Бутен (бутилен) – C4H8 формулалы алкендер. Мұнайдан алынып, мұнай өңдеуде катализдік крекинг арқылы бөлінеді. Химиялық қасиеттері мен қолданысы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Химилық қосылыстар отбасы
Family of chemical compounds
Бутен, сондай-ақ бутилен деп те аталады, формуласы C4H8 болатын алкен. Бутен сөзі кез келген жеке қосылысты білдіруі мүмкін. Олар түссіз газдар, шикі мұнайда аз мөлшерде кездеседі, сондықтан оларды тиімді өндіру мүмкін емес. Сондықтан бутен шикі мұнайды тазарту кезінде қалған ұзын тізбекті углеводородтардың катализдік крекингі арқылы алынады. Крекинг нәтижесінде өнімдердің қоспасы түзіледі, ал бутен фракциялық дистилляция арқылы бөліп алынады. Бутен полибутеннің мономері ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ бұл полимер полипропилен сияқты қысқа көміртекті тізбектері бар баламалардан қымбат. Сондықтан полибутен арнайы қолданыстарда қолданылады. Бутендер көбінесе сополимер жасау үшін қолданылады (этилен сияқты басқа мономермен қосылған). Бутендер мұнай өңдеудегі C4 фракциялары – рафинаттардың маңызды құрамдас бөліктері болып табылады. Бутадиен қамтитын рафинаттар канцерогенді және мутагенді деп есептеледі. Оларды одан әрі өңдеу үшін шикізат ретінде немесе өнеркәсіптік отын ретінде пайдалануға болады. Оларды өндірістік емес мақсаттар үшін сұйытылған газға қосу кейде кездеседі, бірақ көбінесе бұл тыйым салынған.
Butene, also known as butylene, is an alkene with the formula |auto=1|C4H8. The word butene may refer to any of the individual compounds. They are colourless gases that are present in crude oil as a minor constituent in quantities that are too small for viable extraction. Butene is therefore obtained by catalytic cracking of long chain hydrocarbons left during refining of crude oil. Cracking produces a mixture of products, and the butene is extracted from this by fractional distillation. Butene can be used as the monomer for polybutene, but this polymer is more expensive than alternatives with shorter carbon chains such as polypropylene. Polybutene is therefore used in more specialized applications. Butenes are more commonly used to make copolymer (mixed with another monomer such as ethylene). Butenes are major constituents of raffinates, the C4 fractions in oil processing. The raffinates containing butadiene are considered carcinogenic and mutagenic. They can be used as feedstocks for further processing, or used as industrial fuel. Their mixing into LPG for nonindustrial uses sometimes occurs but is generally prohibited.
Қасиеттері
Бұл төрт изомердің бәрі бөлме температурасы мен қысымында газ күйінде болады, бірақ температураны төмендету немесе қысымды арттыру арқылы, қысыммен сақталатын бутан сияқты, сұйытылуы мүмкін. Бұл газдар түссіз, ерекше иіске ие және өте тез тұтанады. Олар мұнайда табиғи түрде жоғары пайыздық мөлшерде кездеспесе де, мұнайхимия өнімдерінен немесе мұнайдың катализдік крекингі арқылы өндірілуі мүмкін. Олар тұрақты қосылыстар болғанымен, көміртек-көміртек қос байланыстары оларды ұқсас алкандарға қарағанда реактивтірек етеді, ал алкандар әртүрлі жағдайларда инертті болып табылады. Осы қос байланыстардың арқасында бұл 4 көміртек алкендері полимерлер құрамында мономерлер ретінде қолданыла алады, сондай-ақ мұнайхимиялық аралық заттар ретінде де пайдаланылады. Олар синтетикалық каучук өндірісінде қолданылады. Бірақ 1-ен – тік немесе қалыпты альфа-олефин, ал изобутилен – тармақталған альфа-олефин. 1-ен өте аз пайыздық мөлшерде, бірақ басқа альфа-олефиндермен бірге жоғары тығыздықты полиэтилен және төмен тығыздықты сызықтық полиэтилен өндірісінде комономерлердің бірі ретінде қолданылады. Бутил каучугі изобутиленнің катиондық полимерленуі арқылы, шамамен 2-7% изопрен қосылып жасалады. Изобутилен сондай-ақ метил-трет-бутил эфирін (MTBE) және изооктан өндірісінде қолданылады, олардың екеуі де бензиннің жануын жақсартады.
All four of these isomers are gases at room temperature and pressure, but can be liquefied by lowering the temperature or raising the pressure on them, in a manner similar to pressurised butane. These gases are colourless, do have distinct odours, and are highly flammable. Although not naturally present in petroleum in high percentages, they can be produced from petrochemicals or by catalytic cracking of petroleum. Although they are stable compounds, the carbon carbon double bonds make them more reactive than similar alkanes, which are more inert compounds in various ways. Because of the double bonds, these 4 carbon alkenes can act as monomers in the formation of polymers, as well as having other uses as petrochemical intermediates. They are used in the production of synthetic rubber. But 1 ene is a linear or normal alpha olefin and isobutylene is a branched alpha olefin. In a rather low percentage, but 1 ene is used as one of the comonomers, along with other alpha olefins, in the production of high density polyethylene and linear low density polyethylene. Butyl rubber is made by cationic polymerisation of isobutylene with about 2 7% isoprene. Isobutylene is also used for the production of methyl tert butyl ether (MTBE) and isooctane, both of which improve the combustion of gasoline.