан-Францискодағы Фолсом көшесі жәрмеңкесіне арналған құжаттамалық фотосуреттер жинағы. Адамдардың түрлі киімдерде және жалаңаяқ түсірілген, көбінесе суреттелмейтін жәрмеңкедегі тамақ алаңындағы кадрлары кірістірілген. Кітапта 2007 және 2017 жылдары түсірілген екі жылдық материалдар ұсынылған, бұл Сан-Франциско қаласының уақыт өте келе өзгеруіне қарамастан, Фолсом көшесі жәрмеңкесі өзінің шынайылығын сақтап қалғанын көрсетеді.