Кіріспе

Visi On операциялық орта бағдарламасы (VisiOn деп те аталады) – MS DOS жүйесінде жұмыс істейтін, IBM-мен үйлесімді жеке компьютерлер үшін графикалық пайдаланушы интерфейсіне (GUI) негізделген операциялық орта бағдарламасы. Visi On-ды VisiCorp әзірлеген. Бұл жеке компьютердегі алғашқы GUI-лардың бірі болды. Visi On кең танылмады, себебі сол кезде оның жүйе талаптары өте жоғары болды, бірақ ол Microsoft Windows сияқты кейінгі GUI-лардың дамуына әсер етті. VisiCorp-тың VisiOn-мен үйлесімді бағдарламалары болды, оның ішінде "VisiOn Calc" деп аталатын электрондық кесте бағдарламасы да бар еді (VisiCalc-пен шатастырмаңыз). Visi On-ның ерекшеліктерінің бірі – жүйе дискіден деректерді жүктеген кезде көрсетілетін құм сағаты пішіндес курсор. Ол кезде көптеген бағдарламалар экранда "жұмыс істеуде" немесе "күтіңіз" сияқты жазбаларды көрсетіп тұратын. Macintosh-тың алғашқы нұсқасының шығуына дейін берген сұхбатында Стив Джобс VisiOn мен Microsoft-тың Windows-ының екеуі де IBM компьютерлерінде стандартты терезелік бағдарламалық қамтамасы болмайтынын, оның орнына IBM-нің өзінің терезелік бағдарламалық қамтамасы стандартқа айналатынын айтқан.

COMDEX-тің үлгісі

Том Пауэрс, VisiCorp-тің жаңа маркетинг вице-президенті, 1982 жылы күзгі COMDEX көрмесінде жүйені көрсетуге ынталанды. Компаниядағы басқалар өнімнің тасымалдауға дайын емес екеніне қабілетсіздік білдірді, және оны осылай ерте көрсету, егер ол уақтылы дайын болмаса, потенциалды клиенттер мен дистрибьюторларды көңілі қашуы мүмкін екенін айтты. Тағы бір алаңдаушылық VisiWord та сол көрмеде жарияланатыны және ол арасында жоғалып кетуі мүмкін екендігі болды. COMDEX-тегі демонстрациялар үлкен сәттілікке ие болды. Көптеген көрермендерге олар көріп отырғаны фильм емес екенін түсіндіруге тура келді, ал Билл Гейтс ПК-нің іс жүзінде VAX сияқты "нағыз" машинаның терминалы екенін болжады. Бұл өнім индустрияда ең көп талқыланған өнімдердің біріне айналды. Дегенмен, бұл үлкен сәттілік бірқатар өте қиын проблемаларға әкелді. 1983 жылдың маусым және шілде айларындағы Byte мақалаларында компания 1983 жылдың жазының соңында жарияланатынын мәлімдеді.

Корпоративтік азаматтық соғыс

Visi On-ның дамуы жалғасып жатқанда, VisiCorp компаниясы өзін-өзі жою процесінде болды. Ертедегі тәуекелдік капитал инвесторлары таңдаған президент Терри Опдендик, көптеген негізгі басшылардың кетуіне әкелген, өте авторитарлық басқару стиліне ие болды. 1981 жылдың соңынан бастап Visi On-ның шығарылуына дейін, компанияның өнімдерді басқару бөлімінің көп бөлігі, атап айтқанда VisiCalc-тің дамуына жауапты Митч Капор, Эд Эсбер, Рой Фолк, Visi On өнімдерін маркетингтеу менеджері және тағы басқалар кетіп қалды. Бұл жағдай "корпоративтік азаматтық соғыс" деп аталды. Дегенмен, компания үшін ең ауыр соққы Митч Капордың кетуі болды. VisiPlot және VisiTrend бағдарламаларын жасаған Капор, VisiCalc-тің орнын басатын, жақсартылған электрондық кесте жасауды ұсынды, бірақ Опдендик мұнда қызығушылық танытпады. Бұл VisiCorp пен VisiCalc-тің жасаушылары арасындағы келіспеушілік кезеңіне тап келді, ал VisiCalc көнеріп бара жатты. Капор кетуге шешім қабылдағанда, басқа басшылар оның "біріктірілген электрондық кестеде" жұмыс істеуіне тыйым салатын шартты қоюға талап етті, бірақ Опдендик "Капор – спагетти бағдарламашысы" деп айқайлап, оның қабілеттерін төмендетті. Содан кейін Капор 1983 жылы VisiCalc-тің басты бәсекелесіне айналған Lotus 1-2-3 бағдарламасын шығарды. Жыл соңына қарай сату көлемі екі есеге азайды. Жоғары лауазымды қызметкерлердің көп бөлігінің кетуімен және VisiCalc жасаушыларымен болған даумен байланысты, VisiCorp жақын арада қаржылық қиындыққа тап болды. Компанияның болашағына деген барлық үміт Visi On-ға тірелді. 1983 жылдың 31 қазанындағы InfoWorld журналында жарияланған "Соңғыда Visi On келді" деген мақаласында нақты айтылды: "Баспагер өнімді компьютер дүкендерінің сөрелеріне қойып жатыр. Visi On қазан айының соңғы апдасында қолжетімді болады деп күтілді". 1983 жылдың 14 қарашасындағы санында: "VisiCorp Visi On-ды шығарды" делінген. Алайда, 1984 жылдың 2 шілдесіндегі басылымда: "Visi On 1983 жылдың 16 желтоқсанында жіберілген кезде", – деп жазылған, ал PC Magazine журналы 1984 жылдың 7 ақпанындағы санында өнімнің коммерциялық қолжетімді нұсқасын әлі алмағанын хабарлады.

