Кіріспе

Оңтүстік Африканың космологы Джордж Фрэнсис Рейнер Эллис, FRS, Hon. FRSSAf (1939 жылғы 11 тамызда туған) – Оңтүстік Африкадағы Кейптаун университетінің математика және қолданбалы математика факультетіндегі күрделі жүйелер бойынша ерекше профессор-эмиритус. Ол Кембридж университетінің физигі Стивен Хокингпен бірлесіп 1973 жылы жарық көрген «Кеңістік-уақыттың ірі масштабты құрылымы» еңбегінің авторы және әлемдегі космология саласындағы жетекші теоретиктердің бірі саналады. 1989-1992 жылдары ол Жалпы салыстырмалылық және гравитация жөніндегі халықаралық қоғамның президенті қызметін атқарды. Халықаралық ғылым және дін қоғамының бұрынғы президенті. NRF жүйесінде А санатты зерттеуші. Эллис белсенді квакер және 1970-1980 жылдары Ұлттық партия билігі тұсында апартеидке қарсы күресті. Осы кезеңде Эллистің зерттеулері космологияның философиялық аспектілеріне қатысты болды, ол үшін 2004 жылы Темплтон сыйлығына ие болды. 1999 жылы Нельсон Мандела оны «Оңтүстік Африка Жұлдызы» орденімен марапаттады. 2007 жылғы 18 мамырда Британ Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды.

Өмір

1939 жылы Йоханнесбургте газет редакторы Джордж Рейнер Эллис пен Гвендолин Хилда МакРоберт Эллистің отбасында дүниеге келген Джордж Фрэнсис Рейнер Эллис Кейптаун университетінде оқыды, 1960 жылы физика ғылымдарының бакалавры дәрежесін үздік дипломмен аяқтады. Ол университет құрамынан фехтовау, ескек есу және ұшу спорты түрлері бойынша өнер көрсетті.

1964 жылы Кембридж қаласындағы Сент-Джон колледжінде қолданбалы математика мен теориялық физика саласынан PhD дәрежесін алған ол, колледжтің ескек есу командаларында ойнады.

Кембридж университетінде Эллис 1965 жылдан 1967 жылға дейін зерттеуші, 1970 жылға дейін Қолданбалы математика және теориялық физика кафедрасында ассистент-оқытушы болып жұмыс істеді, содан кейін университет оқытушысы болып тағайындалды және 1974 жылға дейін қызмет етті.

1970 жылы Эллис Чикаго университетіндегі Энрико Ферми институтында қонақ профессор, 1971 жылы Корсикадағы Каржесе жазғы мектебінде, 1972 жылы Сицилиядағы Эриче жазғы мектебінде лекция оқыды, сондай-ақ 1972 жылы Гамбург университетінде H3 қонақ профессоры болды. Келесі жылы Эллис Стивен Хокингпен бірлесіп «Ғарыш-уақыттың ірі масштабты құрылымы» атты еңбегін жазды, ол жалпы салыстырмалылық теориясының дамуындағы маңызды сәтте жарық көрді. Одан кейін Эллис Оңтүстік Африкаға оралып, Кейптаун университетінде қолданбалы математика профессоры болып тағайындалды, ол 2005 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда болды. 2005 жылы Эллис Миннесота штатындағы Сент-Питер қаласында өткен Нобель конференциясында қонақ спикер ретінде сөз сөйледі.

Жұмыс

Джордж Эллис көптеген онжылдықтар бойы анизотроптық космологиялар (Бьянчи модельдері) және біртекті емес ғаламдар, сондай-ақ космология философиясы саласында жұмыс істеді. Қазіргі уақытта ол күрделіліктің қалыптасуы және күрделілік иерархиясындағы жоғарыдан төменге қарай себептілік механизмінің оны қалай мүмкін ететіні туралы еңбек жазуда. Соңғы кезде Эллис Теппо Фелин, Денис Нобл және Ян Коендеринкпен бірлесіп Genome Biology журналында жарияланған мақалалар жинағын дайындады. Ғылым философиясы тұрғысынан Эллис – платонист.

Қағаздар

Эллистің 500-нен астам жарияланған мақаласы бар, соның ішінде Nature журналында – 17 мақала. Атап айтарлық еңбектері: