Кіріспе
Омара Портуондо Пелаес (29 қазан 1930 жылы туған) – кубалық әнші және биші. Ол танымал Cuarteto d'Aida вокалдық тобының негізін қалаушы мүшесі, және ұзақ мансабында Хулио Гутьеррес, Хуанито Маркес және Чучо Вальдес сияқты көптеген маңызды кубалық музыканттармен бірлесіп жұмыс істеді. Ол негізінен болэро жанрында орындауымен танымал болғанымен, джаз бен сон кубано сияқты әртүрлі стильдерде әндер жазған. 1996 жылдан бері ол Buena Vista Social Club жобасының құрамында болып, кең аумаққа гастрольдік сапарлар жасап, ансамбльмен бірнеше альбомдар жазды. Ол 2009 жылы «Үздік заманауи тропикалық альбом» номинациясы бойынша Латын Грэмми сыйлығын, 2023 жылы «Үздік дәстүрлі тропикалық альбом» номинациясы бойынша Латын Грэмми сыйлығын, ал 2019 жылы Латын Грэмми «Өмір бойы жетістіктері» сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 2019 жылы үш Грэмми сыйлығына ұсынылған, ал 2024 жылы бір номинация алды.
Omara Portuondo Peláez (born 29 October 1930) is a Cuban singer and dancer. A founding member of the popular vocal group Cuarteto d'Aida, Portuondo has collaborated with many important Cuban musicians during her long career, including Julio Gutiérrez, Juanito Márquez and Chucho Valdés. Although primarily known for her rendition of boleros, she has recorded in a wide range of styles from jazz to son cubano. Since 1996, she has been part of the Buena Vista Social Club project, touring extensively and recording several albums with the ensemble. She won a Latin Grammy Award for Best Contemporary Tropical Album in 2009, a Latin Grammy Award for Best Traditional Tropical Album in 2023, a Latin Grammy Lifetime Achievement Award in 2019, and she received three Grammy Award nominations in 2019 and a nomination in 2024.
Ерте өмір және мансап
1930 жылы 29 қазанда Гавананың Кайо-Хуэсо ауданында туған Портуондоның үш қарындасы болды. Оның анасы, Эсперанса Пелаес, испан тегінен шыққан бай отбасыдан еді, және Бартоло Портуондо деген қара нәсілді кәсіби бейсболшымен қашып, үйлену арқылы үлкен дау тудырған. 1952–1953 жылдары ол "Orquesta Anacaona" оркестрінде әнші болды, ал 1953 жылы екі қарындасы да (Елена Бурке және Морайма Секадамен бірге) пианист Аида Дистро құрған және басқарған "Cuarteto d'Aida" әншілер тобына қосылды. 1958 жылы пианист және композитор Хулио Гутьеррес Портуондоны өзінің тобымен джаз бен кубалық музыканы "Velvet" лейблі үшін біріктіретін жазбалар сериясында ән шырқауға шақырды. Соның нәтижесінде оның тұңғыш жеке альбомы "Magia Negra" жарық көрді. Хайди 1961 жылы АҚШ-қа қоныс аударғандықтан "Cuarteto d'Aida"-дан кетті, ал Омара 1967 жылға дейін квартетпен ән айтуын жалғастырды.
1967 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1967 жылы Портуондо жеке карьерасына көңіл бөлді, Areito үшін "Omara Portuondo" және "Esta es Omara Portuondo" атты екі альбом жазды. Сол жылы ол Польшадағы Сопот фестивалінде Кубаны Хуанито Маркестің "Como un milagro" әнімен өкілдік етті. Жеке жұмысымен қатар, 1970 жылдары ол charanga Orquesta Aragón тобымен бірге ән шырқап, олармен бірге шетелде гастрольдік сапарлар жасады. 1974 жылы ол гитарист Мартин Рохаспен бірге альбом жазды, онда генерал Аугусто Пиночет басқарған әскери төңкерістен бір жыл өткен соң Сальвадор Альенде мен Чили халқына құрмет көрсетті. Альбомдағы тағы бір хит – Карлос Пуэбланың "Hasta Siempre, Comandante" әні, ол Че Гевараға арналған. Ол сондай-ақ 20 ғасырдың соңындағы ең сәтті кубалық топтардың бірі – Los Van Van тобымен бірге "Y que se sepa" әнін жазды. Кейін ол Хуан Формеллмен бірге Формеллдің "Tal vez" әнін орындады, осы әнді кейін Мария Бетаниямен бірге жазды. 1970 және 1980 жылдары Портуондо ел ішінде де, шетелде де гастрольдер, альбомдар (соның ішінде 1984 жылы Адалберто Альвареспен бірге жазылған ең мақтаулы жазбаларының бірі), кинодағы рөлдер және жеке телесериалы арқылы сәттілікке жетті. 2004 жылы Халықаралық Қызыл Крест оны Монреаль қаласында (Канада) Халықаралық елшісі етіп тағайындады, бұл атақты алғаш рет кубалық музыкант иеленді. 2007 жылы ол Лизт Альфонсоның "Vida" би мюзиклінде қарт әйелдің көзімен және естеліктерімен қазіргі Кубаның тарихын көрсететін басты рөлді орындады, көрсетілімдерге билеттер сатылып кетті. Осы жылы оның Монреаль джаз фестиваліндегі өнері DVD форматында жарық көрді. 2008 жылы бразилиялық әнші Мария Бетаниямен бірге "Maria Bethânia e Omara Portuondo" атты дуэттік альбом жазды. 2008 жылы ол әншілік мансабының 60 жылдығына арнап "Gracias" альбомын жазды. Бүгінде Омара Гавананың Малекон жағасындағы теңізге қарап тұрған биік үйінде тұрады. Ол жергілікті музыка өмірінде белсенді болып қала береді, Tropicana Club, Delirio Habanero және Café Cantante клубтарында үнемі ән салады.
Буэна Виста әлеуметтік клубы
Портуондо 1996 жылы «Buena Vista Social Club» альбомында ән айтты (Ибрагим Феррермен дуэтте). Бұл оның одан да көп гастрольдік сапарларға (соның ішінде «Буэна Виста» труппасымен Карнеги залында өнер көрсетуге) және Вим Вендерстің «Буэна Виста әлеуметтік клубы» фильмінде пайда болуына, сондай-ақ «World Circuit» лейблі үшін тағы екі альбом шығаруға әкелді: «Buena Vista Social Club Presents Omara Portuondo» (2000) және «Flor de Amor» (2004). Ол бүгінгі күнге дейін «Buena Vista Social Club» мүшесі болып қала береді, бастапқы вокалистердің ішінде осы құрамда сақталған жалғыз әнші.