Шығару

Операциялық жүйе, Visi On Applications Manager деп аталады, 1983 жылдың желтоқсан айында жарық көрді және 495 долларға сатылды, ал тышқанды қосымша 250 долларға алуға болады.

Қабылдау

Visi On-ның басты кемшілігі 1982 жылғы стандарттар бойынша өте жоғары жүйе талаптары болды. Ол 512 килобайт жедел жад және қатты диск қажет етті, ал сол кезде компьютерлер 64к және 128к көлемімен шығарылды, ал IBM әлі PC-мен бірге қатты диск ұсынбады (IBM-нің қатты дискісі бар алғашқы моделі PC XT 1983 жылдың наурызына дейін сатылған жоқ). Дегенмен, сол кезде үшінші тараптан шыққан 5МБ көлемді дисктер қол жетімді болды, олар дискета контроллеріне қосылып, операциялық жүйеде үлкен дискета ретінде танылды (қосалқы каталогтарды қолдау болған жоқ). Бұл Visi On-ды іске қосу үшін кеткен жалпы құнның 7500 долларға, Apple Lisa құнының үштен біріне теңелуіне әкелді. Баспасөз бұл өнімді жоғары бағалап, тіпті ол операциялық жүйелердің соңы деп мәлімдеді. Алайда, соңғы пайдаланушылар, қажетті жабдықтың жоғары құнынан және жүйенің жалпы баяу жұмыс істеуінен көңілі толмады. Компьютерлер көбінесе бір немесе екі мақсатқа, әдетте бизнеске қатысты жұмыстарға қолданылатын нарықта Visi On-ның мақсатының мәні азайды. 1984 жылдың қаңтар айында Apple Computer компаниясы Macintosh-ты көп шумен шығарды. Macintosh-та бағдарламалық қамтамасыз етудің жетіспеушілігі болғанымен, ол жылдам, арзан болды және Visi On-да болмаған бір мүмкіндікке ие болды: графикалық файлдарды басқарушы (Finder). Ол тікелей Visi On-мен бәсекелеспесе де, ол шынымен "PC өнімі" болғандықтан, GUI жылдам және салыстырмалы түрде арзан болуы мүмкін екенін көрсетті, бұл екеуі де Visi On-да жетілмеді. Бұл жаңа өнімнің проблемаларына Билл Гейтс та қосылды, ол VisiCorp тәжірибесінен үйреніп, өз өнімі Microsoft Windows 1984 жылдың мамырында қолжетімді болады деп хабарлады. Бұл жағдайды одан әрі уландырды, әсіресе ол оның да ұқсас мүмкіндіктер жиынтығына ие болады, қатты диск қажет емес және құны бар болғаны 250 доллар болатынын мәлімдегенде. Windows Visi On-ға қарағанда тіпті кешірек, 1985 жылдың қарашасында шықты және Visi On-ды қатты диск талап етуге мәжбүр еткен мүмкіндіктерден мүлдем құрылды.

Өмірінің соңы

VisiCorp компаниясы Software Arts компаниясын сотқа берген кезде 1984 жылдың ортасында Visi On бағдарламасын дамытып жатқан сегіз қызметкері болды, сол кезде ақша табу үшін бастапқы кодты Control Data компаниясына сатты. Сату өте жай жүрді; 1985 жылдың ақпан айында VisiCorp негізгі операциялық жүйенің (ОЖ) бағасын 99 долларға төмендетті, оны сатып алушылар қосымша бағдарламаларды да алуға тиіс екенін түсінді. Олардың барлығын 990 долларға жиынтығымен сатуға көшті. Бұл жағдайды біршама жақсартты, бірақ сату көлемі болжамдардан әлдеқайда төмен болды және бұл компанияға Lotus 1 2 3 салдарынан туындаған қиындықтарды жеңуге көмектеспеді. VisiCalc сатудың төмендеуі және Visi On бағдарламасынан түскен кірістің аздығынан кейін, 1985 жылдың қараша айында компания Paladin Software компаниясымен бірікті. Жаңа компания Paladin деген атауын сақтап қалды. VisiCorp және оның "VisiProducts" желісі тарихқа кетті.